| OwocnikFruitbody | Kapelusz ciep³o-ochrowobr¹zowy, pomarañczowobr¹zowy do rdzawobr¹zowego, na brzegu jaœniejszy do ¿ó³tawego; powierzchnia we³nista do w³okienkowatej, bli¿ej brzegu mo¿e czasami byæ drobno ³useczkowata; 20-70 mm œrednicy, pocz¹tkowo sto¿kowaty, z wiekiem dzwonkowaty do rozpostartego, zwykle z wyraŸnym, mniej lub bardziej ostrym garbkiem w centrum kapelusza; brzeg kapelusza d³ugo jest podwiniêty, prosty lub pofalowany. Blaszki pocz¹tkowo ciep³o-ochrowobr¹zowe, potem g³êboko rdzawobr¹zowe, czerwonawobr¹zowe; doœæ rzadkie, szerokie, L= 48-52, I=3, szeroko przyroœniête do trzonu, ostrze g³adkie lub nieco karbowane. Trzon z silnymi, ¿ó³tymi, nieregularnymi, zygzakowatymi strefami - resztkami os³ony na ciemniejszym czerwonobr¹zowym tle trzonu; 50-80(130) × 6-10(20) mm, cylindryczny, u podstawy nieco maczugowato zgrubia³y i nastêpnie zwê¿ony w koñczyk; kruchy. Mi¹¿sz blady ¿ó³tawobia³y, ochrowobr¹zowy do czerwonawobr¹zowego, z wiekiem ciemnieje poczynaj¹c od postawy trzonu; w centrum kapelusza gruby, ku brzegowi cienki; zapach s³aby rzodkwi; smak ³agodny. |
| Cechy mikroskopoweMicro | Zarodniki szeroko elipsoidalne, migda³owate do owalnych, umiarkowanie szorstkie, jasno ochrowe, 8-12.3 × 6-9.2 µm, Q= 1.1-1.6 [26V]; niemal kulist, wyraŸnie, gêsto brodawkowane 8-11 × 6.5-8.5 µm [61]. Podstawki maczugowate, 4-zarodnikowe, ze sprz¹¿k¹, 36-40 × 9-11 µm. Ostrze blaszki p³odne z nielicznymi p³onymi komórkami [61] te maczugowate, 18-33 × 6-10 µm [26V]. Brak pleurocystyd. Skórka kapelusza zbudowana szeregów wyd³u¿onych komórek, u³o¿onych jedne nad drugimi, sk³adaj¹ siê one z krótkich, wyd³u¿onych strzêpek 8-25 µm [26V], 3-7 µm szerokoœci [61], niektóre s¹ uniesione, pomiêdzy niektórymi przegrodami s¹ widoczne sprz¹¿ki. Zawartoœæ niektórych strzêpek ¿ó³tobr¹zowa, niektóre silnie inkrustowane ¿ó³tawobr¹zowym barwnikiem. |
| Wystêpowanie | Czêsty. Owocniki pojawiaj¹ siê latem i jesieni¹, zwykle w grupach, w wilgotnych i podmok³ych lasach iglastych pod œwierkiem lub sosn¹ i na obrze¿ach torfowisk wysokich, wœród krzewów borówki czernicy, na glebach kwaœnych. Rzadko w ubogich lasach z bukiem i sosn¹. |
| WartoœæImportance | Gatunek œmiertelnie truj¹cy. Jeden z kilku zas³onaków zawieraj¹cych uszkadzaj¹c¹ nerki orelaninê. Ostrze¿enia przed tym œmiertelnie truj¹cym gatunkiem s¹ kierowane do grzybiarzy i "eksperymentuj¹cych z ³ysiczk¹" a nie posiadaj¹cych podstaw wiedzy mykologicznej. Grzybiarze bez wiedzy o budowie i cechach grzybów nie powinni rozwa¿aæ zbierania niedu¿ych br¹zowych grzybów (jak np. klejek czerwonawy (Chroogomphus rutilus), pieprznik tr¹bkowy (Cantharellus tubaeformis)) z uwagi na pewne, co prawda doœæ powierzchowne - zwi¹zane z barw¹ i kszta³tem kapelusza, podobieñstwo do drobnych zas³onaków (np. opisanego na tej stronie Zbieraj¹cy ³ysieczkê lancetowat¹ (Psilocybe semilanceata) a nie posiadaj¹cy podstaw wiedzy mikologicznej, s¹ ponadto nara¿eni na groŸne dla ¿ycia zatrucia ze strony niektórych gatunków sto¿kog³ówek (Conocybe) lub czubajeczek (Lepiota). |
| UwagiRemarks | Gatunek zbli¿ony do zas³onaka rudego (Cortinarius orellanus) który wystêpuje g³ównie w lasach liœciastych, jego trzon jest jaœniejszy, miedziano¿ó³ty z nieznaczn¹ pokryw¹ resztek os³ony. W lasach iglastych rosn¹ tak¿e Cortiniarus callisteus i zas³onak cytrynowo¿ó³ty (Cortinarius limonius) te jednak nie maj¹ garbka na kapeluszu lub jedynie nieznaczny i ich barwy s¹ intensywniejsze i bardziej ¿ó³te lub ¿ó³topomarañczowe. Zas³onak cytrynowo¿ó³ty (Cortinarius limonius) ma gêstsze i jaœniejsze blaszki, jego kapelusz jest higrofaniczny, wysychaj¹c przybiera wyraŸnie ¿ó³t¹ barwê. |
| Literatura (REFERENCES) | Breitenbach J., Kraenzlin F., 2000 - Fungi of Switzerland 5 - Cortinariaceae n.177 [26V] Brandrud, T.E et al, 1989-1998 - Cortinarius. Flora photographica. [61] Gminder A., Böhning T., 2009 - Jaki to grzyb? p.191 [133] |
| W Internecie (LINKS) | Lista (3) linków zewnêtrznych, w tym miejscu, dostêpna w wersji profesjonalnej; tutaj u¿yj linku w tytule tego bloku aby je odszukaæ. List of (3) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. |
Cortinarius rubellus Cooke
zas³onak rudawy (zas³onak szpiczasty)
