| OwocnikFruitbody | Młode owocniki kuliste, chronione osłoną całkowitą, której resztki są u części gatunków widoczne w postaci łatek na kapeluszu i pochwy u podstawy. Dodatkowo występuje osłona częściowa której pozostałością jest pierścień, nie u wszystkich gatunków występujący, pierścień może być rowkowany lub gładki. Ważną cechą wyróżniającą jest prążkowanie brzegu kapelusza lub jego brak. Blaszki wyraźnie lub niewyraźnie wolne. Przeważnie białej barwy. Trzon łatwo wyłamuje się z kapelusza. Wysyp zarodników biały. Zarodniki okrągławe do owalnych, rzadziej niemal cylindryczne; gładkie, amyloidalne lub nie amyloidalne. Young sporocarps covered with universal veil which remnants are sometimes visible as warts on cap surface or volva at stipe base. Some species have distinct membranous ring. Ring may be striate or non striate which is important character. Other important character is striate cap margin. Lamellae free or indistinct free. Usually white or whitish. Stipe easily separable from cap. Spore print white. Spores globose, ovoid, rarely ellipsoid, smooth, amyloid or inamyloid. |
| Występowanie | Rodzaj liczy w Europie kilkadziesiąt gatunków. Grzyby mikoryzowe, występują w lasach. Mycorrhizal partners with trees. Grows in woods. VII2:04,06; VIII1:01,05; IX1:05; IX3:03; X1:06; |
| WartośćImportance | Niektóre gatunki śmiertelnie trujące w tym najniebezpieczniejszy muchomor zielonawy (Amanita phalloides). Są też gatunki słabiej trujące, niejadalne i jadalne. Some species deadly poisonous, among them most infamous Death Cap (Amanita phalloides). There are also not so poisonous Amanitas and even edible ones. |
| Dla grzybiarzy | Grzyby kapeluszowe o białych, wolnych blaszkach i białej barwie wysypu zarodników. Dla oznaczenia gatunków muchomorów konieczne jest zwrócenie uwagi na resztki osłony owocnika - zwykle dobrze rozwiniętej. W miarę wzrostu owocnika rozrywa się ona i pozostaje u części gatunków jako pierścień lub łatki na kapelusza, oraz jako ornamentacja lub pochwa u podstawy trzonu. Kształt podstawy trzonu i detale jego budowy są ważną cechą diagnostyczną przy oznaczaniu muchomorów. Muchomory to grzyby mikoryzowe, jednak większość gatunków bez ścisłej preferencji co do gatunku drzewa, pod którym rosną. Wśród muchomorów znajdują się zarówno cenione gatunki jadalne, jak i trujące, w tym najgroźniejszy, śmiertelnie trujący muchomor zielonawy (m. sromotnikowy) (Amanita phalloides). |
Klucz do Amanita (muchomor)
Klucz oparty o Michael, Hennig, Kreisel, 1979-84, Handbuch fur Pilzfreunde. Zmieniony.
| gatunek | cechy charakterystyczne | śr.kap. [mm] | siedlisko, podłoże, występowanie | |
| 1. Sekcja Vaginatae Trzon bez pierścienia, brzeg kapelusza prążkowany Zarodniki nie amyloidalne. | ||||
| 1.1. Podstawa trzonu z workowatą pochwą. | ||||
| 1.1.1. Kapelusz szary lub biały. | ||||
 czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita vaginata (muchomor mglejarka)  k, szary lub białawy; z wyraźnym garbkiem; trzon pusty; zarodniki kuliste | 40-120 | w lasach liściastych, zwłaszcza buczynach bardzo pospolity | |
Amanita argentea (muchomor srebrzysty) (=Amanita mairei)   k. srebrzystoszary, bez garbka; trzon gąbczasty; zarodniki szeroko elipsoidalne | 60-100 | lasy liściaste | ||
| Amanita submembranacea (muchomor brązowooliwkowy) | ||||
