Armillaria

Do lat osiemdziesiątych XX w. powszechnie przyjmowano tylko jeden gatunek opieńki. Obecnie wyróżnia się kilka drobnych gatunków opieniek, których oznaczenie po cechach makroskopowych jest zwykle możliwe, choć trudne. Gatunki są definiowane makroskopowo przez zespół zmiennych i zachodzących na siebie cech. Aby osiągnąć sukces w oznaczeniu należy więc zwrócić uwagę na cały kompleks cech i to przede wszystkim u młodych egzemplarzy, których kapelusz dopiero się rozwija:

- barwę łuseczek i włókienek na kapeluszu (ciemna, brązowa lub jaśniejsza, żółtawa), ich gęstość, rozmieszczenie (czy są na brzegu kapelusza), trwałość;

- obecność i barwę łuseczek na spodniej stronie młodego pierścienia;

- sposób wrostu (pojedyczny, w wiązce), liczność owocników w wiązce;

- podłoże, czy bezpośrednio na drewnie czy na ziemi, rodzaj żywiciela - poszczególne drobne gatunki nie mają specyficznych żywicieli, są jednak pewne preferencje;

Opieńki to grzyby bardzo pospolite. Wyrastają masowo, zwłaszcza jesienią, na martwym drewnie i na porażonych drzewach, zarówno liściastych jak i iglastych, jako słaby pasożyt (atakują osłabione drzewa, zwłaszcza rosnące w nieodpowiednich dla nich siedliskach) lub silniejszy patogen. Najczęściej spotykana jest opieńka ciemna (Armillaria ostoyae) - zwykle w licznych wiązkach na drewnie i opieńka żółtawa (Armillaria lutea) - ta przeważnie owocnikuje pojedynczo i na ziemi.

Wszystkie gatunki z rodzaju opieńka (Armillaria) są jadalne, z tym że wolno jeść jedynie młode egzemplarze. Zaleca się odpowiednie przygotowaniu, które musi uwzględniać obgotowanie przez 5 minut z odlaniem wody i ponowną obróbkę termiczną. Wywaru nie należy używać do sporządzania potraw. W praktyce często się tego nie praktykuje.

Spotyka się zalecenia spożywanie jedynie owocników rosnących na drewnie drzew iglastych; ponieważ jakoby okazy rosnące na drewnie drzew liściastych (często z zielonkawymi odcieniami kapelusza) mają powodować problemy żołądkowo-jelitowe. W tym względzie są jednak sprzeczne opinie - liczne relacje i praktyka grzybiarzy przeczy takiej teorii.

Opieńka miodowa jest tzw. gatunkiem zbiorowym. Tzn. grupuje kilka b. podobnych (i zmiennych) gatunków. Zobacz dalej na tej stronie uwagi o oznaczaniu i klucz.

Łuskwiak nastroszony (Pholiota squarrosa) - nie ma on tak jak opieńka, w stanie surowym cierpkiego smaku, pachnie korzennie, miąższ jest żółty, a wysyp zarodników jest brązowy.

Podobnych rozmiarów co opieńki jest pospolita, niejadalna z uwagi na gorzkawy smak jestmaślanka ceglasta (Hypholoma lateritium) - ma ona kapelusz ceglastoczerwony a na starość wyblakły, ochrowopomarańczowy lub brązowiejący.

gatunek ten grupuje kilka podobnych drobnych gatunków tworzących owocniki zwykle w wiązkach na martwym lub żywym drewnie, zwykle z mniej lub bardziej wyraźnym pierścieniem i z łuseczkami na powierzchni kapelusza

kapelusz z delikatnymi, nietrwałymi łuseczkami jedynie w centrum, szybko nagi; higrofaniczny, oliwkowy, z czasem oliwkowożółty, żółty, żółtobrązowy;
trzon długi, zwężający się ku podstawie, bez kłaczków lub z nielicznymi;
pierścień mocny, sztywny i trwały

owocniki wyrastają zwykle w gęstych wiązkach na martwym drewnie; rzadka w Polsce?

powierzchnia kapelusza tylko w centrum z ciemnobrązowymi łuseczkami ku brzegom nagi;
powierzchnia trzonu niemal naga, jedynie z żółtawymi włókienkami; podstawa trzonu bulwiasto rozszerzona, ryzomorfy rzadko spotykane;
pierścień cienki, słaby, nietrwały, bez łuseczek

trzon najszerszy u podstawy, zwężający się ku górze;
w centrum kapelusza włókienka