jadalny

Rhodocollybia butyracea (Bull.) Antonín & Noordel.

monetnica maślana pieniążek maślany
Collybia butyracea (Bull.) Fr., Syll. fung. (Abellini) 5 · Rhodocollybia butyracea (Bull.) Lennox
na stronie — owocnik · zarodniki · występowanie · wartość · uwagi · znaleziska
Rhodocollybia butyracea (monetnica maślana)

22.10.2004, Wrocław, dolina Bystrzycy; copyright © by Marek Snowarski

Rhodocollybia butyracea (monetnica maślana)

Rhodocollybia butyracea (monetnica maślana)

Rhodocollybia butyracea (monetnica maślana)

Collybia butyracea

w lesie mieszanym

Collybia butyracea

szara odmiana, w buczynie

Collybia butyracea

szara odmiana, na ściółce pod świerkami

Collybia butyracea

szara odmiana, na ściółce pod świerkami

Collybia butyracea

w lesie świerkowym, na ściółce

owocnik

Kapelusz higrofaniczny, wilgotny czerwono-, ciemnobrązowy, kasztanowobrązowy, żółtobrązowy do prawie białego gdy suchy, brzeg jaśniejszy; częstsza forma szara var. asema ma kapelusz szary, szarobrązowy, często z oliwkowym ocieniem; 30-60(90) mm średnicy, początkowo nieco wypukły, potem spłaszczony, bez lub z niewysokim garbkiem, z wiekiem czasem z wywiniętym brzegiem; powierzchnia gładka, jedwabista, w dotyku sprawia wrażenie tłustej; brzeg wyraźnie prążkowany u wilgotnych kapeluszy.

space

Trzon barwy kapelusz ale jaśniejszy; 40-80 x 7-15 mm, równomiernie rozszerzajacy się ku podstawie; powierzchnia wzdłużnie włóknisto-prążkowana; konsystencja chrząstkowata, elastyczny, wnętrze gąbczaste, z wiekiem pusty; Podstawa pokryta filcowato białą grzybnią.

space

Pileus hygrophanous, red-, dark brown, chestnut-brown, yellow-brown when moist to near white when dry, margin lighter; more common grey variety var. asema has pileus grey, brown-gray, often with olive tint; 30-60(90) mm in diameter, initially slightly convex, later flattened, with or without a small umbo, in age sometimes with an uplifted margin; surface smooth, silky, appearing oily under touch; margin distinctly striate in moist caps.

space

Stipe concolourous with the cap but lighter; 40-80 x 7-15 mm, uniformly widening towards the base; surface longitudinally fibrillose-striate; consistency gristly, elastic, inside spongy, in age hollow; Base covered with felty white mycelium.

space

zarodniki

Wysyp zarodników kremowy, blado różowy w masie. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, bezbarwne, 6-7 x 3-3.5 µm.

Spore print creamy, pale pink in mass. Spores ellipsoid, smooth, hyaline, 6-7 x 3-3.5 µm.

występowanie

Bardzo pospolity. Owocniki wyrastają zwykle gromadnie od lata do późnej jesieni ze szczytem jesienią. W lasach liściastych i iglastych, na ziemi. Jako jeden z nielicznych grzybów spotykany pospolicie późną jesienią – w tym czasie kapelusze są zwykle zupełnie wyblakłe, niemal białe. Poznać je można dopiero na podstawie charakterystycznego trzonu i blaszek.

Very common. Summer-late fall, usually gregarious in decidious and coniferous on ground.

wartość

Jadalny ale mało cenny, gdyż mdły i łykowaty. Jeśli jeść to tylko kapelusze.

Edible but of low quality, because tough and with no taste.

uwagi

Obok formy typowej, o brązowym kapeluszu, równie często spotyka się formę szarobrązową monetnica maślana forma szarobrązowa (Rhodocollybia butyracea f. asema). Jest ona dominująca w lasach iglastych na kwaśnym podłożu. Charakteryzuje się ona szarą, szarobrązową, często z oliwkowym odcieniem, barwą kapelusza i trzonu.

Close to typical brown form often could be found gray forms: monetnica maślana forma szarobrązowa (Rhodocollybia butyracea f. asema).
znalezisko 20050828.1.05 - Rhodocollybia butyracea (monetnica maślana); Góry Kaczawskie

5f · 20050828.1.05
/Góry Kaczawskie/

znalezisko 20041022.2.04 - Rhodocollybia butyracea (monetnica maślana); Wrocław, dolina Bystrzycy

2f · 20041022.2.04
/Wrocław, dolina Bystrzycy/