chronionyred listGREJ
· ochrona częściowa (II.25); b/wył. gosp. (§7.1)
· Czerwona Lista — R–rzadki - potencjalnie zagrożony wymarciem

Geastrum quadrifidum DC. (1801)

gwiazdosz czteropromienny
na stronie — owocnik · zarodniki · występowanie · uwagi
GREJ: ID195910 (© autora fot.); copyright © by GREJ
Geastrum quadrifidum (gwiazdosz czteropromienny)
GREJ: ID120505 (© autora fot.)
GREJ: ID75399 (© autora fot.)
GREJ: ID81494 (© autora fot.)

owocnik

GREJ: ID153038 (© autora fot.)
GREJ: ID181970 (© autora fot.)
Owocnik początkowo zamknięty, kulisty, 10-20(30) mm średnicy, o powierzchni pokrytej cienką warstwą grzybni, jasnobrązowy.

space

Osłona wewnętrzna (endoperydium) kulistawe lub wydłużone, odwrotnie jajowate, 3.5-15 mm szerokości, ciemno-szarobrązowe; o powierzchni pokrytej drobnymi kryształkami; młoda szara, liliowo-brązowa, z wiekiem ochrowa, brązowawa.

space

Ujście zarodników (perystom) niskie lub wyciągnięte, włókniste, talerzyk wyraźny, ostro odcinający się, ograniczony wałeczkiem.

space

zarodniki

Zarodniki kuliste, wyraźnie brodawkowane (do 12 brodawek na obwodzie), 4.5-6 µm średnicy.

space

występowanie

Gatunek podlega ochronie częściowej (poz. II.25 wg aktualnego rozporządzenia). Nie mają do niego zastosowania wyłączenia spod ochrony uzasadnione względami godpodarki rolnej, leśnej lub rybackiej (§7.1). Do ustawowej ochrony został włączony w 2004 roku.
GREJ: ID75399 (© autora fot.)
GREJ: ID149882 (© autora fot.)
Stosunkow częsty. Owocniki pojawiają się pojedynczo lub w grupach, zwykle w lasach iglastych, na wapiennym podłożu, rzadziej w lasach liściastych, w zaroślach.

Statusy czerwonej listy. [125]: R–rzadki - potencjalnie zagrożony wymarciem

uwagi

Do pewnego stopnia podobny gwiazdosz wzniesiony (Geastrum fornicatum) ma znacznie większe owocniki, o grubszej miseczce, a ujście zarodników jest bez wyraźnego talerzyka. Gatunek zmiennny, wyróżniana jest forma paskowa (var. sabulosum) o jeszcze mniejszych owocnikach (10-15 mm średnicy), 5-6 ramionach, wydłużonym endoperydium i niewyraźnym talerzykiem.
znaleziska Geastrum quadrifidum na terenie Polski

w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych GREJ

zapisy w GREJ wg stanu na dzień 2017.09.14
ID na żółtym tle to oznaczenie zweryfikowane przez kustorza GREJ, pozostałe oczekują na weryfikację.

BC-63 181970 DE-45 117002 102981 149882 181292 DE-56 169867 227795 248239 210934 DE-65 258539 DE-66 148272 DF-62 120505 EG-33 81494 GB-31 277343 GB-94 230645 GC-01 153038 GC-04 195910 171170 GC-11 197567 GC-20 75399 GC-64 78543

ID75399 Geastrum quadrifidum; Białystok-Klepacze; ok 500 m S od stacji kolejowej Klepacze. Ok. 20 m wgłąb lasu (na południe) od boiska drużyny Tornado Klepacze., GC-20; 2007.08.26; Las sosnowy, z domieszką liściastych. Stanowisko położone ok. 3 m od ogniska.; piaszczysta ziemia pokryta igłami sosnowymi oraz okruchami węgla drzewnego. 2 owocniki; leg. Tomasz Pachlewski; det. Anna Kujawa; eksykat: tak, zostanie wysłany do Kustosza bazy, tak
uwagi: średnica główek - kolejno: ok.4mm i ok.8mm
fot. 116771 fot. 116772 fot. 116773 fot. 116774

 ID78543  Geastrum quadrifidum; Puszcza Białowieska, rezerwat Nieznanowo, GC-64; 2007.09.19; grąd; na ziemi, wsród mchów dwa owocniki; leg. Błażej Gierczyk; det. Błażej Gierczyk; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 7/BG/24.09.07, tak, u Darka Karasińskiego, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2010. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część. III. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2007. Przegląd Przyrodniczy 21(1): 8-53
uwagi:

