Inocybe

strzępiak

budowa owocnika

Inocybe hirtella
Małe i średnie grzyby naziemne.

Kapelusz u większości gatunków ma charakterystycznie promieniście spękaną skórkę, która tworzy włókniste pasemka lub łuseczki. Barwy białej, żółtawej, brązowej lub fioletowej. Początkowo półkulisty, następnie rozpostarty, czasami z porozrywanym brzegiem.

Trzon włóknisty. U niektórych gatunków można na trzonie i brzegu kapelusza obserwować zasnówkę. Widoczne gołym okiem oszronienie trzonu, na całej długości lub jedynie u podstawy to efekt obecności cystyd - kaulocystyd.

Dojrzałe blaszki są gliniasto brązowe, z białym ostrzem.

Miąższ często o silnym, charakterystycznym zapachu - spermatycznym, owocowym, kwiatowym.

Barwa wysypu zarodników brudnobrązowa, tabaczkowobrązowa.

Zarodniki gładkie lub guzkowate. Kształtu owalnego do jajowatego, u części gatunków z dużymi i wydatnymi guzkami.

występowanie

Grzyby mikoryzowe i saprotrofy. Bardzo liczny rodzaj, w Europie występuje grubo ponad 100 gatunków.

wartość (Importance)

Inocybe erubescens
I. erubescens
Nie ma w tej grupie wartych uwagi grzybów jadalnych, za to wiele jest silnie trujących lub niejadalnych. Szczególnie trzeba zwrócić uwagę na śmiertelnie trującego strzępiaka ceglastego (Inocybe erubescens), który jest dużym grzybem, wyrastającym w grupach, późną wiosną i na początku lata. Dla niefrasobliwego zbieracza może być przyczyną pomyłki ze zbieranymi wiosną grzybami - majówką wiosenną (Calocybe gambosa) lub wiosennymi wieruszkami (Entoloma) - jednoznacznie różnią się te grzyby barwą wysypu zarodników.

oznaczanie

Do oznaczenia strzępiaków potrzebna jest znajomość kombinacji cech makroskopowych i mikroskopowych oraz informacji o siedlisku.

Są to grzyby mikoryzowe dlatego trzeba zanotować jakie gatunki drzew i krzewów rosły w pobliżu, pomocna jest informacja o rodzaju gleby - czy piaszczysta, gliniasta, kwaśna czy z zawartością wapnia. Aby było sens podchodzić do oznaczania potrzeba kilku-kilkunastu egzemplarzy w tym młodych. Takie cechy jak obecność zasnówki i fioletowa barwa góry trzonu jest widoczna jedynie u bardzo młodych owocników. U starszych można czasem obserwować przebarwienia - czernienie, brązowienie, czerwienienie. Zmienność pokroju i wielkości jest zwykle bardzo duża. Zapach jest dość zmienny, zależy od wieku owocnika i temperatury otocznia, jednak w wielu przypadkach jest bardzo istotny diagnostycznie, często jest spermatyczny, owocowy lub kwiatowy. Widoczne gołym okiem oszronienie trzonu, na całej długości lub jedynie u podstawy to efekt obecności cystyd - kaulocystyd. Zbierając strzępiaki trzeba uważać na ocieranie trzonu (najlepiej podważać owocniki nożem i nie dotykać trzonu przy wsadzaniu do torebki) ponieważ kaulicystydy mogą być starte - a ich obecność jest bardzo istotna dla diagnozy gatunku. Kształt podstawy trzonu - obecność bulwki i jej obrzeżenie jest istotne diagnostycznie - dlatego należy zadbać - podnie jak w przypadku wszystkich innych grzybów - aby grzyb był zebrany z nienaruszoną podstwą trzonu - zwykle wystarczające jest lekkie podważenie nożem podłoża u podstwy trzonu - strżępiaki nie mają trzonu znacznie zagłębionego w podłożu.

Z cech mikroskopowych kształt zarodników dzieli gatunki strzępiaków na dwie duże grupy - te o gładkich, owalnych zarodnikach i te z zarodnikami nieregularnie guzkowatymi. W dalszej kolejności istotna jest obecność cystyd na bocznej ścianie blaszki (pleurocystydy) i ich rodzaj - czy są metuloidalne tj. grubościenne z kryształkami na szczycie czy też są one cienkościenne bez kryształków. Dalej istotna jest obecność cystyd na powierzchni trzonu (pleurocystydy).