| 1.1.2. Kapelusz pomarańczowy do brązowego. | ||||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita crocea (muchomor żółtawy [muchomor żółty]) Kapelusz pomarańczowy; trzon i pochwa blado pomarańczowe | lasy liściaste (dąb, buk, kasztanowce), lasy iglaste (świerk) | ||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita fulva (muchomor rdzawobrązowy) kapelusz rdzawy do jasno-rdzawobrązowego; trzon brązowawy, jasnordzawy; pochwa biała z rdzawymi lub białawoczerwonymi plamami | lasy liściaste, zwłaszcza pod brzozami | ||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita battarae (muchomor oliwkowy)  kapelusz żółtobrązowy, później umbrowo- do szarobrązowego, często z ciemniejszą strefą pierścieniową; trzon brązowawy; pochwa biała | 60-120 | pod świerkami w terenach podgórskich i górskich | |
| Amanita lividopallescens (muchomor szaropłowy) k. ochrowoszary, młody często białawy z rdzawymi plamam; trz. blady, z kłaczkami, młody z grubym ale nietrwałym pierścieniem Pełna lista (3) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej Full list of (3) external links list available in this place in professional version | 100-140 | tereny trawiaste, polany | ||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita magnivolvata (muchomor wielkopochwowy) (=pachyvolvata) pochwa silna, długa i bardzo gruba (do 10mm grubości) | |||
| 1.2. Podstawa trzonu z nietrwałą pochwą. | ||||
 | Amanita ceciliae (muchomor złotawy) (=inaurata, strangulata) k. duży, brązowawy, czerwonawo-żółtobrązowy; szarobrązowy; brzeg silnie prążkowany; pochwa szara | 100-150(200) | lasy liściaste i iglaste na glebach wapiennych lub obojętnych | |
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita friabilis (muchomor olszynowy) k. bardzo mały; szarobrązowy, szary; podstawa trz. zgrubiała bez śladów pochwy | 10-60(80) | pod olszami | |
| 2. Trzon ze skórzastym pierścieniem. Zarodniki amyloidalne. Podrodzaj Lepidella. | ||||
| 2.1. Brzeg kapelusza karbowany. Pierścień nie karbowany. | ||||
| 2.1.1. Postawa trzonu z krótką, przylegającą pochwą, zwykle nie bulwiasta. | ||||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita pantherina (muchomor plamisty)  k. brązowy z licznymi białymi łątkami; miąższ pod skórką kapelusza biały | -150 | lasy liściaste i iglaste | |
 | Amanita gemmata (muchomor narcyzowy)  k. ochrowy, woskowożółty, z nielicznymi białymi resztkami osłony | 40-80 | lasy liściaste i iglaste, ciepłolubny 6-10 rzadki | |
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita eliae (muchomor białożółtawy [muchomor Eliina]) k. ochrowobiaławy, cielisty; t. wysmukły o podstawie z obrzeżoną kulistą bulwką, głęboko zagłębiony w ziemi | 40-80 | pod bukami na kwaśnych glebach, ciepłolubny rzadki | |
| 2.1.2. podstawa trzonu bulwiasta z resztkami osłony w postaci kłaczków ułożonych w wałeczki | ||||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita muscaria (muchomor czerwony) k. czerwony; miąższ pod skórką kapelusza pomarańczowo-żółty | 50-200 | lasy iglaste i liściaste bardzo pospolity | |
 | Amanita regalis (muchomor królewski) k. brązowy, żółtobrązowy; miąższ pod skórką kapelusza żółto-brązowy | 50-200 | w górach, pod świerkami rzadki | |
| 2.2. Brzeg kapelusza nie karbowany | ||||
 2.2.1. Podstawa trzonu ze skórzastą, workowatą pochwą. Pierścień skórzasty i delikatnie strefowany lub (A. ovoidea) z mączystą powierzchnią;zobacz też porównanie, synonimy grupy gatunków (Amanita phalloides-virosa-verna-synonimy) | ||||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita phalloides (muchomor zielonawy [muchomor sromotnikowy]) k. oliwkowozielony, brązowozielony z ciemniejszymi grubymi promieniście rozmieszczonymi włókienkami; trzon biały z oliwkowozielonymi zygzakami; pochwa i blaszki białe; zapach słodkawy, miodowy | 60-120 | głównie w lasach liściastych na różnych glebach; częsty | |