 ID81494  Geastrum quadrifidum; Podłaźce, Pieniński Park narodowy, EG-33; 2007.10.13; Brzeg lasu modrzewiowo-jodłowego i łąki kserotermicznej; na ziemi jeden owocnik; leg. Piotr Chachuła i Marta Piechowicz; det. Piotr Chachuła; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 19/PCH/16.05.08, tak, notatka: tak; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: N 49st24'32,6"; E 20st24'34,6"; H-521 m n.p.m. Owocnik rósł tuż przy ścieżce zwierząt, w sąsiedztwie rosły także 4 owocniki Geastrum fimbriatum.

fot. 130604 fot. 130605 fot. 130606 fot. 130607

 ID102981  Geastrum quadrifidum; 2km SE,Łuszczanowice,gm.Kleszczów,pow.bełchatowski, DE-45; 2008.06.08; las świerkowy; na ściółce dwie grupy kilka m od siebie (18+12 owocników); leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 4/JN/17.06.08, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: owocniki zeszłoroczne

fot. 176008 fot. 176009 fot. 176010

 ID117002  Geastrum quadrifidum; 1 km E,Leśn.Łuszczanowice,gm.Kleszczów, DE-45; 2008.10.05; świerczyna; na ściółce w grupach,po kilka kilkanaście sztuk; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie,grzyb chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: Potwierdzenie stanowiska ID102981.Na dzień dzisiejszy stwierdziłem cztery grupy gwiazdoszy:dwie ze świeżymi owocnikami i dwie tylko z zeszłorocznymi owocnikami

fot. 206711 fot. 206712

 ID120505  Geastrum quadrifidum; Tychy Promnice, na skarpie wzdłuż drogi, pow.tyski, woj.śląskie, DF-62; 2008.10.21; skarpa porośnięta topolą osiką, dębem, brzozą, wierzbą, w odległości ok. 8 m przy drodze sosny; na ziemi w trawie, wsród liści około 30 owocników w różnym stadium rozwoju na pow. ok. 2 m kw; leg. Janusz Gądek; det. Joanna Gądek; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 11/JG/29.11.08, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi:
fot. 215360 fot. 215361 fot. 215362

 ID148272  Geastrum quadrifidum; 1 km NW,Kol.Ojrzeń,gm.Gidle,pow.radomszczański, DE-66; 2009.10.04; las świerkowy; na ziemi,na ściółce grupa 4 owocników i 4 zwiędniętych ''jaj''; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68
uwagi:
fot. 282114 fot. 282115

 ID149882  Geastrum quadrifidum; 2km SE,Łuszczanowice,gm.Kleszczów,pow.bełchatowski, DE-45; 2009.10.11; las świerkowy; na ściółce naliczyłem 74 owocniki w pięciu grupach (35+2+4+6+27) na powierzchni ok.0,5ha; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68
uwagi: potwierdzenie stanowiska ze zgłoszeń id102981 i id117002

fot. 285800 fot. 285801 fot. 285802 fot. 285803 fot. 285804 fot. 285805

 ID153038  Geastrum quadrifidum; około 1.5 km. na wschód od Ogrodniczek, pow. pow. białostocki, woj. woj. podlaskie, GC-01; 2009.10.30; Stary las mieszany lecz w tej części ze znaczną przewagą świerka; mocno zmurszały pień jeden owocnik; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: NIE-chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68
uwagi: fot. 295515 fot. 295516 fot. 295517

 ID169867  Geastrum quadrifidum; 300m S,Leśniczówka Strzałków,gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 2010.08.08; wielogatunkowy las mieszany-jodły,dęby,brzozy,graby,leszczyny i in; na omszałych szczątkach pniaka grupka trzech owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie ,gatunek chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2012. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VI. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2010. Przegląd Przyrodniczy 23(2): 3-59
uwagi: fot. 358390 fot. 358391

 ID171170  Geastrum quadrifidum; około 2 km. na południe od Krynek, pow. pow. sokólski, woj. woj. podlaskie, GC-04; 2010.08.22; Las świerkowy w średnim wieku, całkowicie pozbawiony poszycia oraz roślin zielonych.; na ziemi dwie grupy owocników w bezpośrednim sąsiedztwie świerków. Pierwsza grupa (ok. 20szt) -owocniki już starsze. Druga grupka mniej liczna (ok. 10m. dalej) -owocniki świeże.; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: Tak, w Stacji ZBŚRiL PAN, 3/MG/11.01.11, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2012. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VI. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2010. Przegląd Przyrodniczy 23(2): 3-59
uwagi: fot. 362892 fot. 362893

Więcej informacji w wątku.