Klucz do Inocybe (strzępiak)
Klucz szczegółowy
Inocybe whitei
Inocybe-Inocibium (strzępiaki o gładkich zarodnikach) »21
zarodniki bez guzków lub wyrostków; podrodzaj: Inocibium
Inocybe asterospora
Inocybe-Inocybe (strzępiaki o guzkowatych zarodnikach) »10
zarodniki guzkowate, wielokanciaste lub z palczastymi wyrostkami; podrodzaj: Inocybe
Niektóre gatunki wyróżniające się cechami makroskopowymi (za Moser'em)
A. kapelusz biały
- nie czerwienieją
Inocybe geophyllum
Inocybe geophylla (strzępiak ziemistoblaszkowy [strzępiak ziemisty]) poisonous
Inocybe geophyllum
na fotografii odmiana biała i fioletowa, silnie trujący grzyb

lasy różnego typu, w miejscach wilgotnych, trawiastych: bardzo pospolity
pojedynczo i w grupach
5-11

 Inocybe sambucina
 Inocybe fibrosa
 Inocybe paludinella red listGREJ
Inocybe umbratica
Inocybe umbratica (strzępiak białawy) GREJ
- czerwienieją, małe
Inocybe geophyllum
Inocybe geophylla (strzępiak ziemistoblaszkowy [strzępiak ziemisty]) poisonous
Inocybe geophyllum
na fotografii odmiana biała i fioletowa, silnie trujący grzyb

lasy różnego typu, w miejscach wilgotnych, trawiastych: bardzo pospolity
pojedynczo i w grupach
5-11

- czerwienieją, większe
Inocybe erubescens
Inocybe erubescens (strzępiak ceglasty) (=patouillardii) poisonous
Inocybe godeyi
Inocybe godeyi (strzępiak czerwieniejący) red listGREJ
Inocybe whitei
Inocybe whitei (strzępiak pomarańczowoczerwonawy) (=pudica Kuehner, trinii ss. Ricken, rubescens ss. Lge.) GREJ
B. kapelusz ochrowy lub brązowy, z wiekiem czerwienieją
 Inocybe jurana
Inocybe bongardii
Inocybe bongardii (strzępiak stęchły) GREJ
Inocybe haemacta
Inocybe haemacta red listGREJ
C. kapelusz fioletowawy
Inocybe geophyllum
Inocybe geophylla (strzępiak ziemistoblaszkowy [strzępiak ziemisty]) poisonous
Inocybe geophyllum
na fotografii odmiana biała i fioletowa, silnie trujący grzyb

lasy różnego typu, w miejscach wilgotnych, trawiastych: bardzo pospolity
pojedynczo i w grupach
5-11

D. kapelusz na szczycie ±zielononiebieski, zielonoszary
 Inocybe corydalina (strzępiak zielonawogarbkowy)
E. kapelusz z dużymi łuseczkami
 Inocybe terrigena
Inocybe lacera
Inocybe lacera (strzępiak poszarpany)
 Inocybe maritima
 Inocybe relicina
 Inocybe casimiri
Inocybe lanuginosa
Inocybe lanuginosa (strzępiak wełnisty) toxicnon edibleGREJ
k. płowobrązowy, wełnisto-włóknisty, z drobnymi i wyraźnie odstającymi łuseczkami

wilgotne lasy iglaste: częsty
6-10

 Inocybe ovatocystis
F. kapelusz nieco lepki
 Inocybe vatricosa
 Inocybe viscidula
 Inocybe cucullata
G. kapelusz brązowy; podstawa trzonu lub miąższ czerwienieją
 Inocybe jurana
Inocybe haemacta
Inocybe haemacta red listGREJ
H. trzon przynajmniej na szczycie fioletowy
Inocybe geophyllum
Inocybe geophylla (strzępiak ziemistoblaszkowy [strzępiak ziemisty]) poisonous
Inocybe geophyllum
na fotografii odmiana biała i fioletowa, silnie trujący grzyb

lasy różnego typu, w miejscach wilgotnych, trawiastych: bardzo pospolity
pojedynczo i w grupach
5-11

