| OwocnikFruitbody | Kapelusz zmiennej barwy, oliwkowy, szarobrązowy, szarozielony, żółtobrązowy, czarniawy; 40-80(100) mm średnicy, wypukły z podwiniętym brzegiem, dojrzały rozpostarty z nieregularnie pofałdowanym brzegiem; powierzchnia gdy wilgotna nieco lepka i słabo błyszcząca, poza tym sucha matowa; w czasie suchej pogody skórka może być popękana; miąższ w kapeluszu dość cienki. Blaszki barwy od kremowej do zielonożółtawej, często poplamione rdzawobrunatno; rzadkie, grube; wykrojone lub zatokowato wycięte. Trzon kremowy z wzdłużnymi szarobrązowymi włókienkami, barwy kapelusza ale jaśniejszy; miejsca uciśnięte powoli brązowieją, uszkodzone miejsca czasami przybierają barwę bladoróżową, zwłaszcza w podstawie trzonu; 45-80(100) x 15-30 mm, równogruby, ale też i nieregularny, powyginany; powierzchnia gładka lub z czarniawymi, drobnymi łuseczkami. Miąższ białawy, czasem nabiegły czerwonawo. Zapach nieprzyjemny, stęchły zapach surowego mydła (szarego mydła, ługu). Smak łagodny do gorzkawego lub lekko słodkawego. Wszystkie części owocnika, w szczególności podstawa trzonu, po uszkodzeniu, w przeciągu kilkunastu minutach, mogą przebarwiać się blado czerwono, różowawo. |
| ZarodnikiSpores | Wysyp zarodników biały. Zarodniki szerokoelipsoidalne, gładkie, nieamyloidalne, 5-6 x 3.5-4 µm. |
| Występowanie | Częsta. W lasach iglastych i liściastych. Owocniki wyrastają gromadnie od września do listopada. Common. Summer-fall, usually gregarious in coniferous and deciduous forests on different types of soil. VII3:98; X2:98; |
| WartośćImportance | Niejadalna. Słabo trująca. Inedible, slightly poisonous. |
| UwagiRemarks | Bardzo zmienny gatuenk. Dobrą cechą wyróżniająca jest czerwienienie miąższu (czasem po dłuższym czasie). Charakterystyczny zapach nie zawsze jest wyraźnie wyczuwalny. Gąska czerwieniejąca (Tricholoma orirubens Quel.) tworzy owocniki podobne kształtem i barwą. Miąższ ma wyraźny mączny zapach. Blaszki za młodu białawe, po dojrzeniu są różowawe. |
| W publikacjach po 2000 r. | Tricholoma saponaceum (Fr.) Kumm. - Basidiomycota wg. Index Fungorum: T. saponaceum var. saponaceum (Fr.) P. Kumm. synonimy: Agaricus saponaceus Fr. Flisińska 2004, Ławrynowicz i in. 2002, Flisińska 2000, Bujakiewicz 2004, Ławrynowicz 2001, Ławrynowicz 2001a, Ławrynowicz i Stasińska 2000, Łuszczyński 2008, Ławrynowicz 2000, Gierczyk i in. 2009, Fiedorowicz 2009, |
| Literatura (REFERENCES) | Gerhardt, E., 1995 - Przewodnik grzyby. n.206 [1] Fluck, M., 1995 - Jaki to grzyb? n.221 [2] Garnweidner, E., 1994 - Encyklopedia kieszonkowa - Grzyby. n.131 [3] Gumińska B., Wojewoda W., 1983 - Grzyby i ich oznaczanie. n.320 [5] Grünert, H. i R., 1995 - Grzyby. Leksykon przyrodniczy. n.74... [7] |
| W Internecie (LINKS) | Lista (15) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać. List of (15) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. |
Tricholoma saponaceum (Fr.: Fr.) P. Kumm.
gąska mydlana