Russula sardonia Fr. ss. Melz. et Zv.

Kapelusz czerwonofioletowy do purpurowofioletowego, w centrum ciemniejszy czarniawopurpurowy, blaknie w kierunku ochrowo, zielono, brązowawym; 40-100 mm średnicy, wypukły, z czasem rozpostarty do wklęsłego, wtedy może być z garbkiem na szczycie; jędrny; brzeg ostry, początkowo podgięty, potem równy, gładki lub krótko karbowany; skórka jedynie początkowo lepka, matowa lub słabo połyskująca, gładka, mocno przyrośnięta, zdzieralna tylko z brzegu.

Blaszki młode jasnokremowe, z wiekiem kremowe z odcieniem cytrynowym, uciśnięte przebarwiają się cytrynowo; wykrojone do krótko zbiegających; gęste, cienkie, z blaszeczkami, rozwidlone, przy brzegu kapelusza ostro zakończone; w czasie wilgotnej pogody intensywnie łzawiące.

Trzon jasnoróżowy do fioletoworóżowego i fioletowego; 30-80 x 10-25 mm, cylindryczny; jędrny, twardy, pełny, z wiekiem watowaty do komorowatego; bardzo łatwo odłamuje się od kapelusza.

Miąższ białawy, przebarwiający się jasnocytrynowo; gruby i bardzo twardy; smak piekący i bardzo ostry; zapach słaby, owocowy; z FeSO₄ intensywnie cielistoróżowy.

Pileus red-violet to purple-violet, in the centre darker blackish-purple, fading towards ochraceous-green-brownish; 40-100 mm in diameter, convex, gradually becoming plane to concave, the latter may be umbilicate; firm; margin acute, at first incurved, later even, smooth or shortly striate; cuticle only initially viscid, dull or slightly glossy, smooth, strongly attached, peelable only at margin.

Lamellae pale cream-coloured when young, with age cream-coloured with a lemon shade, bruising lemon yellow; adnexed to shortly decurrent; close, thin, with subgills, forking, at the cap's margin acute; in wet weather with distinct drops of liquid.

Stipe pale pink to violet-pink and violet; 30-80 x 10-25 mm, cylindrical; firm, tough, solid, with age stuffed to chambered; easily separated from the cap.

Flesh whitish, discolouring pale lemon yellowo; thick and very tough; taste stinging and very hot; odour weak, fruity; with FeSO₄ intensively flesh-coloured-pink.

Wysyp kremowy, do jasnoochrowego. Zarodniki prawie kuliste do szerokoelipsoidalnych, powierzchnia brodawkowata, czasem z niskimi łącznikami i niepełną siateczką i amyloidalną łysinką, 7-9 x 6-7 µm.

Spore print creamy to pale ochraceous. Spores subglobose to broadly ellipsoid, surface verrucose, sometimes with low ridges and partial reticulum and amyloid suprahilar plage, 7-9 x 6-7 µm.

Niejadalny, po ugotowaniu pozostaje gorzki smak.

Inedible because of bitter taste.

Pospolity. Od lata do jesieni, pod sosnami na piaszczystych glebach.

Common, summer-fall under pine on sandy soils.

R. queletii

Podobnie zabarwiony jest rosnący pod świerkami gołąbek agrestowy (Russula queletii), jego miąższ nie przebarwia się cytrynowożółto, a blaszki są białe do kremowych, bez cytrynowego odcienia.