Sarcodon scabrosus (Fr.) P. Karst

sarniak szorstki (sarniak gorzki)

na stronie — Owocnik (Fruitbody) · Zarodniki (Spores) · Występowanie · Wartość (Importance) · Uwagi (Remarks)

góra/top · fot.2/phot.2 · dół/bottom

pokrój · habit; 18.08.2002, okolice Milicza; znal. 020818.1
copyright © by Marek Snowarski

pokrój; młody owocnik · habit; young sporocarp

widok od spodu · underside

góra/top · fot./photo · fot.2/phot.2 · dół/bottom

owocnik (Fruitbody)

Kapelusz początkowo jasny, orzechowobrązowy, z różowofioletowym odcieniem, z wiekiem ciemnieje do czerwonobrązowego i czarnobrązowego; 40-140 mm średnicy, nieregularnie kolisty, początkowo wypukły, potem płaski, z zagłębionym centrum i z wiekiem pofałdowany; powierzchnia szybko pęka, poczynając od centrum, na miękkie przylegające łuseczki, z wiekiem są one coraz wyraźniejsze i bardziej odstające; brzeg podwinięty.

Hymenofor kolczasty; szaroróżowy, z wiekiem purpurowobązowy, z białawymi zakończeniami kolców; kolce fo 10 x 1 mm; nie zbiegają na trzon lub nieznacznie.

Trzon brązowawy do ciemnobrązowego z siną, czarnozieloną podstawą; 30-100 x 10-35 mm, równogruby lub zwężający się ku podstawie; powierzchnia wzdłużnie włókienkowata lub z drobnymi łuseczkami; pełny.

Miąższ białawy, może być z różowym odcieniem, w podstawie trzonu siny, czarnozielony; zapach przyjemny, mączny; smak silnie gorzki.

Pileus initially light-coloured, nutty-brown, with pink-violet tint, with age darkens to red-brown and black-brown; 40-140 mm in diameter, irregularly spherical, initially convex, later plane, umbilicate and with age undulating; surface quickly cracks, starting from the centre, creating soft appressed squamules, with age they are more and more distinctly projecting; margin incurved.

Hymenophore echinulate; grey-pink, with age purple-brown, with whitish tips of the spines; spines 10 x 1 mm; not decurrent or slightly so.

Stipe brownish to dark brown with livid, black-green base; 30-100 x 10-35 mm, equal or tapering towards the base; surface longitudinally fibrillose or with tiny scales; solid.

Flesh whitish, may be with pink tint, in base of the stipe livid, black-green; smell pleasant, farinaceous; taste distinctly bitter.

zarodniki (Spores)

Zarodniki kolistawe, z grubymi zaokrąglonymi lub strymi brodawkami, brązowe, 7-9 x 5.5-7.5 µm.

Spores subglobose, with thick round or acute verrucae, brown, 7-9 x 5.5-7.5 µm.

występowanie

Rzadki. Od lata do jesieni, pojedynczo, w grupach lub zrośnięte po kilka pod drzewami liściastymi, bukami, dębami, kasztanowcami; może także występować pod świerkami [11].

Rare. Summer-fall, solitary, gregarious or clustered under decidious trees, beech, oak, chestnut; can be found under spruce.

wartość (Importance)

Niejadalny z uwagi na bardzo gorzki smak.

Inedible because of bitter taste.

uwagi (Remarks)

S. imbricatus

Gatunek wyróżniający się sino-zielonym zabarwieniem miąższu w podstawie trzonu. Od sarniaka dachówkowatego (Sarcodon imbricatus) różni się siedliskiem, gdyż ten ostatni rośnie pod drzewami iglastymi, jego miąższ nie jest silnie gorzki w smaku.

S. joeides

W tych samych miejscach może też rosnąć sarniak fiołkowy (Sarcodon joeides). Jego miąższ jest fioletowy, a kapelusz gładki.

Species distinguished by blue-green colour of flesh in the base of the stipe. From Sarcodon imbricatus differs in habitat, as the latter grows under coniferous trees and its flesh does not have strongly bitter taste.