 ID181292  (potwierdzenie 117002) Geastrum quadrifidum; 1 km E,Leśn.Łuszczanowice,gm.Kleszczów, pow. bełchatowski, woj. łódzkie, DE-45; 2010.10.05; świerczyna; na ściółce w grupce; w tym roku napotkałem tam tylko kilka ''świeżych'' owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2013. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VII. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2011. Przegląd Przyrodniczy 24(2): 3-44
uwagi: fot. 393664

 ID181970  Geastrum quadrifidum; 4 km N Sieraków, pow. Międzychodzki, woj. Wielkopolskie, BC-63; 2009.07.26; Las iglasty (sosna, świerk); Na ziemi Grupa około 20 owocników; leg. Adrian Szymkiewicz; det. Adrian Szymkiewicz; eksykat: Tak, w Stacji ZBŚRiL PAN, 18/AS/10.02.11, tak, notatka: tak; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2013. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VII. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2011. Przegląd Przyrodniczy 24(2): 3-44
uwagi: Gwiazdosz czteropromienny
Owocniki znalezione na terenie Puszczy Noteckiej

fot. 395284 fot. 395285

 ID195910  Geastrum quadrifidum; 1 km na SW od Krynek, pow. sokólski, woj. podlaskie, GC-04; 2011.10.13; las iglasty (sosna, świerk); na ziemi w grupie kilka owocników; leg. Mirosław Gryc; det. Anna Kujawa; eksykat: Tak, w Stacji ZBŚRiL PAN, 8/MG/1.02.12, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2013a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VIII. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2012. Przegląd Przyrodniczy 24(4): 10-41
uwagi: fot. 467017fot. 467018

ID197567 Geastrum quadrifidum; około 1 km na SE od Ogrodniczek, pow. białostocki, woj. podlaskie, GC-11; 2012.03.06; Śródpolny kawałek starego lasu o zmiennym typie, w tym miejscu jednak kawałek typowo świerkowy; na ziemi kilka owocników pod świerkami; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: tak, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 477153fot. 477154fot. 477155

 ID210934  (potwierdzenie 169867) Geastrum quadrifidum; 300m S od leśniczówki Strzałków, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 2012.09.16; wielogatunkowy las mieszany -jodły, dęby, brzozy, graby, leszczyny i in; na szczątkach pniaka grupka 2 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 545877

 ID227795  (potwierdzenie 169867) Geastrum quadrifidum; 350 m S od leśn. Strzałków, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 2013.10.23; wielogatunkowy las mieszany -jodły, dęby, brzozy, graby, eszczyny i in; na szczątkach pniaka dwa owocniki; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 620493

 ID230645  Geastrum quadrifidum; około 4 km na N od Krynek, pow. sokólski, woj. podlaskie, GB-94; 2013.08.11; monokultura świerkowa w średnim wieku; na ziemi masowo, w kilku grupach rozsianych na sporym obszarze; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: nie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 635636 fot. 635637 fot. 635638

 ID248239  (potwierdzenie 169867) Geastrum quadrifidum; 300m S od leśn.Strzałków, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 2014.10.03; wielogatunkowy las mieszany -jodły, dęby, brzozy, graby, leszczyny i in; na szczątkach pniaka i tuż obok grupa 9 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 710664 fot. 710665 fot. 710666

 ID258539  Geastrum quadrifidum; 1 km NE od wsi Teklinów, gm.Kruszyna, pow. częstochowski, woj. śląskie, DE-65; 2015.04.04; las mieszany -sosny, dęby, brzozy, osiki; na ziemi, w liściastej ściółce dwa owocniki; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: ZBŚRiL PAN, 8/JN/2.08.2015, tak, notatka: nie
uwagi: 50st 59' 37" N i 19st 22' 32" E

https://www.bio-forum.pl/messages/33/747628.html

 ID277343  Geastrum quadrifidum; rezerwat "Mały Borek", Puszcza Augustowska, gm. Płaska, pow. augustowski, woj. podlaskie, GB-31; 2012.05.13; pomnikowy, borealny bór sosnowy ze świerkiem; na ziemi kilka w grupie; leg. Łukasz Krajewski & Paweł Pawlikowski; det. Anna Kujawa; eksykat: nie, tak, notatka: nie
uwagi: zdjęcia:
https://www.bio-forum.pl/messages/33/824756.html



literatura · references
· Rudnicka-Jezierska W., 1991 — Flora Polska. Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodermatales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiatkowe (Podaxales). p.70 [14]
· Hagara, L., Antonin, V., Baier, J., 1999 — Houby. p.397 [49]
· Breitenbach J., Kraenzlin F., 1986 — Fungi of Switzerland 2 - Non gilled fungi p.500 [26II]
· , 2014 — Rozporządzenie Ministra Środowiska 2014 z dnia 9 października 2014r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów. [50.14]
· Wojewoda, W., Ławrynowicz, M., 2006 — Czerwona lista grzybów wielkoowocnikowych w Polsce. [125]
· baza „publikacje po 2000 r.” #1933
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 1997-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 17.09.14 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 19.04.2017 · powstała/was created 25.01.2003

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="https://www.grzyby.pl.pl/gatunki/Geastrum_quadrifidum.htm"> Geastrum quadrifidum (gwiazdosz czteropromienny) - Atlas grzybów Polski grzyby.pl</a>