Fomitopsis officinalis (pniarek lekarski)

opis

Kapelusz bocznie przyrośnięty, początkowo guzkowaty, potem kopytowaty, z wiekiem coraz bardziej wydłużony, cylindryczny, (50)100-150(200) mm szerokości i 100-400 mm długości, stare owocniki nawet ponad 500 mm długości. Górna powierzchnia, w przyrastających partiach kremowa bez skórki (krusty), z wiekiem szara, do szaroczarnej, spękana, ze słabo zaznaczonymi, szeroko brudowanymi, strefami przyrostu i z cienką skórką (krustą); z wiekiem pokryta porostami lub glonami; brzeg obły, szeroko zaokrąglony, jasny, kremowy, brązowawy.

space

Miąższ biały; miękki, serowaty, kruchy, suchy o konsystencji kredy. Zapach mączny lub nieco nieprzyjemny. Smak silnie gorzki.

zarodniki

Wysyp zarodników biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, hialinowe, z kroplami, nieamyloidalne, 4.5-5.5 × 3-3.5 µm.

występowanie

jest w czekliście ^[105]

Gatunek podlega ochronie ścisłej (poz. I.43 wg aktualnego rozporządzenia). Nie mają do niego zastosowania wyłączenia spod ochrony uzasadnione względami godpodarki rolnej, leśnej lub rybackiej (§7.1). Do ustawowej ochrony został włączony w 1983 roku.

Bardzo rzadki. Owocniki wieloletnie, wyrastają zwykle pojedynczo, na martwych i żywych modrzewiach, także wysoko na pniu drzewa lub na korzeniach. Rzadko na innych iglastych. W Polsce podlega ochronie gatunkowej.

Czerwona Lista^[125] — E–wymierający - krytycznie zagrożony

znaczenie gospodarcze

W dawnej medycynie, od starożytności, używany jako środek przeciwpotny i przeczyszczający.

space

wybrane okazy · selected collections ⇈

literatura · references

specyfikacja literatury jest widoczna na szerszym ekranie 🛈

publikacje w bazie Projektu Bibliografii Grzybów Wielkoowocnikowych Polski (z adnotowanym wykazem taksonów):
Bartoszek & Mleczko (2019)^[1301], Błoński (1899)^[2615] (as Polyporus officinalis), Chełchowski (1898)^[2660], Chełchowski (1902)^[2662], Chlebicki (2001)^[1388], Chlebicki & Łuszczyński (2002)^[1397], Domański et al. (1967)^[1054], Kujawa & Gierczyk (2010)^[1770], Łuszczyńska & Łuszczyński (2009)^[1881], Łuszczyńska i Łuszczyński (2006)^[1879], Łuszczyński (2000)^[3416], Łuszczyński (2000)^[1883], Łuszczyński (2000)^[1884], Łuszczyński (2001a)^[1887], Łuszczyński (2002)^[1888], Łuszczyński (2003)^[1889], Łuszczyński (2004)^[1892], Łuszczyński (2004)^[1890], Łuszczyński (2004c)^[1893], Łuszczyński (2007)^[1896], Łuszczyński (2008)^[1898], Miłobędzki (1899)^[3830] (as Polyporus officinalis), Orłoś (1951)^[3073] (as Placoderma officinale), Piętka & Szczepkowski (2004)^[2101], Piętka & Szczepkowski (2011)^[2102], Rzączyński (1721)^[3831] (as AGARICUM Modrzewowa gebka), Siemaszko (1924)^[3188] (as Polyporus officinalis), Szczepkowski (2020)^[2307], Wojewoda (2010)^[2535] (as: Laricifomes officinalis), Wojewoda et al. (2016)^[2542], Zalewski (1886)^[3436] (as Polyporus laricis), Фонъ-Бранке (1896)^[2621]

w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych GRej

zapisy w GRej wg stanu na 02.06.2026 21:39 1 znaleziska Fomitopsis officinalis (pniarek lekarski) na terenie Polski

ID na żółtym tle, to oznaczenie zweryfikowane przez kustosza GRej, pozostałe oczekują na weryfikację ze statusem przyjęty [tj. wpis poprawny pod względem formalnym].

Poniżej są pokazane fotografie załączone do wpisu GRej. Po kliknięciu na ID wpisu, w rekordzie GRej czasem mogą być pokazane fotografie z wątku bio-forum.pl związanego z tym wpisem; w tym wypadku bez 100% pewności, czy dotyczą one wpisu. Aby upewnić się które odnoszą się do wpisu, należy zajrzeć do wątku.

EE77 55534

ID 55 534 oznaczenie: Fomitopsis officinalis; lokalizacja: Rez. Chełmowa Góra, 3 km N, Nowa Słupia, pow. kielecki, świętokrzyskie, EE77; data zbioru: 18 lut 2007; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: Las bukowo-modrzewiowy z domieszką sosny i jodły, Na pniu powalonego modrzewia polskiego o średnicy ok. 80 cm, Młody owocnik o wymiarach ok. 20 cm x 10 cm; leg. Marcin Fałdziński, det. Marcin Piątek/Darek Karasiński; eksykat: nie; uwagi: Oznaczenie niepewne. Najprawdopodobniej okaz wcześniej nie notowany, znajdujący się w zachodniej części rezerwatu, pomiędzy ścieżką a rzeką Pokrzywianką.; Modrzewnik lekarski - Fomitopsis officinalis; fot.77326 fot.77327 fot.77328 [notatka: nie] [fotografie: tak]; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2010. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część. III. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2007. Przegląd Przyrodniczy 21(1): 8-53;