pieczarka bulwiasta


Agaricus silvicola (Vittad.) Peck (1887)
pieczarka bulwiasta (pieczarka zaroślowa)

syn. Agaricus sylvicola; syn. Agaricus abruptibulbus sensu auct. eur., auct. brit.: fide Checklist of Basidiomycota of Great Britain and Ireland (2005); syn. Agaricus essettei Bon (1983)


Agaricus silvicola
19.10.2004, lasy milickie; znal. 041019.2
Copyright © by Marek Snowarski
Agaricus silvicola
19.10.2004, lasy milickie; znal. 041019.2
Copyright © by Marek Snowarski

OwocnikFruitbody Kapelusz biały, szybko żółknie, w miejscach uszkodzonych przebarwiający się żółto, stary także z żółtobrązowymi plamami; 60-80(120) mm średnicy, młody półkulisty, potem wypukły do rozpostartego, często z niskim garbkiem; powierzchnia gładka, włóknista, u młodych egzemplarzy czasami także z drobnymi, przylegającymi łuseczkami; brzeg prosty, wystający poza blaszki, u młodych mogą być widoczne resztki osłony na brzegu kapelusza, potem zanikają.

Blaszki młode białawe, potem w czasie dojrzewania jasnoszare, szaroróżowe (tak jak u pieczarki białawej (Agaricus arvensis)), z wiekiem szarawo-ciemno-brązowe; ostrze białawe, nierówne; blaszki wolne.
Trzon ponad pierścieniem biały lub z zielonkawo-żółtym odcieniem, dojrzały nieco zbrązowiały; poniżej pierścienia biały, szybko żółknący, żółto-pomarańczowy w miejscach uciśniętych, z wiekiem żółto-brązowawy; powyżej pierścienia powierzchnia gładka, poniżej włókienkowata do aksamitnej lub z drobnymi przylegającymi łuseczkami; 50-100(135) x 7-13(15) mm, zwykle z wyraźną, często obrzeżoną bulwiastą nasadą, ze spłaszczonym spodem, rzadko bulwka niewyraźna; często z krótkimi, białawymi ryzomorfami; od początku pusty. Pierścień skórzasty, cienki, trwały lub zanikający, spodnia strona z białymi łuseczkami lub kłaczkowata.
Miąższ biały, niezmienny lub jedynie słabo żółknący w podstawie trzonu. Zapach początkowo silny, przypominający anyżek lub gorzkie migdały, potem słaby, trudny do nazwania; smak łagodny. Reakcja Schaeffera pozytywna, silnie pomarańczowa na powierzchni kapelusza i trzonu. KOH 10% żółta na powierzchni kapelusza i trzonu.

Pileus whitish, soon yellowish, injured parts turn yellow, old also with yellow-brown spots; 60-80(120) mm broad, young subglobose, latter convex to plane, often with low umbo; surface smooth, fibrillose, in young specimesn sometimes with minute, appressed squamules; margin even, exceeding lamellae, in young specimens with appendiculate veil remnants, later disappearing.

Lamellae young whiteish, later pale-gray, gray-pink, in age gray-dark-brown; edge whitish, eroded; lamellae free.
Stipe above annulus white or with greenish-yellow tint, mature also slightly brownish; below annulus white, soon yellowish, orange-yellow on handling, in age yellow-brownish; surface above annulus smooth, below fibrillose to satiny or with minute, appressed squamules; 50-100(135) x 7-13(15) mm; usually with distinct, often marginate, bulbous base, often with flattened underside, rarely only slightly enlarged; often with short, whitish, rhizomorphs; from the beginning hollow. Annulus membranous, thin, underside with white squamulles or flocci.
Flesh white, unchanging or only hardly yellowing at the base of the stipe. Smell at first strongly anise or bitter mandel, soon weak, difficult to name; taste mild. Shaeffer reaction stron, orange, at pileus and stipe surface. KOH 10% yellow at pileus and stipe surface.

ZarodnikiSpores   Wysyp zarodników czekoladowobrązowy. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, 6-7 x 4-5 µm.
  Spore print chocolate brown. Spores ellipsoid, smooth, 6-7 x 4-5 µm.
Występowanie   Dość częsty gatunek, wyrasta w lasach liściastych i iglastych od lata do jesieni.
  Quite common. Summer-fall in deciduous and coniferous forests.
VII2:98; X2:04;
WartośćImportance   Jadalny.
  Edible.
UwagiRemarks   Osobny gatunek Agaricus essettei (=Agaricus abruptibulus) bywa wyróżniany na podstawie nieco większego rozmiaru zarodników i wyraźniejsze bulwki. Zmienność ta nie ma jednak ostrej granicy.
  Agaricus essettei (=Agaricus abruptibulus) is differing from this specie by slightly larger spores and more abrupt, marginate bulb. But there is no clear border between this species and Agaricus silvicola.
UwagiRemarks
Agaricus campestris
A. campestris

Poza lasami często spotyka się podobną białą pieczarkię, która w miejscach otartych przebarwia się żółto i ma anyżowy zapch - jest to pieczarka biaława (Agaricus arvensis).
Agaricus xanthodermus
A. xanthodermus

Jeśli podstawa trzonu silnie żółknie a pieczarka ma nieprzyjemny zapach karbolu, to jest to trująca pieczarka karbolowa (Agaricus xanthodermus).

For comparison with deadly amanitas see comments on Amanita page. Among Agarics one should notice Agaricus xanthodermus with strongly bruising yellow stipe base and with intensive, unpleasant smell of phenol.

