owocnik (Fruitbody)

Owocniki mięsiste; przeważnie duże lub średnie. Kapelusz biały do brązowego; powierzchnia naga lub z mniej lub bardziej rozwiniętymi łuseczkami; sucha. Blaszki wolne; początkowo białawe, szybko różowe lub szaroróżowe potem czekoladowobrązowe, brązowo-czarne; dość gęste. Trzon z przyrośniętym, zwieszającym się lub wzniesionym pierścieniem - pozostałość błoniastej osłony; podstawa trzonu bez pochwy, może być bulwkowato zgrubiała; trzon łatwo oddziela się (wyłamuje) z kapelusza. Wysyp zarodników czekoladowobrązowy. Zarodniki elipsoidalne lub migdałowate, gładkie.

Fruiting body fleshy; usually big or medium. Cap white to brown; surface glabrous or with more or less distinct scales; dry. Lamellae free; at first whitish, then pink, gray-pink, at maturity chocolate-brown, blackish-brown; quite crowded. Stipe usually with attached ring - veil remnant; stipe base with out volva, sometimes enlarged bulbous; stipe cleanly separable from cap. Spore print chocolate-brown. Spores ellipsoid or almond shaped, smooth.

występowanie

W Europie występuje ok. 60 gatunków. Wszystkie to naziemne saprofity. Rosną w lasach i poza nimi.

In Europe ca. 60 species. All of them are terrestrial saprobionts. In woods and outside of forests.

dla grzybiarzy

Do tego rodzaju zalicza się wiele gatunków o dużych i średnich owocnikach. Kapelusz często biały, ale także z brązowymi lub żółtawymi łuseczkami. Blaszki wolne, dojrzałe są ciemnobrązowe. Trzon z pierścieniem, jego podstawa u większości gatunków bez pochwy.

space

Pieczarki to saprotrofy. Spotkamy je na łąkach, pastwiskach i w lasach.

space

W grupie pieczarek żółknących w miejscach otarcia jest, obok jadalnych, gatunek trujący (powoduje zaburzenia żołądkowo-jelitowe) - pieczarka karbolowa (Agaricus xanthodermus). Rozpoznamy ją po bardzo nieprzyjemnym zapachu karbolu, fenolu. Ta zapachowa reguła odnosi się wyłącznie do pieczarek.

Most species edible. Few poisonous cause gastric upsets - usually got unpleasant carbolic odour and bruising yellow.

uwaga na muchomory

Amanita verna
muchomor wiosenny — śmiertelnie trujący
Amanita verna — deadly poisonous
Amanita virosa
muchomor jadowity — śmiertelnie trujący
Amanita virosa — deadly poisonous
Pieczarki bywają mylone ze śmiertelnie trującymi muchomorami, zwłaszcza z białym muchomorem wiosennym (Amanita verna) i muchomorem jadowitym (Amanita virosa), jest też albinotyczna forma muchomora sromotnikowego (Amanita phalloides). Musisz dobrze poznać wygląd i cechy tych gatunków.

Minimum wiedzy o budowie grzybów a można być zabezpieczonym przed pomyłką. Jest zasadnicza różnica pomiędzy muchomorowami a pieczarkami. Muchomory mają białe lub białawe blaszki i biały wysyp zarodników. Blaszki pieczarek mogą być białawe jedynie, gdy są bardzo młode. Pieczarki mają wysyp zarodników ciemnobrązowy, czekoladowobrązowy. Wystarczy położyć na papierze blaszkami do dołu odcięty kapelusz, na okres kilku godzin aby zaobserwować barwę wysypanych zarodników i pozbyć się wątpliwości. Jeśli zwracamy uwagę na budowę owocnika to nie należy zbierać bardzo młodych egzemplarzy - tj. jeszcze w formie "jaja", ponieważ nie można wtedy pewnie ocenić, czy jest pochwa u podstawy trzonu (mają ją muchomory, pieczarki nie mają) oraz nie można ocenić barwy blaszek.

