Bovista

Przedstawiciele tego rodzaju charakteryzują się owocnikami kształtu zbliżonego do kulistego lub gruszkowatego. Na przekroju poprzecznym widać brak podglebia lub co najwyżej cienkie i zwarte (niekomorowate) (przedstawiciele purchawek (Lycoperdon) posiadają wyraźne, komorowate podglebie). Niewielkie ujście zarodników tworzy się na szczycie owocnika. Osłona zewnętrzna (egzoperydium) jest ziarenkowata, otrębiasta lub płatowata, stosunkowo gładka. Osłona wewnętrzna (wewnętrzna) papierowa lub grubsza, pergaminowata; od wewnętrznej strony prawie gładka, pilśniowata. Pseudokolumeli brak.

Zarodniki ze sterygmą lub bez, gładkie lub nieco szorstkie, okrągłe lub szerokoowalne.

Włośnia dobrze wykształcona, może być:

- typu Bovista - zbudowana z grubościennych, stosunkowo mocnych kilkukrotnie dichotomicznie rozgałęzionych strzępek, w kolejnych rzędach rozgałęzień pnia głównego są one coraz cieńsze; zobacz jak wygląda na stronie kurzawski ołowiannej (Bovista plumbea),

- typu Lycoperdon - zbudowana z równej grubości, cienkościennych, mniej lub bardziej długich i rozgałęzionych strzępek, które są mniej lub bardziej kruche; zobacz jak wygląda na stronie kurzawki drobnej (Bovista pusilla),

- typu przejściowego, o cechach pośrednich pomiędzy oboma typami.

Na poziomie makroskopowym włośnia typu Bovista manifestuje się w stanie dojrzałym, bardziej zbitym wnętrzem owocnika, jak kłębek waty a włośnia typu Lycoperdon tworzy mniej zwarte wnętrze owocnika, które łatwiej rozpada się na sypką, proszkowatą masę.

Występują głównie poza lasami, w miejscach trawiastych i na gołej ziemi, większość gatunków preferuje stanowiska kserotermiczne.

Podobnie jak i dla pozostałych przedstawicieli rodziny purchawkowatych (Lycoperdaceae) do pewnego oznaczenia potrzebujemy owocników w różnym wieku (dla stwierdzenia rodzaju i zmienności osłony zewnętrznej i wewnętrznej), w tym koniecznie owocników z dojrzałymi zarodnikami. Bez uwzględnienia cech mikroskopowych pewne oznaczenie kurzawek nie jest możliwe. Jedynie w odniesieniu do kilku charakterystycznych gatunków można w miarę celnie typować gatunek na podstawie cech dostrzegalnych gołym okiem i siedliska.

Z cech makroskopowych zwracamy szczególną uwagę na:

- obecność i rodzaj sznura grzybni u podstawy owocnik, stopień zagłębienia owocnika w podłożu i to czy dojrzałe owocniki są nadal przyrośnięte do podłoża, czy się od niego oddzielają,

- na przekroju obecność lub brak poglebia, które jeśli występuje, to jest cienkie, zwarte, niekomorowate,

- zmianę wyglądu osłony zewnętrznej (egzoperydium) wraz z wiekiem,

- kształt ujścia zarodników na szczycie owocnika,

- siedlisko i podłoże,

- barwa w pełni dojrzałych owocników.

Z cech mikroskopowych kluczowe jest stwierdzenie:

- obecności lub braku trwale przyrośniętej do zarodników sterygmy (rodzaj ogoniastego wyrostka), jej długość, kształt (prosty lub wygięty), zakończenie (ułamane lub stopniowo zwężające się); zobacz jak wygląda na stronie kurzawki ołowiannej (Bovista plumbea),

- typu włośni (patrz wyżej opis cech mikroskopowych rodzaju),

- obecności dołków (konieczna imersja!, zobacz jak wyglądają drobne dołki na strzępkach włośni na stronie kurzawki drobnej (Bovista pusilla)), jamek lub przegród (rzekomych i prawdziwych pełnych) w strzępkach włośni,

kształt i ornamentacja zarodników, te mogą być nieco szorstkie lub drobno brodawkowane co jest widoczne dopiero pod imersją.

Nie ma specjalnych reakcji mikrochemicznych w obserwacji tego rodzaju. Kontrast jest wystarczająco dobry przy obserwacji w wodzie. Jednak wskazane jest dodanie do niej odrobiny detergentu, bo włośnia jest trudno zwilżalna, hydrofobowa. Czasami dla dobrego uwidocznienie włośni wskazane jest opłukanie jej z oblepiających ją zarodników. Dobre rezultaty przy mikroskopowaniu daje użycie laktofenolu, który doskonale zwilża próbkę i jednocześnie nieco podnosi kontrast.

Wszystkie gatunki kurzawek są jadalne, gdy mają białe wnętrze.