borowik żółtobrązowy


Boletus appendiculatus Schaeff.
borowik żółtobrązowy (borowik przyczepkowy) (Butter Bolete)


Boletus appendiculatus
10.06.2002, Czechy
Copyright © by Mírek Junek
Boletus appendiculatus
08.09.2001, Prodasice, Czechy
Copyright © by Stanislav Jirásek
Boletus appendiculatus
08.09.2001, Prodasice, Czechy
Copyright © by Stanislav Jirásek
Boletus appendiculatus
10.06.2002, Czechy
Copyright © by Mírek Junek
Boletus appendiculatus
27.08.2008, okolice Buska-Zdrój; znal. ZO080827.121200
Copyright © by Zbigniew Oziębło
Boletus appendiculatus
30.08.2008, okolice Buska-Zdrój; znal. ZO080830.1
Copyright © by Zbigniew Oziębło
Boletus appendiculatus
30.08.2008, okolice Buska-Zdrój; znal. ZO080830.1
Copyright © by Zbigniew Oziębło
Boletus appendiculatus
13.08.2009, okolice Buska-Zdrój; znal. ZO090813.1
Copyright © by Zbigniew Oziębło

OwocnikFruitbody Boletus appendiculatusBoletus appendiculatus

Kapelusz żółtobrązowy, czerwonobrązowy do jasnobrązowego, z wiekiem także z rdzawymi lub czerwonymi plamami, uciśnięte miejsca ciemnieją; 70-150(200) mm średnicy, półkulisty, z wiekiem poduszkowaty, może być także bardzo nierówny, z zagłębieniami; powierzchnia z wrośniętymi delikatnymi włókienkami, matowa, aksamitna lub naga, z wiekiem może być popękana, wilgotny nieco lepki; brzeg początkowo podwinięty, ostry i skórka nieco wystająca poza rurki. Skórka kapelusza pod wpływem KOH przebarwia się słabo czerwonawo-brązowo, reakcja występuje nawet po wysuszeniu [26III].

Pory cytrynowożółte, z wiekiem intensywniej żółte, oliwkowożółte i brązowiejące; uciśnięte przebarwiają się zielonobłękitnie; drobne do 1 mm średnicy, kanciaste. Rurki tej samej barwy, długości 15-30 mm; przecięte natychmiast błękitnieją; przy trzonie wycięte.

Trzon złotożółty, często z rdzawymi lub czerwonawymi smugami, uciśnięte miejsca ciemnieją; z delikatną żółtą lub brązowawą siateczką widoczną zwłaszcza pod kapeluszem; 50-150 x 15-55 mm, pękaty, z wiekiem cylindryczny, korzeniasto zakończony.

Miąższ w kapeluszu i w trzonie żółty lub żółtawy, w podstawie trzonu brązowawy, różowobrązowawy, słabo błękitniejący, zwłaszcza ponad rurkami; zapach słaby, smak łagodny, przyjemny.

Pileus yellow-brown, red-brown to pale brown, often with rusty or red stains, darkening when handled; 70-150(200) mm broad, hemispheric, with age pulvinose, often uneven, irregular; surface finely tomentose or glabrous, dull, in age could be aerolate, subviscid when wet; margin at first incurved, acute, expanding beyond tubes. Pileal surface with KOH becoming slightly red-brow, even at exiccate [26III].
Pores lemon-yellow, in age yellow, olive-yellow; bruising greenish-blue; up to 1mm broad, angular. Tubes concolorous with pores, 15-30 mm long; momentary bruising blue; depressed at stipe.
Stipe golden-yellow, often with rusty or red tints, darkening when handled; with delicate yellow to brownish reticulations, at least at upper part; 50-150 x 15-55 mm, ventricose, with age more or less equal, rotting at the base.
Flesh yellow at the stipe, at base brownish, rosa-brownish, in pileus whitish to pale yellow, weakly bluing, especially above tubes; odour weak, taste mild, pleasant.

ZarodnikiSpores   Wysyp zarodników oliwkowobrązowy. Zarodniki elipsoidalno-wrzecionowate, gładkie, miodowożółte, cienkościenne, 11-15 x 4.5-5 µm.
  Spore print olive-brown. Spores ellipsoid-fusiform, smooths, thin-walled, 11-15 x 4.5-5 µm.
Występowanie   Rzadki. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, pojedynczo lub w grupach, w ciepłych okolicach, głównie w lasach liściastych pod bukami i dębami, rzadko w iglastych; preferuje gleby wapienne.
  Not common. Summer-fall, solitary to gregarious, in warm regions, in decidious forests, under beech or oak; prefer calcareous soils.
VI1:02,07; VII2:06; VIII1:06; VIII2:06,09,08; VIII3:07,08,06; IX1:06;
WartośćImportance   Jadalny i uważany za smaczny.
  Edible and considered choice.
Inne gatunki z kręgu borowika przyczepkowego
Boletus regius
B. regius

Odmiana o czerwonawo zabarwionym kapeluszu jest uznawana za osobny gatunek borowik królewski (Boletus regius).
Boletus subappendiculatus
B. subappendiculatus

Formy rosnące w lasach iglastych, zwłaszcza pod jodłą, odróżniające się nie błękitniejącym miąższem są podawane jako borowik górski (Boletus subappendiculatus).

