Tricholoma ustale (Fr.: Fr.) Kummer

Kapelusz młody czerwonobrązowy, kasztanowobrązowy, z oliwkowym odcieniem, pokryty grubą warstwą śluzu, w centrum ciemniejszy, z wiekiem suchy i czarnobrązowy, lśniący; powierzchnia bez strefowań, naga, gładka; początkowo wypukły, potem rozpostarty z niewyraźnym garbkiem, 40-80(120) mm średnicy; brzeg długo podwinięty, ostry, jaśniejszy.

Blaszki białe, jasno ochrowo-żółtawe, z wiekiem czerwonobrązowo, rdzawo plamiste, na starość także z czerniejącym ostrzem; gęste, zatokowato przyrośnięte lub wykrojone.

Trzon z czerwonobrązowymi włókienkami, w górze białawy, powierzchnia sucha, drobno kosmkowata, bez strefy pierścieniowej; 50-80 x 10-15 mm, równogruby, często w dolnej części rozszerzony i korzeniasto zakończony; sztywny, elastyczny, z wiekiem pusty.

Miąższ biały, kremowy, uszkodzony brązowieje, w podstawie trzonu czerwonobrązowy; łagodny lub nieco gorzkawy, bez zapachu lub o słabym mącznym zapachu.

Pileus young red-brown, chestnut-brown, with olive tint, covered thickly with mucus, centrally darker, with age dry and black-brown, glossy; surface not zonate, glabrous, smooth; initially convex, later expanding with an inconspicuous umbo, 40-80(120) mm in diameter; margin incurved for a long time, acute, lighter coloured.

Lamellae white, light ochraceous-yellow, with age red-brown, rusty-spotted, at maturity also with blackening edge; close, sinuate.

Stipe with red-brown fibrils, at apex whitish, surface dry, finely fibrillose, without ring zone; 50-80 x 10-15 mm, equal, often lower part enlarged and rooting; stiff, elastic, with age hollow.

Flesh white, cream-coloured, injured turns brown, at the base of the stipe red-brown; mild or slightly bitterish, odourless or smell weak farinaceous.

Wysyp zarodników biały. Zarodniki bezbarwne, jajowate, 5-7 x 3,5-5 µm.

Spore print white. Spores hyaline, ovoid, 5-7 x 3,5-5 µm.

Dość częsta. Od lata do jesieni, w lasach liściastych, zwłaszcza pod bukami, zwykle w grupach a nawet kępkach.

Widespread. Summer-fall. In hardwood forests, primarily under Fagus, solitary to gregarious, often almost clustered.

Niejadalna.

Inedible.

Inne brązowe gąski z mniej lub bardziej śluzowatym kapeluszu i o mniej lub bardziej wyraźnym mącznym zapachu oraz smaku to występujące w lasach liściastych: Tricholoma ustaloides z wyraźną białą strefą pierścieniową na trzonie, gąska żółtobrunatna (Tricholoma fulvum) z siarkowożółtymi blaszkami i żółtym miąższem, gąska topolowa (Tricholoma populinum) wyrasta pod topolami z brązowiejącym trzonem i blaszkami. W lasach iglastych głównie pod sosnami można spotkać Tricholoma albobrunneum z porozrywaną strefą pierścieniową, gąska gorzkawa (Tricholoma stans) z gładkim, promieniście włóknistym i nieco śluzowatym kapeluszem, gąska dachówkowata (Tricholoma imbricatum) z drobno spękanym, suchym kapeluszem i Tricholoma pessundatum z silnie śluzowatym kapeluszem i czerniejącym ostrzami blaszek.

Other brown Tricholoma with more or less mucous cap and more or less distinct farinaceous odour and taste are found in deciduous forests: Tricholoma ustaloides with distinct white ring zone on the stipe, Tricholoma fulvum with sulphur-yellow lamellae and yellow flesh, Tricholoma populinum grows under poplars and has browning stipe and gills. In deciduous forests mainly under pine-trees can be found Tricholoma albobrunneum with split ring zone, Tricholoma stans with a smooth, radially fibrillose and slightly mucous cap, Tricholoma imbricatum with minutely cracked, dry cap, and Tricholoma pessundatum with strongly mucous cap and with blackening edges of gills.