Probably Agaricus is mistaken with deadly poisonous white Amanitas like Amanita verna and Death (Destroying) Angel (Amanita virosa). There is also albinotic form of Death Cap (Amanita phalloides). You must learn them well.

You must have at list this knowledge. There is fundamental difference between Agarics and Amanitas. Amanitas has white or whitish gills and white spore print. Agarics gills are white only when very young. Agarics got dark brown, chocolate-brown spore print. It is enough to lay on paper (gills down) cut of cap and after few hours you have clear spore print and no doubt. You must not collect very young mushrooms - it means in the "egg" form because there is no clear if volva is present or not (deadly Amanitas has volva, Agaricus has not) and it is impossible to chek colour of the gils.

Klucz do Agaricus (pieczarka)
Gatunekcechy charakterystyczneSiedlisko, podłoże
występowanie
1. Miąższ czerwienieje lub jest niezmienny. Próba Schaffera negatywna.
1.1. Pierścień zwieszony (daje się ściągać ku górze) lub zanikający.
1.1.1. Ostrza blaszek z podstawkami i zarodnikami. Sekcja Intermediae
 Agaricus aestivalis
 
 Agaricus altipes
 
1.1.2. Ostrza blaszek sterylne.
1.1.2.1. Miąższ przybiera barwę krwistoczerwoną (karminowoczerwoną). W lasach. Sekcja Sanguinolenti.
1.1.2.1.1. Kapelusz biały lub jasny; nagi lub drobno łuseczkowaty.
 Agaricus deylii
 
 Agaricus benesii
 
Agaricus silvaticus
Agaricus silvaticus (pieczarka leśna [pieczarka lśniąca]) edibletrade
-- formy jasne
 
1.1.2.1.2. Kapelusz brązowy lub brązowymi łuskami (zwykle grubymi).
 Agaricus lanipes GREJ
k. z wklęśniętym środkiem; z szerokimi czekoladowobrązowymi łuseczkami; t. z bulwkowatą podstawą pokrytą brązowymi łuseczkami
 
 Agaricus medio-fuscus
t. krótki z brązowymi łuskami u podstawy; pierścień od spodu z rudymi kłaczkami
lasy iglaste
 Agaricus langei (pieczarka krwawiąca)
t. wydłużony, równogruby, nagi, białawy z różowym nalotem; k. gruby, z czerwonawo do rdzawobrązowymi łuseczkami i kłaczkami; miąższ przebarwia się jasnoczerwonawo
lasy iglaste
Agaricus fuscofibrillosus
Agaricus fuscofibrillosus edibleGREJ
k. dość ciemno orzechowobrązowy, centrum ciemniejsze, powierzchnia z promieniście ułożonymi włókienkami; bl. różowe, potem czekoladowobrązowe z białym sterylnym ostrzem z dużymi kulistymi cheilocystydami
lasy liściaste
-- trzon z bulwkowatą podstawą
 Agaricus impudicus
zapach nieprzyjemny, przypominający czubajeczka cuchnąca (Lepiota cristata), plasteliny; miąższ słabo przebarwia się czerwono lub jasnobrązowo
lasy iglaste, rzadziej liściaste
---- zapach inny, nie przypominający czubajeczka cuchnąca (Lepiota cristata); miąższ wyraźnie przebarwia się krwistoczerwono
 Agaricus langei (pieczarka krwawiąca)
k. ciemnoorzechowy do ciemnobrązowego z tak samo zabarwionymi przylegającymi łuseczkami; miąższ przebarwia się jasnoczerwono
lasy liściaste
Agaricus silvaticus
Agaricus silvaticus (pieczarka leśna [pieczarka lśniąca]) edibletrade
kapelusz z ochrowymi do ciemno-brązowych łuseczkami na białym tle
lasy iglaste, pod świerkami
częsta
1.1.2.2. Miąższ niezmienny, biały lub słabo czerwieniejący. Sekcje Agaricus i Sanguinolenti.
1.1.2.2.1. Gatunki o wysmukłym trzonie, rosnące w lasach.
 Agaricus impudicus
 
