niejadalny
· jest w czekliście Wojewoda (2003) [105]

Tylopilus felleus (Bull.: Fr) Karst.

goryczak żółciowy (potocznie: szatan)
Tylopilus felleus (goryczak żółciowy)
pokrój; 17.08.2002, Trutnov, Czechy; copyright © by Marek Snowarski
Tylopilus felleus (goryczak żółciowy)
Tylopilus felleus (goryczak żółciowy)
Tylopilus felleus (goryczak żółciowy)
w lesie mieszanym, pod sosanmi, w mchu
Tylopilus felleus (goryczak żółciowy)
różowawy hymenofor
Tylopilus felleus (goryczak żółciowy)
w mchu pod sosnami; licznie

przystępny opis dla grzybiarzy

owocnik

Tylopilus felleus (goryczak żółciowy)
Kapelusz jasnobrązowy, płowobrązowy, szarobrązowy, matowy, zamszowaty, wilgotny słabo śluzowaty; 50-150(200) mm średnicy, początkowo półkulisty, potem wypukły i rozpostarty.

space

Trzon nieco jaśniejszy od kapelusza, oliwkowożółty do oliwkowobrązowego, z wyraźną, ciemniejszą, siateczką o dużych okach, zwykle na całym trzonie; 40-150 x 20-50 mm, stosunkowo smukły, równogruby do maczugowatego.

space

space

space

space

space

zarodniki

Wysyp cielistoróżowy (różowobrązowy) - jest to jedyny europejski gatunek kapeluszowego grzyba rurkowego o różowym wysypie zarodników, inne gatunki mają barwę brązową w różnych odcieniach. Zarodniki wrzecionowate lub elipsoidalne, gładkie, 11-15 x 3.5-5 µm.

Spore print pink, pink-brown. Spores fusiform to ellipsoid, smooth, 11-15 x 3.5-5 µm.

występowanie

Pospolity. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, pojedynczo lub w grupach po kilka, w lasach iglastych, rzadziej w liściastych, na kwaśnych glebach.

Common. Summer-fall, solitary or few together, under pine or spruce, on acid soils.

wartość

Niejadalny z powodu bardzo gorzkiego smaku. Trudno go mimowolnie zjeść w potrawie z uwagi na wyjątkowo gorzki smak. Gorzki smak nie zanika podczas suszenia ani podczas gotowania.

Inedible because of strong bitter taste. Maybe toxic, but it is unusually to be eaten because of its strongly bitter taste which stays after cooking or drying.

gatunki podobne

Zwłaszcza gdy młody to jest łudząco podobny do borowik szlachetny (Boletus edulis) lub do podgrzybka brunatnego (Xerocomus badius), odróżnia się jednak od nich różowymi rurkami (co jest widoczne dopiero u dojrzałych owocników), ciemną wyraźną siateczką na trzonie (u borowika jest ona słabsza i głownie w górnej części trzonu) ale przede wszystkim bardzo gorzkim smakiem.

space

Dla uniknięcia nieporozumień warto zauważyć, że w potocznym języku mianem szatana, określa się właśnie goryczaka żółciowego (Tylopilus felleus) a nie borowika szatańskiego (Boletus satanas). Czasem miano szatan jest też stosowane do wszelkich, nietypowych (siniejących, o czerwonych porach i/lub trzonie borowików, czyli do tzw. grupy kolorowych borowików. Szerzej zainteresowanych problematyką nazw potocznych zapraszam do przeczytania artykułu o nazwach grzybów.

space

Borowik szatański (Boletus satanas) praktycznie nie występuje w Polsce. Jest ciepłolubny i występuje w lasach liściastych, na glebach wytworzonych na wapieniu. Regionów z wapieniem w Polsce nie ma wiele, dodatkowo konieczna jest korzystna (południowa lub zbliżona) ekspozycja. Dopiero w ostatnich latach odkryto w Polsce kilka jego stanowisk na pogórzu Sudetów i w okolicach Krakowa, z pewnością jest ich więcej, co nie zmienia faktu, że na większości terenu Polski niżowej nie ma warunków dla rozwoju tego gatunku.

znalezisko 20090904.6.09 - Tylopilus felleus (goryczak żółciowy); Lasowice k. Milicza
7f · 20090904.6.09
leg. Tomasz Pachlewski, det. Marek Snowarski
/Lasowice k. Milicza/
znalezisko 20020817.3.02 - Tylopilus felleus (goryczak żółciowy); Trutnov, Czechy
5f · 20020817.3.02
leg. Marek Snowarski
/Trutnov, Czechy/
literatura · references
· Gerhardt, E., 1995 — Przewodnik grzyby. p.52 [1]
· Fluck, M., 1995 — Jaki to grzyb? p.136 [2]
· Garnweidner, E., 1994 — Encyklopedia kieszonkowa - Grzyby. p.4 [3]
· Wojewoda W., 1994 — Podręczny atlas grzybów. p.27 [4]
· Wojewoda, W., 2003 "2005", — Checklist of polish larger basidiomycetes. [105]
· baza „publikacje po 2000 r.” #3857
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 1997-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 17.09.14 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 14.03.2017 · powstała/was created 28.08.1998

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="https://www.grzyby.pl.pl/gatunki/Tylopilus_felleus.htm"> Tylopilus felleus (goryczak żółciowy) - Atlas grzybów Polski grzyby.pl</a>