 Inocybe-Obscuri
 Inocybe ionipes
I. podstawa trzonu często ciemnoniebieskozielona lub szarozielona
 Inocybe calamistrata red listGREJ
Inocybe haemacta
Inocybe haemacta red listGREJ
J. trzon jasnożółty
 Inocybe lutescens
 Inocybe luteipes
K. młode blaszki żółtkowożółte do cytrynowożółtych
 Inocybe calamistrata red listGREJ
 Inocybe relicina
L. brzeg kapelusza z wyraźnymi, grubymi resztkami osłony
 Inocybe appendiculata
M. trzon z wiekiem czernieje
 Inocybe atripes
 Inocybe maculipes
 Inocybe similis
 Inocybe submaculipes
 Inocybe xanthomelas red listGREJ
N. podstawa trzonu z wyraźną kanciasto obrzeżoną bulwką
Inocybe sp.
Inocybe cookei (strzępiak słomkowożółty) GREJ
t. u podstawy z bulwką, biały, gładki: k. słomiano- do ochrowożółtego: z. owocowy

wilgotne lasy liściaste i mieszane: pospolity

 Inocybe maculata (strzępiak plamisty)
w lasach liściastych: pospolity
w grupach
Inocybe godeyi
Inocybe godeyi (strzępiak czerwieniejący) red listGREJ
 Inocybe pelargonium
 Inocybe amblyspora
 Inocybe tristis
 Inocybe hirtelloides
 Inocybe ovalispora
 Inocybe acuta (strzępiak ostry) red listGREJ
t. u podstawy zgrubiały, jasny w dolnej części: k. ciemnobrązowy w centrum, na brzegach jaśniejszy, ze szpicem

wilgotne lasy iglaste: pospolity

Inocybe napipes
Inocybe napipes (strzępiak rzepowaty) toxicnon edibleGREJ
t. bulwiasto rozszerzony u podstawy, brązowy w środkowej części, u góry i u podstawy biały

wilgotne lasy, na kwaśnych glebach, często między mchami torfowcami: częsty
7-9

 Inocybe umbrina
Inocybe umbratica
Inocybe umbratica (strzępiak białawy) GREJ
 Inocybe-Marginatae-Rubellae
p.p. Inocybe bresadolae, Inocybe capucina, strzępiak gwiaździstozarodnikowy (Inocybe asterospora), Inocybe concinnula, Inocybe brunneo-rufa, Inocybe grammata, Inocybe pseudohiuica, Inocybe oblectabilis, Inocybe dunensis, Inocybe decipiens, Inocybe fibrosoides, strzępiak perełkowy (Inocybe margaritispora), Inocybe tabacina
O. wyrasta na drewnie
 Inocybe vatricosa
P. o owocowym zapachu
 Inocybe jurana
Inocybe sp.
Inocybe cookei (strzępiak słomkowożółty) GREJ
t. u podstawy z bulwką, biały, gładki: k. słomiano- do ochrowożółtego: z. owocowy

wilgotne lasy liściaste i mieszane: pospolity

Inocybe bongardii
Inocybe bongardii (strzępiak stęchły) GREJ
 Inocybe pyriodora
R. o zapachu pelargonii
 Inocybe geraniodora
 Inocybe pelargonium
 Inocybe hirtelloides
S. o ziemistym zapachu
 Inocybe cervicolor
 Inocybe scabelliformis
T. o zapachu przypominającym gorzkie migdały
Inocybe hirtella
Inocybe hirtella (strzępiak najeżony) toxicnon edibleGREJ
ciepłe i żyzne lasy bukowe, pobocza dróg: pojedynczo i w grupach
7-10

w trzonie wyraźny zapach gorzkich migdałów lub kokosowy

 Inocybe scabella
Copyright © 1998-2014 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 20.10.2014.www · ostatnio zmieniana/last modified 28.01.2007 · została utworzona/was created 14.10.1998
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Inocybe.htm">strzępiak - Inocybe - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>