cechy makroskopowe

Przedstawiciele tego rodzaju charakteryzują się owocnikami kształtu zbliżonego do kulistego lub gruszkowatego. Na przekroju poprzecznym widać brak podglebia lub co najwyżej cienkie i zwarte (niekomorowate) (przedstawiciele purchawka (Lycoperdon) posiadają wyraźne, komorowate podglebie). Niewielkie ujście zarodników tworzy się na szczycie owocnika. Osłona zewnętrzna (egzoperydium) jest ziarenkowata, otrębiasta lub płatowata, stosunkowo gładka. Osłona wewnętrzna (wewnętrzna) papierowa lub grubsza, pergaminowata; od wewnętrznej strony prawie gładka, pilśniowata. Pseudokolumeli brak.

cechy mikroskopowe

Zarodniki ze sterygmą lub bez, gładkie lub nieco szorstkie, okrągłe lub szerokoowalne.

space

- typu Bovista - zbudowana z grubościennych, stosunkowo mocnych kilkukrotnie dichotomicznie rozgałęzionych strzępek, w kolejnych rzędach rozgałęzień pnia głównego są one coraz cieńsze; zobacz jak wygląda na stronie kurzawka ołowiana (Bovista plumbea),

space

- typu przejściowego, o cechach pośrednich pomiędzy oboma typami.

space

występowanie

Występują głównie poza lasami, w miejscach trawiastych i na gołej ziemi, większość gatunków preferuje stanowiska kserotermiczne.

jak oznaczać

Podobnie jak i dla pozostałych przedstawicieli rodziny purchawkowate (Lycoperdaceae) do pewnego oznaczenia potrzebujemy owocników w różnym wieku (dla stwierdzenia rodzaju i zmienności osłony zewnętrznej i wewnętrznej), w tym koniecznie owocników z dojrzałymi zarodnikami. Bez uwzględnienia cech mikroskopowych pewne oznaczenie kurzawek nie jest możliwe. Jedynie w odniesieniu do kilku charakterystycznych gatunków można w miarę celnie typować gatunek na podstawie cech dostrzegalnych gołym okiem i siedliska.

space

- obecność i rodzaj sznura grzybni u podstawy owocnik, stopień zagłębienia owocnika w podłożu i to czy dojrzałe owocniki są nadal przyrośnięte do podłoża, czy się od niego oddzielają,

space

- zmianę wyglądu osłony zewnętrznej (egzoperydium) wraz z wiekiem,

space

- siedlisko i podłoże,

- barwa w pełni dojrzałych owocników.

space

space

space

space

space

space

wartość

Wszystkie gatunki kurzawek są jadalne, gdy mają białe wnętrze.

graveolens

owocniki duże, 30-55 mm średnicy; charakterystyczna sterygma pozwala pewnie odróżnić od kurzawka ołowiana (Bovista plumbea)

space

zarodnik ze sterygmą, ta zakrzywiona już od nasady w kształcie litery U, długa na 10-14 µm

space

plumbea

osłona zewnętrzna łuszczy się na podobieństwo skorupy jajka; dojrzała osłona wewnętrzna matowa i o niebieskawo-szarej, ołowiannej barwie, stąd i nazwa gatunkowa

space

zaroodnik ze sterygmą długą na 5-15 µm, zwężająca się ku końcowi; zarodniki jajowate, owalne

space

nigrescens

osłona zewnętrzna silnie błyszcząca, czerwonobrązowa do czarnobrązowej

space

zarodniki ze sterygmą, sterygmy krótkie 5-8µm, zwykle ułamane na końcu, zarodniki okrągłe

space

cretacea

osłona zewnętrzna niemal gładka, owocniki spłaszczone,
w wiązkach; podglebie bardzo cienkie

space

zarodniki ze sterygmami, okrągłe

space

tomentosa

owocnik bez wyraźnego sznura grzybni; osłona wewnętrzna brązowa, z czarnym nalotem; częściowo zagłębione w glebie

space

zarodniki ze sterygmami, owalne

space

limosa

owocniki małe 4-10(15) mm średnicy; wokół ujścia zarodników pierścieniowate zagłębienie; osłona wewnętrzna czerwonobrązowa do czarnej

space

zarodniki ze sterygmami do 10 µm długości, zarodniki prawie gładkie

space

pusilla

aestivalis

pusilliformis

podglebie może być niewyraźne

space

zarodniki bez sterygm

space

paludosa

wśród mchów na torfowiskach i moczarach o wysokiej zawartości wapnia

zarodniki ze sterygmami, kuliste

space

colorata