| Cechy makroskopoweMacro |  Owocnik kulisty lub nieco sp³aszczony, 10-35(50) mm œrednicy, przytwierdzony do pod³o¿a pêczkiem grzybni, dojrza³y ³atwo odrywa siê. Os³ona zewnêtrzna (egzoperydium) bia³a, potem ¿ó³tawa, br¹zowieje, pocz¹tkowo g³adkie, potem o nieco zamszowa, ziarnistaj powierzchni, ³uszczy siê nieregularnymi p³atami poczynaj¹c od szczytu, jak obierane jajko. Os³ona wewnêtrzna (endoperydium) pergaminowata, papierowata, doœæ sztywna, g³adka, cienka, o³owianoszara do br¹zowoszarego, matowa, jedynie u bardzo starych egzemplarzy czernieje; pêka na szczycie du¿¹, nieregularn¹ szczelin¹, u starych owocników brzeg mo¿e byæ regularnie wywiniêty. Gleba bia³a, potem ¿ó³tosiarkowa, oliwkowo¿ó³tawa, oliwkowobr¹zowa do umbry; k³aczkowata; podglebia brak.Spherical or slightly flattened, 10-35(50) mm in diameter, attached to the substrate with mycelial strands, easily removed when mature. Exoperidium white, later yellowish, becoming brown; smooth, then with suedelike, granular surface and peeling off irregularly shaped patches starting from the top, like shelling off an egg. Endoperidium parchmenty, paper-like, quite stiff, smooth, thin, lead-grey to brown-grey, dull only at very old specimens blackish; cracks open at the top forming a large, irregular crevice, in old sporocarps the edge may be regularly rolled up. Gleba white, later sulphur-yellow, olive-yellow, olive-brown to umber; floccose; subgleba absent. | |
| Cechy mikroskopoweMicro |   Zarodniki krótko jajowate lub elipsoidalne, drobno brodawkowane, 4-5 µm œrednicy, br¹zowe, przeœwiecaj¹ce z kropl¹; z d³ugimi sterygmami, 8-14 µm.W³oœnia silna, typu Bovista, zbudowana z wielokrotnie rozga³êzionych i stopniowo zwê¿aj¹cych siê strzêpek; pieñ gruby, 10-20 µm; œciany grube; bez jamek; bez przegród, co najwy¿ej bardzo rzadko przegrody rzekome, co najwy¿ej z doœrodkowymi zatokami. Nibyw³oœnia u dojrza³ych owocników nie wystêpuje. Spores shortly ovoid or ellipsoid, slightly verrucose, translucent with a drop, 4-5 µm, brown; with long pedicels, 8-14 µm. Capillitium strong, Bovista-type, many times dichotome branched; at center 10-20 µm thick; no cavities, no septa or rarely false septa. Pseudocapilitium at mature specimens not present. | |
| Wystêpowanie |
Common, usually on lowlands; usually gregarious outside forests in grassy places like meadows, pastures or roadsides; they prefer sandy soils; nitrophilous. In higher elevations on the same habitatas grow rather Bovista nigrescens. VI3:99; IX3:99; X1:05; | |
| UwagiRemarks | Od purchawek (Lycoperdon) kurzawki ró¿ni¹ siê brakiem podglebia i nieregularnie pêkaj¹c¹ os³on¹ zewnêtrzn¹. Podobna kurzawka czerniej¹ca (Lycoperdon nigrescens) ró¿ni siê ciemn¹ br¹zowa do czarniawej, b³yszcz¹c¹ os³on¹ wewnêtrzn¹ u dojrza³ych owocników. Bovista species differs from similar puffballs (Lycoperdon) by absence of sterile subgleba and rupturing endoperidium into rounded lobes at maturity. Similar Bovista nigrescens is bigger, has dark, brown to blackish, and shiny endoperidium at mature specimens; Bovista plumbea has lead-white, not shiny endoperidium. | |
| W publikacjach po 2000 r. | Bovista plumbea Pers. - Basidiomycota wg. Index Fungorum: B. plumbea Lev. synonimy: B. tunicata Fr. Flisiñska 2004, Flisiñska 2000, Lisiewska i Strakulska 2002 , Wojewoda 2005, Friedrich i Orzechowska 2002, Szczepkowski i in. 2008, Mleczko 2004, £awrynowicz 2001, Wilga 2004b, £awrynowicz 2001a, £uszczyñski 2007, £uszczyñski 2008, Stasiñska 2008b, £awrynowicz 2000, Gierczyk i in. 2009, Adamczyk 2009, Wojewoda 2008, Kujawa 2009, Kujawa 2009a, | |
| Literatura (REFERENCES) | Rudnicka-Jezierska W., 1991 - Flora Polska. Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Purchawkowe (Lycoperdales), têgoskórowe (Sclerodermatales), pa³eczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiatkowe (Podaxales). p.57 [14] Hansen, L., Knudsen, H., 1997 - Nordic Macromycetes vol. 3. Heterobasidioid, Aphyllophoroid and Gasteromycetoid Basidiomycetes. p.332 [110] Kreisel, H., 1964 - Schlüssel für die europäischen Bovista-Arten. [115] Breitenbach J., Kraenzlin F., 1986 - Fungi of Switzerland 2 - Non gilled fungi n.508 [26II] Hagara, L., Antonin, V., Baier, J., 1999 - Houby. p.393 [49] Gerhardt, E., 1995 - Przewodnik grzyby. p.248 [1] | |
| W Internecie (LINKS) | Lista (7) linków zewnêtrznych, w tym miejscu, dostêpna w wersji profesjonalnej; tutaj u¿yj linku w tytule tego bloku aby je odszukaæ. List of (7) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. | |
| Fotografie 1:1 (Natural size photographs) |
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostêpna tylko w wersji profesjonalnej Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version |
| Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkê aby zobaczyæ tablicê wszystkich fotografii: Selected collections. Click on small photo to see all pictures: | ||
|