In the same places can also be found Sarcodon joeides. Its flesh is violet and the cap smooth.

góra/top · fot./photo · dół/bottom

wybrane znaleziska · selected collections

18 fot. · 02 08 18 1 (Marek Snowarski)
(okolice Milicza) w grupie pod dębem · (gregarious under oak)
spores: 7.2 × 6.7, Q= 1.1, N= 16

10 fot. · 04 08 13 1
(okolice Milicza)

strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w Pełnej Wersji - przejdź teraz
page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in Full Version - use now

w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ) — specyfikacja zapisów wg stanu na dzień 2012.01.15

Przyjęte do rejestru:
· z podanym ATPOL: 116641 CB-44,

• Oczekujące na przyjęcie:
· z podanym ATPOL: 189900 AB-09, 146864 BB-20, 180762 DE-47, 171172 DE-54, 157388 DE-55, 180301 DE-55, 194709 DE-55, 172050 DE-56, 174587 DE-56, 194783 DE-56, 194784 DE-56, 178815 DE-57, 182944 ED-90, 175082 EE-90, 46269 FC-36,

Zapisy w GREJ wg stanu na dzień 2012.01.15

• 46269 Sarcodon scabrosus; Gołasze Mościckie k. Wysokie Mazowieckie, woj. podlaskie, FC-36; 30.09.2006; las sosnowy; trawiasta droga lesna kilka sztuk, tylko jedne stanowisko,; leg. Ignacy Śmigielski; det. Ignacy Śmigielski; fot. tak, notatka: sarniak szorstki
uwagi: fot. 59984 fot. 59985

116641 Sarcodon scabrosus; Męcikał Struga, CB-44; 24.09.2008; Bór sosnowy z domieszką brzozy; na ziemi przy około 20 letniej sośnie 5 owocników koło siebie; leg. Wojciech Mazurkiewicz; det. Anna Kujawa; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 11/WM/29.09.08, fot. tak, ; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: zdjęcia:
fot. 206095 fot. 206096

• 146864 Sarcodon scabrosus; 3 km S, Gościno, pow. kołobrzeski, zachodniopomorskie, BB-20; 09..2.22.0; las dębowo-bukowy, nad jeziorem Kamickim; na ziemi pojedynczo, dwa owocniki; leg. Paweł Paulus; det. Paweł Paulus; eksykat: tak, zostanie wysłany, fot. tak, notatka: http://www.bio-forum.pl/messages/33/276638.html
uwagi: fot. 278366 fot. 278367 fot. 278368

• 157388 Sarcodon scabrosus; 1,5 km S,Stobiecko Miejskie, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 18.08.2009; dąbrowa; na ziemi,w lisciastej ściółce pojedynczo i małych grupkach ok.40 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak,w Stacji, fot. tak, notatka: nie
uwagi: Zdjęcia w wątku http://www.bio-forum.pl/messages/33/264626.html

dodatkowe zdjęcia z dn.23 sierpnia
fot. 310194 fot. 310195

i dn.3 września
fot. 310196 fot. 310197 fot. 310198

Sarniaki te występują w tym miejscu wraz z kolczakówką strefowaną-id120979 i korkozębem pozrastanym-id153750

• 171172 Sarcodon scabrosus; 1 km SW,Adamów,gm.Ładzice, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-54; 22.08.2010; las mieszany-dęby,brzozy,sosny; na ziemi,pod dębami grupa 35-40 owocników na kilku metrach kw; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak,w Stacji, fot. tak, notatka: nie
uwagi: przybliżone namiary 51st05'45,6"N 19 st16'22,4"E

fot. 362907 fot. 362908 fot. 362909 fot. 362910

• 172050 Sarcodon scabrosus; 1,5 km SW,Grzebień,gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 29.08.2010; fragment lasu:dąbrowa (d.czerwone); na ziemi grupa ponad 20 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak,w Stacji, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 366044 fot. 366045 fot. 366046

• 174587 Sarcodon scabrosus; 0,7 km E,Grzebień,gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 29.08.2010; liściasty podrost-gł.dęby i kilka świerków,fragment lasu mieszanego (sosna,brzoza,dąb); na ziemi,w ściółce ponad 35 owocników na ok.100mkw; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak,w Stacji, fot. tak, notatka: nie
uwagi: przybliżone namiary 51st 01' 47,0"N 19st 30' 23,3"E

siedlisko
fot. 373605

owocniki
fot. 373606 fot. 373607

• 175082 Sarcodon scabrosus; okolice Rząbca, pow. włoszczowski, woj. małopolskie, EE-90; 18.09.2010; polana z młodymi drzewami liściastymi (dąb, olcha, brzoza) pomiędzy młodnikami sosnowymi; w mchu trzy sztuki zrośnięte ze sobą; leg. Waldemar Czerniawski; det. Waldemar Czerniawski; eksykat: nie, fot. tak, notatka: nie
uwagi: powierzchnia kapelusza jaśniejsza niż S. imbricatus, drobno łuseczkowana. Dolna część trzonu koloru zielono-niebieskiego. Zapach owocników deliaktnie mączny, natomiast smak bardzo gorzki.

