wyborny jadalnychronionyred listGREJ
· ochrona częściowa (II.54)
· Czerwona Lista — R–rzadki - potencjalnie zagrożony wymarciem

Morchella esculenta Pers.

smardz jadalny
na stronie — owocnik · zarodniki · występowanie · wartość · piestrzenice · uwagi · znaleziska
Morchella esculenta (smardz jadalny)

pojedynczy owocnik grzyba widziany z boku; 22.04.2004, Fort Rajsko, Kraków; copyright © by Waldemar i Maria MAZUR

Morchella esculenta (smardz jadalny)

 ; copyright © by Vaclav Jakoubek

Morchella esculenta (smardz jadalny)

owocnik

Składa się z główki i trzonu; owocniki znacznie różniące się rozmiarem, od 30 mm do nawet 200(300) mm wysokości. Główka młoda szaroochrowa, potem ochrowożółta, miodowożółta, (z wiekiem ciemnieje, staje się bardziej rdzawa); kulista do jajowatej lub stożkowatej; proporcjonalnie do trzonu zwykle tak samo długa lub dłuższa, ale te proporcje mogą sie wahać w przedziale 1/3 - 2/3 długości trzonu; alweole nieregularnie rozmieszczone na powierzchni, bez wyraźnie rozgraniczających żeber; dolną krawędzią przyrośnięta do trzonu; wewnątrz pusta. Trzon białawy do ochrowego, 50-90 x 20-40 mm, powierzchnia z drobnymi ziarenkami, gładka lub nieregularnie pomarszczona; pusty. Miąższ białawy, kremowy lub ochrowożółty, kruchy; smak i zapach przyjemne, specyficzne.

Fruitbody comprises of a head and a stipe; sporocarps considerably varying in size, from 30 mm even up to 200(300) mm high. Headyoung gray-ochre, later ochre-yellow, honey-yellow (in age darkening, becomes more rusty); globose to oval or conical; proportionate to the stipe usually equally long or longer, but those proportions may oscillate between 1/3-2/3 of the stipe's length; alveole irregularly situated on the surface, without distinctly dividing ribes; margin attached to the stipe; hollow inside. Stipe whitish to ochre, 50-90 x 20-40 mm, surface with fine granules, smooth or irregularly wrinkled; hollow. Flesh whitish, creamy or ochre-yellow, fragile; taste and smell pleasant, peculiar.

zarodniki

Wysyp zarodników kremowy. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, bezbarwne, 17-24 x 11-15 µm.

Spore print white. Spores elipsoid, smooth, hyaline, 17-24 x 11-15 µm.

występowanie

Gatunek podlega ochronie częściowej (poz. II.54 wg aktualnego rozporządzenia). Do ustawowej ochrony został włączony w 1983 roku. Za zezwoleniem może być pozyskiwany przez ręczny zbiór owocnikow. Ochronie podlegają tylko okazy rosnące poza terenem ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych oraz poza terenami zieleni.
Owocniki występują wczesną wiosną, w kwietniu i maju, pojedynczo lub w grupach, w lasach i zaroślach liściastych, w parkach, w ogrodach, w miejscach o żyznej glebie. Trudno ocenić jego pospolitość z uwagi na nietypową dla grzybobrań porę występowania, nietypowe siedliska i trudną do zauważenia formę - doskonale maskuje się przy wypatrywaniu. Na pewno nie należy do grzybów rzadkich, ale nie jest też pospolity.

Spring, solitary or gregarious, in decidious forest, in parks and gardens.

Statusy czerwonej listy. [125]: R–rzadki - potencjalnie zagrożony wymarciem

wartość

Jadalny.

space

piestrzenice

W przypadku zbierania smardzy do jedzenia koniecznie trzeba umieć go odróżniać od śmiertelnie trującej piestrzenicy kasztanowatej (Gyromitra esculenta) i piestrzenicy olbrzymiej (Gyromitra gigas) i pokrewnych gatunków –mają one główkę pofałdowaną, bez jamek które widzimy u smardzy.

uwagi

Smardz jadalny tworzy wiele różnych form barwnych i o zróżnicowanym kształcie główki. Bywają one nawet opisywane jako osobne gatunki. Wspólną cechą umożliwiającą dość pewną identyfikację smardza jadalnego (Morchella esculenta) jest nieregularne rozmieszczenie jamek na główce.

space

space

znalezisko 20070426.1.jgadek - Morchella esculenta (smardz jadalny); Jaworzno

3f · 20070426.1.jgadek
leg. Joanna Gądek
/Jaworzno/