jadalny

Amanita spissa Fr.

muchomor twardawy
Amanita excelsa Fr. · Amanita ampla Pers.
na stronie — owocnik · zarodniki · występowanie · wartość · uwagi · znaleziska
Amanita spissa (muchomor twardawy)

06.10.2012, Strzelin, ok. Dębniki; copyright © by Marek Snowarski

Amanita spissa (muchomor twardawy)

Amanita spissa (muchomor twardawy)

pokrój

Amanita spissa (muchomor twardawy)

Amanita spissa (muchomor twardawy)

pokrój

owocnik

Amanita spissa (muchomor twardawy)

Amanita spissa (muchomor twardawy)

podstawa trzonu

Amanita spissa (muchomor twardawy)

Kapelusz szary, szarooliwkowy, szarobrązowy; 50-100(150) mm średnicy, młody półkulisty, potem rozpostary do płaskiego; powierzchnia początkowo cała pokryta jasnoszarą osłoną, potem pęka i łatki układają się mniej lub bardziej regularnie i koncentrycznie, łatki łatwo odpadają i mogą być zmyte przez deszcz; brzeg kapelusza gładki lub jedynie słabo prążkowany, długo podwinięty.

space

Trzon biały, z wiekiem szarobrązowy; 60-120(150) x 20-30, z bulwiasto rozszerzoną podstawą do 40 mm średnicy, bulwka bez wyraźnej pochwy, w górze z kilkoma ciemniejszymi łuseczkowatymi strefami pierścieniowymi, korzeniasto zwężająca się ku dołowi, twarda, mięsista; pierścień błoniasty, trwały, zwisający, biały do szarawego, górna powierzchnia pierścienia silnie prążkowana - są to odciśnięte w pierścieniu, w początkowym okresie rozwoju owocnika, ostrza blaszek.

space

space

zarodniki

Wysyp zarodników biały. Zarodniki szerokoelipsoidalne, gładkie, przejrzyste, amyloidalne, 8-11 x 6-8.5 µm.

Spore print white. Spores broadly ellipsoid, smooth, translucent, amyloid, 8-11 x 6-8.5 µm.

występowanie

Częsty, zwłaszcza na pogórzu. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, pojedynczo lub w grupach, w lasach iglastych, w świerczynach, rzadziej w liściastych.

space

wartość

Dobry grzyb jadalny o zwartym miąższu. U nas praktycznie nie zbierany, może i dobrze z racji podobieństwa do trującego muchomor plamistyD (Amanita pantherina). Np. w Czechach tradycyjnie zbierany, nazywany z racji barwy 'sedivka'.

space

Niebezpieczne są pomyłki z trującym muchomorem plamistym (Amanita pantherina), ten nie ma prążkowanej górnej powierzchni pierścienia, bulwiaste zgrubienie podstawy trzonu jest od spodu zaokrąglone (a nie korzeniaste), brzeg kapelusza (za wyjątkiem rosnącej pod świerkami w górach odmiany var. abietinum) jest prążkowany.

Podobny jadalny muchomor czerwieniejący (Amanita rubescens) ma czerwieniejący w miejscach uszkodzeń miąższ i blaszki, ta zmiana barwy zachodzi też z wiekiem, szczególnie jest to widoczne w podstawie trzonu i w miąższu wokół kanałów wygryzionych przez larwy owadów.

space

space

znalezisko 20121006.1.12 - Amanita spissa (muchomor twardawy); Strzelin, ok. Dębniki

4f · 20121006.1.12
leg. Marek Snowarski
/Strzelin, ok. Dębniki/

znalezisko 20020707.1.02 - Amanita spissa (muchomor twardawy); Trutnov, Czechy

3f · 20020707.1.02
leg. Marek Snowarski
/Trutnov, Czechy/

znalezisko 20060918.8.06 - Amanita spissa (muchomor twardawy); okolice Rogowa

2f · 20060918.8.06
/okolice Rogowa/

znalezisko 20050820.7.05 - Amanita spissa (muchomor twardawy); okolice Wrocławia

34f · 20050820.7.05
/okolice Wrocławia/

znalezisko 20020817.2.02 - Amanita spissa (muchomor twardawy); Trutnov, Czechy

4f · 20020817.2.02
leg. Marek Snowarski
/Trutnov, Czechy/

znalezisko 20040716.6.04 - Amanita spissa (muchomor twardawy); Wrocław, Las Ratyński

9f · 20040716.6.04
/Wrocław, Las Ratyński/