miejsce państwa grzybów w świecie

na stronie — mikoryza

Grzyby – świat obok roślin i zwierząt

Jeszcze stosunkowo niedawno systematyka istot żywych zaliczała grzyby i podobne organizmy do roślin. Systematycy odwoływali się między innymi do takich cech jak: zdolność do poruszania się, samożywność – cudzożywność. Dzisiaj już wiemy, że z punktu widzenia pokrewieństwa organizmów są to cechy drugorzędne. Jeśli doszukiwać się dość naiwnej analogii, to grzyby są podobne do zwierząt między innymi swoją cudzożywnością, z owadami mają wspólne materiały budujące szkielet – u owadów chitynowy pancerz, u grzybów ściany strzępek. Ku roślinom zbliża je przywiązanie do podłoża i obecność ściany komórkowej.

space

Współczesna systematyka organizmów żywych umieszcza grzyby jako odrębne – w stosunku do roślin i zwierząt – duże królestwo organizmów żywych. Są jeszcze dwa mniejsze królestwa organizmów jądrowych: Protista (pierwotniaki) do których należą m. in. śluzorośla oraz Chromista (tu znalazły się obecnie między innymi dawniej zaliczane do grzybów Oomycetes). Drogi ewolucji roślin, zwierząt i grzybów rozeszły się niedługo po początkach życia na Ziemi. Stąd też bierze się znaczna odmienność grzybów w stosunku do roślin i zwierząt. Grzyby we współczesnej systematyce są w stosunku do nich grupą osobną.

space

Wszystkie gatunki roślin występujące na danym obszarze są określane mianem flory danego terenu, zwierzęta mianem fauny. Do niedawna zbiór wszystkich gatunków grzybów Polski był także określany mianem flory. Obecnie stosuje się już osobny termin mykobiota (lub funga) danego obszaru: piszemy więc: flora (rośliny) i mykobiota Polski.

Rola grzybów w środowisku

Grzyby są organizmami cudzożywnymi. Energię podtrzymującą procesy życiowe uzyskują przede wszystkim z rozkładu złożonych związków organicznych. Większość grzybów to saprotrofy – rozkładają martwą materię organiczną. W ekosystemie, w procesie obiegu materii i przepływu energii, grzyby (obok bakterii) są podstawowymi reducentami – tj. rozkładają materię organiczną na proste związki nieorganiczne, dostępne dla roślin. Domykają tym samym cykle obiegu materii wiodące – w dużym uproszczeniu – z gleby, do roślin, następnie do zwierząt i przez reducentów z powrotem do prostych związków chemicznych w glebie. Jedynie bakterie dorównują grzybom zdolnością do rozkładu związków organicznych. Są nawet grzyby rozkładające polimery poliwęglanowe i niszczące w ten sposób płyty CD (na szczęście raczej nie w naszym klimacie).

space

Ważną grupą są grzyby pasożytnicze spełniające rolę naturalnych regulatorów liczebności populacji organizmów, które infekują.

Grzyby są pokarmem dla wielu gatunków zwierząt, a także miejscem rozwoju dla wielu bezkręgowców – np. larw muchówek.

space

mikoryza

Grzyby są koniecznym partnerem symbiotycznym, który umożliwia prawidłowy rozwój większości roślin wyższych. Mikoryza to związek grzybów z korzeniami. Mikoryza dotyczy większości roślin, nie tylko drzew ale i roślin zielnych. Umożliwia im prawidłowy rozwój dzięki zwiększeniu powierzchni chłonnej korzeni o powierzchnię grzybni oraz polepszeniu zdolności pozyskiwania soli mineralnych z gleby. Grzybnia oplatająca korzenie stanowi także mechaniczną i chemiczną (dzięki antybiotykom) ochronę przed wieloma organizmami chorobotwórczymi.

space

Symbioza grzybów z roślinami ma często dużo bardziej skomplikowany charakter. Np. nasiona storczyków są drobne jak pył i nie posiadają własnych związków zapasowych pozwalających na rozwój – mogą kiełkować i rosnąć dopiero po wejściu w symbiozę z odpowiednimi gatunkami grzybów mikoryzowych.

space

Ile jest gatunków grzybów

Specjalizacja, różnorodność i wszędobylskość grzybów (zwłaszcza mikroskopowych) jest trudna do wyobrażenia. Królestwo grzybów jest też stosunkowo mało poznane. Obecnie opisanych jest ponad 100 tys. gatunków i ocenia się, że jest to jedynie drobna część ich ogólnej liczby, niezbadanej jeszcze przez naukę.

space

W liście obejmującej wielkoowocnikowe grzyby podstawkowe (tu znajdują się między innymi wszystkie typowe grzyby kapeluszowe), stwierdzone na terenie Polski do roku 2000, ujęte jest około 2500 gatunków. Z terenu Niemiec podano do 1991 roku ponad 3500 gatunków tych grzybów. Liczbę gatunków grzybów wielkoowocnikowych występujących w Polsce szacuje się na co najmniej 4500, włączając w nią jeszcze około tysiąc gatunków wielkoowocnikowych grzybów workowych stwierdzonych w Polsce oraz biorąc pod uwagę słaby stopień poznania polskiej mikobioty – zwłaszcza jeśli chodzi o grzyby o owocnikach niepozornej barwy i rozmiaru. O słabym poznaniu różnorodności gatunkowej makrogrzybów Polski świadczy chociażby fakt, że niemal każda kilkudniowa specjalistyczna wyprawa mikologiczna kończy się znalezieniem gatunków dotąd nieznanych z terenu Polski. Znaleziska te mają miejsce nie tylko w puszczach ale i w zdegradowanych laskach komunalnych centralnej Polski, czy parkach podworskich.

space

Część grzybów to pasożyty powodujące choroby roślin. Zajmuje się nimi dziedzina nauki zwana fitopatologią. Szczególnie duże znaczenie dla gospodarki mają takie grzyby mikroskopowe jak mączniaki, rdze upraw zbożowych, zaraza ziemniaczana. Grzyby, nazywane zwyczajowo pleśniowymi często atakują wilgotne produkty żywnościowe.

space

Kilkanaście gatunków grzybów uprawia się jako pokarm dla człowieka. W kręgu świata zachodniego najczęściej uprawia się pieczarki. Daleki Wschód jest miejscem tradycyjnej uprawy kilku gatunków grzybów np. Shii-take, Mun.


« Wstęp · początek strony · Budowa grzybów »