 Agaricus depauperatus
 
 Agaricus squamulifer
 
1.1.2.2.2. Mięsiste owocniki z krótszym, krępym trzonem, nie wyrastające w lasach.
1.1.2.2.2.1. Kapelusz ciemnobrązowy. Trzon z brązowymi paskami.
 Agaricus vaporarius
 
 Agaricus lanipes GREJ
 
1.1.2.2.2.2. Kapelusz białawy. Trzon ze smugami.
 Agaricus bresadolianus
 
 Agaricus spissicaulis
 
1.2. Pierścień skórzasty, wzniesiony ku górze (daje się ściągać ku dołowi), często połączony z osłoną całkowitą. Cystydy na ostrzu blaszek. Sekcja Duploannulatae.
1.2.1. Podstawki dwuzarodnikowe.
 Agaricus bisporus (pieczarka dwuzarodnikowa [pieczarka ogrodowa]) edibletradeGREJ
 
1.2.2. Podstawki czterozarodnikowe.
1.2.2.1. Kapelusz biały do kremowego.
Agaricus bernardii
Agaricus bernardii GREJ
 
Agaricus bitorquis
Agaricus bitorquis (pieczarka miejska [pieczarka szlachetna]) edibletradeGREJ
owocniki częściowo podziemne, trzon krępy, sztywny; miąższ b. zwarty, twardy, o przyjemnym zapachu
tereny ruderalne, pobocza dróg, drogi
pospolity
gromadnie
późna wiosna - jesień
 Agaricus gennadii
 
1.2.2.2. Kapelusz ochrowy do brązowego.
 Agaricus maleolens
 
 Agaricus subfloccosus
 
1.3. Pierścień wełnisty, nikły (nie daje się ściągać). Ostrza blaszek z podstawkami, bez cystyd. Sekcja Agaricus.
Agaricus campestris
Agaricus campestris (pieczarka łąkowa [pieczarka polna]) edibletrade
kapelusz biały, stary z brązowym odcieniem; powierzchnia satynowa, z wiekiem czasem słabo spękana na drobne, przylegające nieco szarzejące lub szarobrązowe łuseczki, miejsca uciśnięte nie żółkną lub jedynie nieznacznie;
blaszki dojrzałe czekoladowobrązowe;
trzon nie dłuższy lub nieznacznie dłuższy niż średnica kapelusza; powierzchnia włóknista do drobno kłaczkowatej; pierścień błoniasty, zwisający, słaby, delikatny, zanikający;
miąższ biały, na cięciu powoli i słabo różowiejący; zapach przyjemny, grzybowy, nie anyżowy; otarta powierzchnia owocnika nie zmienia zabarwienia
pospolita; owocniki wyrastają zwykle w grupach, na pastwiskach, łąkach, polach, zwykle na glebach żyznych
 Agaricus campeobrunneus
 
2. Trzon żółknący (przynajmniej u podstawy) lub żółknący kapelusz (jeżeli żółknie podstawa trzonu i dodatkowo czerwienieje patrz A. lanipes).
2.1. Wynik próby Schaffera negatywny. Zapach przypominający karbol lub jodoform (najsłabszy w podstawie trzonu). Miąższ i podstawa trzonu natychmiast po uszkodzeniu przybierają barwę żółtą do pomarańczowej. Sekcja Xanthodermatei.
2.1.1. Podstawa trzonu zwykle bulwkowata.
Agaricus xanthodermus
Agaricus xanthodermus (pieczarka karbolowa [pieczarka cuchnąca, pieczarka żółtawa]) toxic
 
