grzyby.pl

Lepista nuda (Bull.) Cooke

gąsówka fioletowawa, gąsówka fioletowa, gąsówka naga, Blewit, blewitt /en/
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈
Lepista nuda (gąsówka fioletowawa)
w buczynie, młode owocniki; 10.10.1998, Dolny Śląsk, lasy milickie; copyright © by Marek Snowarski
Lepista nuda (gąsówka fioletowawa)
w buczynie, starsze egzemplarze
Lepista nuda (gąsówka fioletowawa)
dość młode owocniki z jeszcze podwiniętym brzegiem
Lepista nuda (gąsówka fioletowawa)
dwa egzemplarze w śniegu
Lepista nuda (gąsówka fioletowawa)

owocnik

Kapelusz początkowo żywo fioletowy, liliow, w centrum ciemniejszy brązowoliliowy, z wiekiem blaknie w kierunku brązu i ochry, słabo higrofaniczny; 50-150 mm średnicy, z początku wypukły, potem rozpostarty, czasem nieco wgłębiony; brzeg długo podwinięty a z wiekiem wygięty do góry, pofalowany; powierzchnia gładka, matowa; miąższ w kapeluszu gruby.

Blaszki początkowo intensywnie fioletowe z wiekiem, podobnie jak kapelusz, zmieniają barwę w kierunku brązowoochrowej lub mięsnobrązowej; średnio gęste, zatokowato wycięte przy trzonie, szerokości 6-10 mm.

Trzon fioletowy z wrośniętymi białymi włókienkami, z wiekiem blednie (lecz nie brązowieje jak kapelusz) do szaroniebieskiego i szarobiaławego; 50-120 x 10-25 mm, silny ale nie krępy, cylindryczny do maczugowatego, pełny; podstawa silnie przerośnięta z podłożem, pokryta fioletowawą lub brązowofioletową grzybnią; bez osłony.

Miąższ początkowo fioletowy, potem blednący i szarzejący; początkowo zwarty i twardy, z wiekiem miękki; zapach przyjemny, delikatny, owocowy (aromatyczny); smak łagodny.Kapelusz początkowo żywo fioletowy, liliow, w centrum ciemniejszy brązowoliliowy, z wiekiem blaknie w kierunku brązu i ochry, słabo higrofaniczny; 50-150 mm średnicy, z początku wypukły, potem rozpostarty, czasem nieco wgłębiony; brzeg długo podwinięty a z wiekiem wygięty do góry, pofalowany; powierzchnia gładka, matowa; miąższ w kapeluszu gruby.

space

Trzon fioletowy z wrośniętymi białymi włókienkami, z wiekiem blednie (lecz nie brązowieje jak kapelusz) do szaroniebieskiego i szarobiaławego; 50-120 x 10-25 mm, silny ale nie krępy, cylindryczny do maczugowatego, pełny; podstawa silnie przerośnięta z podłożem, pokryta fioletowawą lub brązowofioletową grzybnią; bez osłony.

space

Pileus at first vivid violet or lilac, darker brown lilac in the center, in age fading to brown and ocher, weakly hygrophanous; 50-150 mm broad, at first convex, expanding and depressed in age; margin long incurved, then plane and upturned at maturity, wavy; surface smooth, dull; flesh in pileus broad.

Lamellae when young vivid violet, in age fading as cap to brown and ocher; close, adnaxed, 6-10 mm broad.

Stipe violet with whitish fibrils, fading in age to grayish or whitish violet, but not brown as cap; 50-120 x 10-25 mm, strong, equal or bulbous at the base; solid; at the base with strong violet mycelium; without veil.

Flesh when young vivid violet and firm, pale lilac and soft in age; smell distinct, pleasant, fragrant; taste mild.

Pileus at first vivid violet or lilac, darker brown lilac in the center, in age fading to brown and ocher, weakly hygrophanous; 50-150 mm broad, at first convex, expanding and depressed in age; margin long incurved, then plane and upturned at maturity, wavy; surface smooth, dull; flesh in pileus broad.

space

Stipe violet with whitish fibrils, fading in age to grayish or whitish violet, but not brown as cap; 50-120 x 10-25 mm, strong, equal or bulbous at the base; solid; at the base with strong violet mycelium; without veil.

space

zarodniki

Lepista nuda (gąsówka fioletowawa)
Wysyp różowy (kremoworóżowy, różowocielisty, mięsnoróżowawy). Zarodniki elipsoidalne, bezbarwne, drobnobrodawkowane, 6-9 x 4-5.5 µm.Wysyp różowy (kremoworóżowy, różowocielisty, mięsnoróżowawy). Zarodniki elipsoidalne, bezbarwne, drobnobrodawkowane, 6-9 x 4-5.5 µm.
Spore print pale pink. Spores ellipsoid, colourless, minutely roughened, 6-9 x 4-5.5 µm.
Spore print pale pink. Spores ellipsoid, colourless, minutely roughened, 6-9 x 4-5.5 µm.