Pomyłki z muchomorami
Amanita phalloides
Amanita phalloides

Pieczarka bulwiasta (Agaricus silvicola) w zależności od warunków atmosferycznych, starsze owocniki mogą mieć mniej lub bardziej zżółkły kapelusz. Przypominający barwą kapelusz typowej formy muchomora zielonawego (Amanita phalloides).

Blaszki młodych pieczarek są jasne. W trakcie dojrzewania różowieją i następnie stają się ciemnobrązowe, tak samo jak i barwa wysypu ich zarodników. Jest to cecha pewnie odróżniająca pieczarki od muchomorów. Muchomory mają zawsze białą barwę wysypu zarodników i także w wieku dojrzałym jasne, zwykle białe blaszki.
Amanita virosa
Amanita virosa
Amanita phalloides var. alba
Amanita phalloides var. alba

Zbieranie dojrzałych pieczarek, tj. w fazie brązowych blaszek, nie grozi więc tragiczną pomyłką z muchomorami, zwłaszcza z białymi silnie trującymi muchomorami jak np. muchomor jadowity (Amanita virosa) lub muchomor zielonawy odmiana biała (Amanita phalloides var. alba).

W publikacjach po 2000 r. Agaricus silvicola (Vittad.) Peck - Basidiomycota
synonimy: A. abruptibulbus ss. auct., A. campestris var. silvicola Vittad., A. essetei Bon
Flisińska 2004 (as: Agaricus abruptibulbus i A. silvicola), Szkodzik 2005, Flisińska 2000, Bujakiewicz 2004 (as: Agaricus abruptibulbus), Łuszczyński 2001 (as: Agaricus abruptibulbus i A. silvicola), Lisiewska i Strakulska 2002 (as: A. silvicola i A. abruptibulbus), Friedrich i Orzechowska 2002, Szczepkowski i in. 2008, Lisiewska i Galas-Świdurska 2005, Lisiewska 2004 (as: Agaricus abruptibulbus i A. silvicola), Wilga 2004b (as: A. abruptibulbus), Lisiewska 2000, Adamczyk i in. 2008, Łuszczyński 2007, Wilga 2004c, Łuszczyński 2008, Kujawa 2008, Ławrynowicz 2000, Gierczyk i in. 2009, Gumińska 2006 (as: A. abruptibulbus), Wilga 2005c, Wilga 2000b (as: A. abruptibulbus), Fiedorowicz 2009, "Kujawa 2009 (as, A. sylvicola i A. essettei)",
Literatura (REFERENCES) Noordeloos M.E., Kuyper Th. W., Vellinga E.C. 2001 - Flora Agaricina Neerlandica. Vol. 5. Agaricaceae. p.47 [80.5]
Gumińska B., Wojewoda W., 1983 - Grzyby i ich oznaczanie. p.271 [5]
Breitenbach J., Kraenzlin F., 1995 - Fungi of Switzerland 4 - Agarics 2nd part n.177 [26IV]
Hagara, L., Antonin, V., Baier, J., 1999 - Houby. p.239 [49]
Grünert, H. i R., 1995 - Grzyby. Leksykon przyrodniczy. n.40 [7]
Hagara, L., 1975 - Atlas hub. n.183 [24]
Michael, Hennig, Kreisel. - Handbuch fur Pilzfreunde 1. n.26a [18I]
- n.886 [23III]
Svrcek, M.; Vancura, B., 1987 - Grzyby środkowej Europy. p.210 [25]
Skirgiełło A., 1990 - Nasze grzyby. n.112 [19]
W Internecie (LINKS) Lista (9) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać.
List of (9) external links available in professional version; here use link on the left to locate it.
Fotografie 1:1
(Natural size photographs)
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej
Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version
Inne fotografie
Additional photographs
Agaricus abruptibulbus
w trawie, w zaroślach robinii, kilka egzemplarzy w szeregu / in grass, under Robinia pseudoacacia, few specimens in row; 16.10.1998, Dolny Śląsk, okolice Obornik Śląskich
Copyright © by Marek Snowarski
Agaricus abruptibulbus
(przymiar20 mm) pod dębami/klonami / under oak/maple; 25.09.1998, Dolny Śląsk, okolice Obornik Śląskich
Copyright © by Marek Snowarski
Agaricus abruptibulbus
(przymiar50 mm) pod dębami/klonami / under oak/maple; 25.09.1998, Dolny Śląsk, okolice Obornik Śląskich
Copyright © by Marek Snowarski
Agaricus abruptibulbus
(przymiar50 mm) jeszcze jeden młody owocnik pod klonami/lipami / young specimen under maple/linden; 19.09.1998, Dolny Śląsk, okolice Obornik Śląskich
Copyright © by Marek Snowarski
Agaricus abruptibulbus
(przymiar50 mm) pod klonami/lipami / under maple/linden; 19.09.1998, Dolny Śląsk, okolice Obornik Śląskich
Copyright © by Marek Snowarski


Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii:
Selected collections. Click on small photo to see all pictures:
Agaricus silvicola

04 10 19 - 2 - 6 fot.
(lasy milickie)

Agaricus

05 08 20 - 1 - 9 fot.
(okolice Wrocławia)



Copyright © 1999-2009 by Marek Snowarski
Ostatnia zmiana/MODIFIED: 17.11.2009 (utworzona/CREATED 21.02.1999) | Zobacz też rośliny naczyniowe Polski, atlas roślin
Wersja publikacji: 2010.03.10w


praca |