borowik ceglastopory


Boletus erythropus (Fr.) Krmbh.
borowik ceglastopory (potocznie: gniewus, pociec, ceglak)

syn. Boletus luridiformis Rostk.; syn. Boletus luridus var. erythropus (Pers.) Fr., Syst. mycol. (Lundae) 1: 591 (1821); syn. Boletus erythropus sensu Persoon [Syn. Met. Fung.: 513 (1801)], (= Boletus queletii); syn. Boletus erythropus sensu auct. mult., (= Boletus luridiformis var. luridiformis)


Boletus erythropus
pokrój / habit; 07.09.2004, okolice Milicza; znal. 040907.6
Copyright © by Marek Snowarski
Boletus erythropus
pokrój / habit; 24.08.2002, lasy milickie, groble stawów; znal. 020824.5
Copyright © by Marek Snowarski
Boletus erythropus
31.08.2006, okolice Kościerzyny; znal. 060831.1
Copyright © by Marek Snowarski

OwocnikFruitbody Boletus erythropus
Boletus erythropus
pory
pores
Boletus erythropus
powierzchnia trzonu
stipe surface


Kapelusz ciemnobrązowy, kasztanowobrązowy, z wiekiem z ocieniami ceglastoczerwonymi lub oliwkowymi; (50)80 - 150(200) mm średnicy, początkowo półkulisty, potem poduszkowaty, u starych rozpostarty; powierzchnia matowa, zamszowata, u starych egzemplarzy naga, nieco lepka gdy wilgotna; skórka nie daje się oddzielić od miąższu.
Pory początkowo żółtawooliwkowe, szybko pomarańczowe do krwistoczerwonych, ceglastoczerwone, ciemnokarminowe, z wiekiem blakną, wtedy z oliwkowym odcieniem; drobne, do 1 mm średnicy, kanciaste. Pory i rurki po uszkodzeniu momentalnie sinieją. Rurki żółte, z wiekiem oliwkowe; długie, 10-30 mm; przy trzonie wycięte; miąższ kapelusza nad rurkami barwy żółtej.
Trzon żółty z czerwonymi kosmkami lub ziarenkami, bez siateczki, u podstawy czerwonobrązowy; powierzchnia sucha, już przy lekkim ucisku przebarwia się ciemnogranatowo; 40(130)-150(180) x 20-40(60) mm, zwykle nieco maczugowaty, ale też równogruby lub rzadziej ze zwężoną postawą.
Miąższ żółty, u podstawy trzonu czerwonawy; po przecięciu momentalnie intensywnie sinieje, jest aż czarnobłękitny, przebarwienie po pewnym czasie ustępuje; w kapeluszu grupy, zwarty. Smak łagodny; zapach słaby, przyjemny.|Pileus dark brown, in age with brick-red or olive tint; (50)80 - 150(200) mm broad, at firs hemispherical, in age convex to plane; surface dull, velutinous to tomentose, in age also glabrous, subviscid when wet; cuticle not peelable.
Pores at first yellow-olive, soon orange to blood-red, brick-red, dark scarlet, fading with age, with olive tint; small, up to 1 mm broad, angular. Rapidly bruising blue when pressed. Tubes yellow, olive in age; 10-30 mm long; depressed at the stipe; flesh surface above tubes yellow.
Stipe yellow with red granules or flocci, without reticulation, at base red-brown; surface dry, rapidly bruising blue when pressed; 40(130)-150(180) x 20-40(60) mm, usually subclavate, also equal or rarely tapered at the base.
Flesh yellow, reddish at stipe base; rapidly bruising dark blackish-blue when cut then fading; thick in cap, firm. Taste mild; smell weak, pleasant.

ZarodnikiSpores   Wysyp zarodników oliwkowobrązowawy. Zarodniki elipsoidalno-wrzecionowate, gładkie, (11)13-18(19) x (4.5)5- 6.5(7) µm.
  Spore print olive-brown. Spores ellipsoid-fusiform, smooth, (11)13-18(19) x (4.5)5- 6.5(7) µm.
Występowanie   Dość często spotykany. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, w lasach iglastych i liściastych, preferuje kwaśne gleby.
  Common. Summer-fall, solitary or gregarious in hardwood and coniferous forests, prefers acidic soils.
VIII1:01; VIII3:06,02; IX1:04; IX2:98; XI1:97;
WartośćImportance   Bardzo dobry grzyb jadalny. Jak wiele innych gatunków grzybów na surowo, lub niedogotowany jest trujący - powoduje zaburzenia żołądkowe. Jako zasadę należy przyjąć że grzyby nie mogą być jadane na surowo, muszą być ugotowane, usmażone lub uduszone. Jedynie miejscami jest tradycja jego zbierania, głównie na południu Polski.
  Edible but must be well cooked.
UwagiRemarks
Boletus luridus
B. luridus
Boletus queletii
B. queletii

Jest cała grupa borowików o czerwono zabarwionych porach, przy ich oznaczaniu należy zwrócić uwagę na rysunek siateczki na trzonie lub jego brak, barwę kapelusza i przebarwianie się miąższu.

