Claviceps purpurea (Fr.) Tul.

buławinka czerwona sporysz
Claviceps purpurea (buławinka czerwona)

14.09.2005, Puszcza Białowieska, okolice rez. Głęboki Kąt; copyright © by Marek Snowarski

Claviceps purpurea (buławinka czerwona)

28.09.2005, Czechy, Trebonsko, PR Borkovicka Blata; copyright © by Marek Snowarski

Claviceps purpurea (buławinka czerwona)

28.09.2005, Czechy, Trebonsko, PR Borkovicka Blata; copyright © by Marek Snowarski

Claviceps purpurea (buławinka czerwona)

skleroty w kłosach żyta

Claviceps purpurea (buławinka czerwona)

sklerota w kłosie żyta

Claviceps purpurea (buławinka czerwona)

cechy makroskopowe

Podkładka zbudowana z płonnego trzonka i główki zawierającej otocznie; trzonek wydłużony i cienki, 5-15 × 1-1.5 mm, równogruby, powyginany, gładki, czerwonawobrązowy; główka zaokrąglona lub spłaszczona, 1.5-3 mm szerokości, ochrowa do pomarańczowożółtej, drobno czarno punktowana przez otwory (ostiole) otoczni (perithecia), wokól podstawy trzonu biała grzybnia na czarnej sklerocie; wielkość skleroty zależy od gatunku trawy która była żywicielem grzyba.

cechy mikroskopowe

Zarodniki nitkowate, gładkie, hialinowe, 100-120 × 1 µm, dojrzałe są wielkokrotnie podzielone i rozpadają się na zarodniki wtórne.

space

Parafiz brak.

wartość

Groźny pasożyt zbóż, tworzący z ziarniaków skleroty zwane sporyszem. Obecnie prawie nie występuje na zbożach dzięki programom ochrony roślin i czyszczeniu materiału siewnego. Niegdyś domieszka trujących sklerot w zbożu i dalej w mące była przyczyną masowych zatruć - choroba św. Wita. Toskyna powodowała przykurcze mięśni, chroniczne podtruwanie prowadziło, z powodu niedokrwienia, do martwicy tkanek, w szczególności kończyn.

występowanie

Owocniki wyrastają wiosną ze skleroty uformowanej z ziarniaka trawy porażonej w uprzednim roku i po opadnięciu z kłosa, leżącej na ziemi. Popolita, obecnie głównie na dzikich trawach, ale przeoczana.
znalezisko 20050914.14.05 - Claviceps purpurea (buławinka czerwona); Puszcza Białowieska, okolice rez. Głęboki Kąt

5f · 20050914.14.05
/Puszcza Białowieska, okolice rez. Głęboki Kąt/

znalezisko 20050928.1.05 - Claviceps purpurea (buławinka czerwona); Czechy, Trebonsko, PR Borkovicka Blata

6f · 20050928.1.05
/Czechy, Trebonsko, PR Borkovicka Blata/