występowanie

Jest w czekliście.[105]
Pospolita. Owocniki wyrastają w grupach, szeregach lub w czarcich kręgach, rzadziej pojedynczo, w lasach liściastych i iglastych, w ściółce, ale też poza nimi, w ogrodach na resztkach roślinnych, w parkach, w żyznych siedliskach. Pierwsze owocniki czasem w maju, potem przerwa i główny wysyp od września do listopada - jest to jeden z nielicznych grzybów jadalnych spotykanych późną jesienią.Pospolita. Owocniki wyrastają w grupach, szeregach lub w czarcich kręgach, rzadziej pojedynczo, w lasach liściastych i iglastych, w ściółce, ale też poza nimi, w ogrodach na resztkach roślinnych, w parkach, w żyznych siedliskach. Pierwsze owocniki czasem w maju, potem przerwa i główny wysyp od września do listopada - jest to jeden z nielicznych grzybów jadalnych spotykanych późną jesienią.
Common. Summer-fall, rarely in spring, most often in large groups, rows and fairy rings, inside and outside forests, in parks.
Common. Summer-fall, rarely in spring, most often in large groups, rows and fairy rings, inside and outside forests, in parks.

jadalne czy trujące? 🟢!

Smaczny grzyb jadalny.[105] Można m.in. mrozić.[134] Daje się łatwo uprawiać na kompoście do uprawy pieczarekSmaczny grzyb jadalny.[105] Można m.in. mrozić.[134] Daje się łatwo uprawiać na kompoście do uprawy pieczarek
Good edible. Could be cultivated.
Good edible. Could be cultivated.
Można pomylić z fioletowymi zasłonakami (Cortinarius) np. z zasłonakiem wonnym (Cortinarius traganus) lub z zasłonakiem fioletowym typowym (Cortinarius violaceus ssp. violaceus).

Wiele zasłonaków to gatunki trujące. Zasłonaki mają zawsze w młodości pajęczynowatą zasnówkę pokrywającą blaszki, jej resztki są przez dłuższy czas widoczne na trzonie, zazwyczaj w kolorze rdzawobrunatnym. Ich blaszki z wiekiem także nabierają rdzawobrunatnego zabarwienia - barwa wysypu zarodników u zasłonaków jest rdzawobrązowa.

Inne pospolite fioletowe grzyby są dość drobne: lakówka pospolita (Laccaria laccata), strzępiak ziemistoblaszkowy (Inocybe geophylla), grzybówka fioletowawa (Mycena pura).

Inne podobne gąsówki to: gąsówka dwubarwna (Lepista personata) - bardzo podobna, fioletowo zabarwiony jest jedynie trzon.
Gąsówka brudnofioletowa (Lepista sordida) - jest on mniejsza, ma cieńszy miąższ, nie tak fioletowa, jest liliowobrązowa. Ma podobne słodkawy zapach, lecz nie tak aromatyczny a mdły. Rośnie często w kępkach i na ogół przy drogach (poza lasem) w miejscach zasobnych w azot.
Gąsówka bladoniebieskawa (Lepista glaucocana) - jest cała bladofioletowa, jaśniejsza, nie pachnie aromatycznie i występuje w górach.
Podgatunek liliacea ma owocniki nie tak masywne, podczas wilgotnej pogody są całkowicie liliowe, później nieco blakną poczynając od kapelusza. Nie mają korzennie aromatycznego zapachu, są mdłe i nie warte konsumpcji. Odmiana ta mylona jest z gąsówką brudnofioletową (Lepista sordida).Można pomylić z fioletowymi zasłonakami (Cortinarius) np. z zasłonakiem wonnym (Cortinarius traganus) lub z zasłonakiem fioletowym typowym (Cortinarius violaceus ssp. violaceus).

space

Inne pospolite fioletowe grzyby są dość drobne: lakówka pospolita (Laccaria laccata), strzępiak ziemistoblaszkowy (Inocybe geophylla), grzybówka fioletowawa (Mycena pura).

space

Could be mistaken with violet zasłonak (Cortinarius) species as zasłonak wonny (Cortinarius traganus) (first photo in this paragraph), zasłonak fioletowy typowy (Cortinarius violaceus ssp. violaceus). Many zasłonak (Cortinarius) are toxic. They always have fibrillose veil remains and rusty brown spore print. Other common violet mushrooms are relatively small: lakówka pospolita (Laccaria laccata), strzępiak ziemistoblaszkowy (Inocybe geophylla), grzybówka fioletowawa (Mycena pura).

space

Other similar gąsówka (Lepista) species: gąsówka dwubarwna (Lepista personata) (second photo in this paragraph), very similar, violet is only its stipe. gąsówka brudnofioletowa (Lepista sordida) is smaller, not so fleshy, not so violet (more lilac brown), its smell is sweetish-unpleasant. It grows in clusters, outside forests in places rich with plants remains. gąsówka bladoniebieskawa (Lepista glaucocana) with whole body pale violet, without aromatic smell, grows in mountains. Subspecie liliacea has less robust fruitbodies, during moist weather vivid lilac, without aromatic aroma.

space

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20011001.11.01 - Lepista nuda (gąsówka fioletowawa); Dolny Śląsk, okolice Twardogóry
011001-11
leg. Marek Snowarski
/Dolny Śląsk, okolice Twardogóry/ #3