Inna forma borowika przyczepkowego to borowik złotobrązowy blednący (Boletus fechtneri) - młode owocniki mają różowo-karminowy nalot na generalnie żółtym trzonie i jasny srebrzysto-szary kapelusz.

There are few species related to Butter Bolete (Boletus appendiculatus) (described also as its varietas). Those with red pileus are Butter Bolete (Boletus regius). This ones which grows in mountain coniferous forest, with unchanging context are Boletus subappendiculatus. Boletus fechtneri - when young with red-carmin tint on lower part of stipe, and pale silver-grey pileus.

Podobieństwo do Boletus edulis
Boletus edulis
B. edulis

Z racji żółtego zabarwienia porów i brązowego kapelusza gatunek ten na pierwszy rzut oka przypomina prawdziwka - borowika szlachetnego (Boletus edulis). Po bliższym przyjrzeniu się dostrzega się różnicę: żółtą barwę trzonu i żółtawy miąższ siniejący na przekroju, trzon jest pokryty delikatną żółtawą siateczką.

Podobny borowik płowy (Boletus impolitus) występuje także w lasach bukowych i dębowych, nie ma siateczki na trzonie, miąższ nie błękitnieje i ma nieprzyjemny zapach fenolu.

Because of yellow pores and brown pileus this specie at a first looks like King Bolete, Cep, Porcini (Boletus edulis). It could be easily distinguished if one consider yellow stipe with concolorous delicate reticulation, golden-yellow pores and pale-yellow context.
Boletus impolitus also grows under beech and oaks, it lack reticulation on stipe surface, got unchanging flesh and has unpleasant odour of phenol.

W rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ)
Specyfikacja zapisów na dzień 2010.03.10 14:35

Przyjęte do rejestru:
· z podanym ATPOL: 121200 EF-35, 39368 EF-89, 38769 EG-09, 39377 EG-09, 44966 EG-28, 121081 FE-95, 37088 FG-21, 68591 FG-21,

Oczekujące na przyjęcie:
· z podanym ATPOL: 75138 FF-93,

W publikacjach po 2000 r. Boletus appendiculatus subsp. pallescens Konrad - Basidiomycota
wg. Index Fungorum: Boletus fechtneri Velen.
Łyczek 2009, Gumińska 2000 (as: B. fechtneri), Friedrich i Łyczek 2006,
Literatura (REFERENCES) Dermek A., Pilat A., 1991 - Poznajemy grzyby. n.113 [8]
Dermek A., 1988 - Grzyby znane i mniej znane. n.266 [9]
Breitenbach J., Kraenzlin F., 1991 - Fungi of Switzerland 3 - Boletes & Agarics 1st part n.4 [26III]
Gumińska B., Wojewoda W., 1983 - Grzyby i ich oznaczanie. p.284 [5]
W Internecie (LINKS) Lista (8) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać.
List of (8) external links available in professional version; here use link on the left to locate it.


Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii:
Selected collections. Click on small photo to see all pictures:
Boletus appendiculatus

080827.121200.zo (Zbigniew Oziębło) - 13 fot.
(okolice Buska-Zdrój)

Boletus appendiculatus

080830.1.zo (Zbigniew Oziębło) - 5 fot.
(okolice Buska-Zdrój)

Boletus appendiculatus

090813.1.zo (Zbigniew Oziębło) - 2 fot.
(okolice Buska-Zdrój)

Boletus appendiculatus

080821.121081.ws (Wiesław Smyrski) - 8 fot.
(Jastkowice) las mieszany

Boletus appendiculatus

060720.37088.ah (Anna Hreczka) - 4 fot.
(Olchowiec, pow. jasielski) buczyna

Boletus appendiculatus

070607.68591.ah (Anna Hreczka) - 5 fot.
(Olchowiec, pow. jasielski) buczyna

Boletus appendiculatus

070825.75138.ah (Anna Hreczka) - 3 fot.
(Wola Jasienicka, pow. brzozowski) las mieszany

Boletus fechtneri

070921.GREJ83365.mf (Marcin Fałdziński, det. Jarosław Włodarczyk & Piotr Chachuła) - 19 fot.
(pow. kielecki) las sosnowo-grabowy
oznaczony przez znalazcę jako borowik złotobrązowy blednący (Boletus fechtneri)

Boletus appendiculatus

080811.GREJ111477.pch (Piotr Chachuła) - 10 fot.
(Pieniński PN) las bukowo-jodłowy
oznaczony przez znalazcę jako borowik złotobrązowy blednący (Boletus fechtneri)



Copyright © 2002-2010 by Marek Snowarski
Ostatnia zmiana/MODIFIED: 13.02.2010 (utworzona/CREATED 15.06.2002) | Zobacz też rośliny naczyniowe Polski, atlas roślin
Wersja publikacji: 2010.03.10w


praca |