| Owocnik Fruitbody |
Kapelusz początkowo żywo fioletowy, liliow, w centrum ciemniejszy brązowoliliowy, z wiekiem blaknie w kierunku brązu i ochry, słabo higrofaniczny; 50-150 mm średnicy, z początku wypukły, potem rozpostarty, czasem nieco wgłębiony; brzeg długo podwinięty a z wiekiem wygięty do góry, pofalowany; powierzchnia gładka, matowa; miąższ w kapeluszu gruby. Blaszki początkowo intensywnie fioletowe z wiekiem, podobnie jak kapelusz, zmieniają barwę w kierunku brązowoochrowej lub mięsnobrązowej; średnio gęste, zatokowato wycięte przy trzonie, szerokości 6-10 mm. Trzon fioletowy z wrośniętymi białymi włókienkami, z wiekiem blednie (lecz nie brązowieje jak kapelusz) do szaroniebieskiego i szarobiaławego; 50-120 x 10-25 mm, silny ale nie krępy, cylindryczny do maczugowatego, pełny; podstawa silnie przerośnięta z podłożem, pokryta fioletowawą lub brązowofioletową grzybnią; bez osłony. Miąższ początkowo fioletowy, potem blednący i szarzejący; początkowo zwarty i twardy, z wiekiem miękki; zapach przyjemny, delikatny, owocowy (aromatyczny); smak łagodny. Pileus at first vivid violet or lilac, darker brown lilac in the center, in age fading to brown and ocher, weakly hygrophanous; 50-150 mm broad, at first convex, expanding and depressed in age; margin long incurved, then plane and upturned at maturity, wavy; surface smooth, dull; flesh in pileus broad. Lamellae when young vivid violet, in age fading as cap to brown and ocher; close, adnaxed, 6-10 mm broad. Stipe violet with whitish fibrils, fading in age to grayish or whitish violet, but not brown as cap; 50-120 x 10-25 mm, strong, equal or bulbous at the base; solid; at the base with strong violet mycelium; without veil. Flesh when young vivid violet and firm, pale lilac and soft in age; smell distinct, pleasant, fragrant; taste mild. |
| Zarodniki Spores |
 Wysyp różowy (kremoworóżowy, różowocielisty, mięsnoróżowawy). Zarodniki elipsoidalne, bezbarwne, drobnobrodawkowane, 6-9 x 4-5.5 µm.Spore print pale pink. Spores ellipsoid, colourless, minutely roughened, 6-9 x 4-5.5 µm. |
| Występowanie | Pospolita. Owocniki wyrastają w grupach, szeregach lub w czarcich kręgach, rzadziej pojedynczo, w lasach liściastych i iglastych, w ściółce, ale też poza nimi, w ogrodach na resztkach roślinnych, w parkach. Pierwsze owocniki czasem w maju, potem przerwa i główny wysyp od września do listopada - jest to jeden z nielicznych grzybów jadalnych spotykanych późną jesienią. Common. Summer-fall, rarely in spring, most often in large groups, rows and fairy rings, inside and outside forests, in parks. X1:98,01,09; X2:97; X3:97; XI1:97,08; |
| Wartość Importance |
Smaczny grzyb jadalny. Daje się łatwo uprawiać na kompście do uprawy pieczarek Good edible. Could be cultivated. |
| Uwagi Remarks |
 Można pomylić z fioletowymi zasłonakami (Cortinarius)Inne podobne gąsówki to:  gąsówka dwubarwna (Lepista personata) (fot. obok) - bardzo podobna, fioletowo zabarwiony jest jedynie trzon.Gąsówka brudna (Lepista sordida) - jest on mniejsza, ma cieńszy miąższ, nie tak fioletowa, jest liliowobrązowa. Ma podobne słodkawy zapach, lecz nie tak aromatyczny a mdły. Rośnie często w kępkach i na ogół przy drogach (poza lasem) w miejscach zasobnych w azot. Gąsówka szarofioletowa (Lepista glaucocana) - jest cała bladofioletowa, jaśniejsza, nie pachnie aromatycznie i występuje w górach. Podgatunek liliacea ma owocniki nie tak masywne, podczas wilgotnej pogody są całkowicie liliowe, później nieco blakną poczynając od kapelusza. Nie mają korzennie aromatycznego zapachu, są mdłe i nie warte konsumpcji. Odmiana ta mylona jest z g. brudną (Lepista sordida). Could be mistaken with violet Cortinarius species as Cortinarius traganus (first photo in this paragraph), Cortinarius violaceus. Many Cortinarius are toxic. They always have fibrillose veil remains and rusty brown spore print. Other common violet mushrooms are relatively small: laccaria amethystea, Inocybe geophylla, Mycena pura. Other similar Lepista species: Field blewit, Blue-leg (Lepista personata) (second photo in this paragraph), very similar, violet is only its stipe. Lepista sordida is smaller, not so fleshy, not so violet (more lilac brown), its smell is sweetish-unpleasant. It grows in clusters, outside forests in places rich with plants remains. Lepista glaucocana with whole body pale violet, without aromatic smell, grows in mountains. Subspecie liliacea has less robust fruitbodies, during moist weather vivid lilac, without aromatic aroma. |
| W publikacjach po 2000 r. | Lepista nuda (Bull.) Cooke - Basidiomycota Flisińska 2004, Szkodzik 2005, Ławrynowicz i in. 2002, Ławrynowicz i in. 2001, Flisińska 2000, Nita i Bujakiewicz 2005, Bujakiewicz 2004, Łuszczyński 2000a, Bujakiewicz i Kujawa 2000, Lisiewska i Strakulska 2002, Flisińska 2000a , Friedrich i Orzechowska 2002, Stasińska 2008a, Ławrynowicz 2001, Lisiewska i Galas-Świdurska 2005, Lisiewska 2004, Szczepkowski 2007, Wilga 2004b, Ławrynowicz 2001a, Ławrynowicz i Stasińska 2000, Halama i Panek 2000, Lisiewska 2000, Lisiewska i Malinger 2001, Lisiewska i Król 2007, Adamczyk i in. 2008, Łuszczyński 2007, Ślusarczyk 2007, Flisińska 2002, Flisińska 2000b, Łuszczyński 2008, Kujawa 2008, Ławrynowicz 2000, Gumińska 2006, Wilga 2000b, Wilga i Wantoch-Rekowski 2008a, Fiedorowicz 2009, Kujawa 2009, Kujawa 2009a, |
| Literatura (REFERENCES) | Fluck, M., 1995 - Jaki to grzyb? n.217 [2] Garnweidner, E., 1994 - Encyklopedia kieszonkowa - Grzyby. n.122 [3] Wojewoda W., 1994 - Podręczny atlas grzybów. n.53 [4] Gumińska B., Wojewoda W., 1983 - Grzyby i ich oznaczanie. n.316 [5] Grünert, H. i R., 1995 - Grzyby. Leksykon przyrodniczy. n.86 [7] Dermek A., 1988 - Grzyby znane i mniej znane. n.127 [9] Klan J., Vancura B., 1981 - Grzyby. n.54 [10] |
| W Internecie (LINKS) | Lista (21) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać. List of (21) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. |
| Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii: Selected collections. Click on small photo to see all pictures: | |
|