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita phalloides var. alba (muchomor zielonawy odmiana biała [muchomor sromotnikowy albinotyczny]) forma albinotyczna poprzedniego, widoczne pozostaje włókienkowata struktura kapelusza i trzonu; na wysuszonych egzemplarzach może być wyraźniejszy zielonkawy odcień | |||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita verna (muchomor wiosenny) (=phalloides var. verna) mniejszy od powyższych; czysto biały kapelusz i trzon; powierzchnia kapelusza delikatnie włókienkowata lub gładka | 40-80 | prawdopodobnie w Polsce nie występuje a podawane znaleziska to zapewne muchomor jadowity (Amanita virosa) lub muchomor zielonawy odmiana biała (Amanita phalloides var. alba) [105 p.51]; gatunek ciepłolubny, spotykany w rejonie śródziemnomorskim | |
| Amanita decpiens (=verna var. decipiens) prawdopodobnie w Polsce nie występuje; gatunek ciepłolubny | ||||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita virosa (muchomor jadowity)
| 40-70 | lasy iglaste, rzadziej liściaste na glebach ubogich i kwaśnych; rzadki | |
| 2.2.2. Podstawa trzonu prawie kulisto zgrubiała i obrzeżona. Pierścień gładki. | ||||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita citrina (m. cytrynowy) k. jasnożółty lub biały, zwykle z licznymi białymi lub białawymi łatkami; miąższ o wyraźnym zapachu surowych ziemniaków | lasy liściaste i iglaste bardzo pospolity | ||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita porphyria (muchomor porfirowy) k. brązowy z nielicznymi szarymi łatkami; zapach jak u poprzedniego gatunku | lasy iglaste | ||
| 2.2.3. Podstawa trzonu cebulowato zgrubiała lub nie, bez pozostałości osłony. Pierścień karbowany lub delikatnie strefowany | ||||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita rubescens (m. czerwieniejący) k. żółtobrązowy, liliowobrązowy, rzadziej białawy; z wieloma podobnie zabarwionymi małymi łatkami; trzon tej samej barwy, różowy lub żółtawy; pierścień prążkowany; miąższ czerwienieje | lasy liściaste i iglaste 6-10 bardzo pospolity | ||
 | Amanita spissa (m. twardawy) k. szary, żółtawoszary, szarobrązowy, rzadziej białawy z licznymi drobnymi łatkami barwy jasno do ciemnoszarej; trzon z szarymi paskami; miąższ niezmienny, biały | lasy liściaste i iglaste | ||
| Amanita franchetii (sn. aspera) k. i t. szarożółtawe; pierścień żółto obrzeżony; m. biały Pełna lista (5) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej Full list of (5) external links list available in this place in professional version | lasy liściaste | |||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Amanita echinocephala (muchomor jeżowaty) (=Amanita solitaria)  k. szarobiaławy, srebrno- do zielonkawoszarego, ze stożkowatymi, szpiczastymi łatkami; wysyp zarodników, blaszki i miąższ zielonkawe; zapach nieprzyjemny | 50-150 | lasy liściaste; gatunek ciepłolubny rzadki | |
| Amanita vittadinii k. białawy z szerokimi przylegającymi łatkami, trzon z łuseczkami; bl. zielonkawe; wysyp biały; zapach słodkawy Pełna lista (1) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej Full list of (1) external links list available in this place in professional version | gatunek ciepłolubny | |||
 | Amanita strobiliformis (muchomor szyszkowaty) k. biały do brązowawoszarego, z grubymi, stożkowatymi łuseczkami, z brzegu kapelusza zwieszają się resztki osłony; bl. białe do kremowych | 100-200 | lasy liściaste; gatunek ciepłolubny | |
| Literatura (REFERENCES) | Galli, R., 2001 - Le Amanite. [78] Michael, Hennig, Kreisel, 1979 - Handbuch fur Pilzfreunde 3. Blatterpilze - Hellblattler (3 Auf. 1979) [18III] Gumińska B., Wojewoda W., 1983 - Grzyby i ich oznaczanie. [5] |
| W Internecie (LINKS) | * Site Dedicated to Taxonomy and Nomenclature of Amanita Pers. (Agaricales) by R. E. Tulloss * GMB- Gruppo Micologico "G. Bresadola" di Trento, Numero 2 (maggio-agosto 2000)- Speciale Amanita |