Borowik ponury (Boletus luridus) jest bardzo podobny, odróżnia się wyraźną czerwono-żółtą siateczką na trzonie i słabo siniejącym miąższem; kapelusz jest jaśniejszy; miąższ kapelusza bezpośrednio nad rurkami jest zabarwiony czerwono.

borowik gładkotrzonowy (Boletus queletii) jest bardzo rzadki. Kapelusz oliwkowożółty lub oliwkowobrunatny z czerwonym odcieniem; trzon prawie gładki, u góry żółtawy, u dołu czerwonawy; miąższu niebieszczeje słabo, powoli; preferuje gleby wapienne.

There are many Boletus species with red pores. To determine specie one should notice if there is reticulation on stipe surface, cap colour and colour changes of injured flesh.
Boletus luridus looks very similar. It differs by presence of distinct red-yellow reticulation on stipe surface and only slowly blueing flesh; pileus surface is lighter; flesh surface directly above tubes in red colour.
Boletus queletii is rare; it has olive-yellow to olive-brownish cap with distinct red tint; surface is nearly smooth; stipe yellow in upper part, reddish at the base; flesh slightly and slowly blueing; prefer calcareous soils.

Forma żółta
Boletus luridiformis var. discolor
B. luridiformis var. discolor

Rzadka spotykana jest forma tego gatunku, nie potrafiąca syntetyzować czerwonego barwnika - borowik ceglastopory odmiana żonkilowa (Boletus luridiformis var. discolor) – wszystkie części owocnika są wtedy żółte. Można ją pomylić z wieloma innymi borowikami o żółtych porach i jasnym kapeluszu – są wśród nich gatunki niejadalne i słabo trujące.

W publikacjach po 2000 r. Boletus luridiformis Rostk. - Basidiomycota
wg. Index Fungorum: B. luridiformis var. luridiformis Rostk.
synonimy: B. erythropus (Fr.) Krombh., B. luridus var. erythropus Fr., B. miniatoporus Secr. (nom. illeg.).
Flisińska 2004 (as: Boletus erythropus), Flisińska 2000, Narkiewicz 2001a, Bujakiewicz 2004, Łuszczyński 2000a, Wojewoda i in. 2004 (as: Boletus luridiformis var. luridiformis), Friedrich i Orzechowska 2002 (as: Boletus erythropus), Halama i Panek 2000 (as: B. erythropus), Lisiewska i Król 2007, Łuszczyński 2002, Łuszczyński 2007, Flisińska 2000b (as: Boletus erythropus), Łuszczyński 2008, Gierczyk i in. 2009, Wojewoda 2008, Kujawa 2009,
W Internecie (LINKS) Lista (8) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać.
List of (8) external links available in professional version; here use link on the left to locate it.
Fotografie 1:1
(Natural size photographs)
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej
Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version


Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii:
Selected collections. Click on small photo to see all pictures:
Boletus erythropus

06 08 31 - 1 - 8 fot.
(okolice Kościerzyny)

Boletus erythropus

04 09 07 - 6 - 7 fot.
(okolice Milicza) kilka sztuk pod olchą/dębami (group under Alnus/Quercus)

Boletus erythropus

02 08 24 - 5 (Marek Snowarski) - 5 fot.
(lasy milickie, groble stawów) kilka sztuk pod dębami (group under Quercus)

Boletus erythropus

01 08 08 - 7 (Marek Snowarski) - 4 fot.
(Kaszuby)

Boletus erythropus

98 09 19 - 15 (Marek Snowarski) - 1 fot.
(Dolny Śląsk, okolice Obornik Śląskich)

Boletus erythropus

97 11 01 - 5 (Marek Snowarski) - 2 fot.
(Dolny Śląsk, okolice Żmigrodu)



Copyright © 1998-2009 by Marek Snowarski
Ostatnia zmiana/MODIFIED: 16.12.2009 (utworzona/CREATED 03.01.1998) | Zobacz też rośliny naczyniowe Polski, atlas roślin
Wersja publikacji: 2010.03.10w


praca |