 Agaricus placomyces red listGREJ
 
 Agaricus phaeolepidotus
 
2.1.2. Postawa trzonu nie jest bulwiasta
 Agaricus pilatianus
 
2.2. Próba Schafera daje wynik pozytywny. Zapach przeważnie przypomina anyż lub gorzkie migdały. Sekcja Flavescentes = Arvensis
2.2.1. Małe, delikatne owocniki. Kapelusz średnicy 1.5 - 5 cm. Podsekcja Minores.
2.2.1.1. Młode blaszki żywo różowe. Kapelusz biały, blado skórzasty. Ostrza blaszek z zarodnikami.
 Agaricus comtulus red listGREJ
 
 Agaricus rusiophyllus red listGREJ
 
2.2.1.2. Młode blaszki szare, szaroróżowe. Podstawa trzonu cebulkowato zgrubiała. Ostrza blaszek sterylne.
Agaricus semotus
Agaricus semotus (pieczarka winnoczerwona) edibleGREJ
kapelusz z fioletowymi, winnoczerwonymi łuseczkami; podstawa trzonu bulwiasto zgrubiała
w lasach iglastych i mieszanych, na obrzeżach lasów
dość częsty
 Agaricus purpurellus
 
 Agaricus dulcidulus red listGREJ
 
2.2.2. Owocniki średnie do dużych. Średnica kapelusza 4 - 20 cm.
2.2.2.1. Kapelusz biały do jasnoochrowego. Podsekcja Arvenses
2.2.2.1.1. Średniej wielkości, cienkomięsiste owocniki ze smukłym trzonem. Kapelusz i trzon z żółtymi plamami. Zapach anyżu. W lasach.
 Agaricus leucotrichus
kapelusz jedwabisty; kapelusz i maczugowato zgrubiała podstawa trzonu są pokryte białawymi odstającymi łuseczkami
 
Agaricus silvicola
Agaricus silvicola (pieczarka bulwiasta [pieczarka zaroślowa]) (=sylvicola, essettei, abruptibulbus) edibletrade
kapelusz biały, żółknący; podstawa trzonu bulwiasta
lasy liściaste i iglaste
pospolita
2.2.1.1.2. Duże, mięsiste owocniki z mocnym trzonem (ponad 12 mm średnicy). Miejsca uciśnięte żółkną.
Agaricus arvensis
Agaricus arvensis (pieczarka biaława [pieczarka polowa]) good edible
kapelusz białawy, żółknący, powierzchnia aksamitna, rzadko pękająca na drobne, cienkie przylegające łuseczki, otarta przebarwia się mniej lub bardziej żółto;
blaszki dojrzałe purpurowobrązowe, czarnobrązowe;
trzon nieco rozszerzający się ku podstawie lecz bez bulwki; owierzchnia gładka, otarta żółknie; pierścień trwały, gruby, spodnia strona kosmkowata lub łuseczkowata;
miąższ biały, nieco żółknący - w podstawie trzonu i pod skórką kapelusza; zapach anyżowy lub migdałowy, nie zawsze wyraźny
częsta; zwykle w grupach, poza lasami, na łąkach, pastwiskach, w zaroślach i na brzegach lasów
 Agaricus macrocarpus
 
 Agaricus fissuratus
 
2.2.1.1.3. Bardzo duże, mięsiste owocniki z mocnym trzonem (średnicy ponad 25 mm)
 Agaricus macrosporus
 
Agaricus excellens
Agaricus excellens
 
 Agaricus stramineus
 
2.2.2.2. Kapelusz rdzawobrązowy lub purpurowoczerwonawy. Trzon pusty w środku.
Agaricus augustus
Agaricus augustus (pieczarka okazała)
 
 Agaricus porphyrizon
 
Copyright © 1998-2014 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 14.03.2014.www · ostatnio zmieniana/last modified 10.05.2011 · została utworzona/was created 23.05.1998
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Agaricus.htm">pieczarka - Agaricus - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>