fot. 374810 fot. 374811

• 178815 Sarcodon scabrosus; 0,8 km NW,leśn.Sowinek,gm.Kobiele Wielkie, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-57; 13.09.2010; las dębowo-jodłowy z gęstym podrostem i podszytem; na ziemi grupa ponad 15 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak,w Stacji, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 385712 fot. 385713

• 180301 Sarcodon scabrosus; 1,5 km S,Stobiecko Miejskie (Radomsko), pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 03.09.2010; dąbrowa (dęby czerwone); na ziemi,w liściastej ściółce ok. 30 owocników w trzech grupach; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: przy pierwotnym zgłoszeniu, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 391043 fot. 391044 fot. 391045

Sarniaki rosną w tej dąbrowie wraz z kolczakówką strefowaną (id180292) i korkozębem pozrastanym (id180295)

• 180762 Sarcodon scabrosus; 2 km NE,Wąglin,gm.Gomunice, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-47; 14.08.2010; las liściasty-gł.dęby i graby;gęsty podrost mieszany-gł.dęby,jodły,graby; na ziemi dwa owocniki; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 392163 fot. 392164

• 182944 Sarcodon scabrosus; 1,5 km NE Emilianów, pow. tomaszowski, woj. łódzkie, ED-90; 24.08.2010; las liściasty dębowy, pojedyncze brzozy; przy leśnej drodze, na ziemi w mchu i wśród liści ok dwadzieścia owocników na pow 1 m2; leg. Joanna Gądek; det. Joanna Gądek; eksykat: nie, fot. tak, notatka: nie
uwagi: smak miąższu gorzki

fot. 398234 fot. 398235

• 189900 Sarcodon scabrosus; Dźwirzyno, obok hotelu Senator, pow. Kołobrzeski, woj. Zachodniopomorskie, AB-09; 19.08.2011; drągowina sosnowa; na ziemi pod sosnami grupa 10 owocników; leg. Tadeusz Twardy; det. tadeusz kowalski; eksykat: Tak - fragment owocnika będzie wysłany do Ani, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 437250 fot. 437251 fot. 437252

• 194709 Sarcodon scabrosus; 1,5 km S od skrzyżowania dróg DK1 i DK42 w Stobiecku Miejskim ( Radomsko ), gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 16.08.2011; dąbrowa; na ziemi, w liściastej ściółce grupa kilku owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, przy pierwotnym zgłoszeniu, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 461117 fot. 461118

• 194783 Sarcodon scabrosus; 1,5 km SW od wsi Grzebień, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 28.08.2011; fragment lasu mieszanego:dąbrowa (d.czerwone); na ziemi grupa kilkunastu owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, przy pierwotnym zgłoszeniu, fot. tak, notatka: nie
uwagi: 51st 1' 11,6" N i 19st 29' 10,12" E

fot. 461563 fot. 461564

• 194784 Sarcodon scabrosus; 0,7 km E od wsi Grzebień, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 28.08.2011; fragment lasu mieszanego (sosna,brzoza,dąb): liściasty podrost-gł.dęby i kilka świerków; na ziemi grupa kilku owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, przy pierwotnym zgłoszeniu, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 461570 fot. 461571 fot. 461572 fot. 461573

literatura · references
· Breitenbach J., Kraenzlin F., 1986 — Fungi of Switzerland 2 - Non gilled fungi [26II]
· Vesely, Kotlaba, Pouzar, 1972 — Prehled ceskoslovenskych hub. [11]
· baza „publikacje po 2000 r.”

w Internecie · direct links — lista 2 linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w Pełnej Wersji - przejdź teraz
list of 2 external links available in Full Version - use now

góra/top · fot./photo · fot.2/phot.2

wersja publikacji 15.01.2012.www · ostatnio zmieniana/last modified 08.08.2008 · została utworzona/was created 24.08.2002

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
kod html: <a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Sarcodon_scabrosus.htm">sarniak szorstki - Sarcodon scabrosus - sarniak gorzki - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>
BBCode na wielu forach: [url=http://www.grzyby.pl/gatunki/Sarcodon_scabrosus.htm]sarniak szorstki - Sarcodon scabrosus - sarniak gorzki - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl[/url]

praca