Boletinus cavipes (Opat.) Kalchbr.
| ||||
| ||||
|
owocnik (Fruitbody)
Pory zielonawożółte; szerokie, kanciaste, promieniście wydłużone, mniejsze przy brzegu kapelusza. Rurki tej samej barwy; 3-10 mm długości; miąższ nad rurkami żółty; krótko zbiegające.
Trzon barwy kapelusza; 50-80(100) x 7-15(20) mm równogruby, rozszerzający się nieco ku podstawie i następnie zwężony; z zanikającym białawym, włóknisto-błoniastym pierścieniem; powierzchnia powyżej pierścienia żółtawa, poniżej pokryta drobno kosmkowata, filcowata; pusty (stąd nazwa).
Miąższ żółtawy w kapeluszu, w trzonie biały, niezmienny; gąbczasty; zapach słaby, grzybowy; smak łagodny, przy dłuższej próbie nieco ostry.
Pileus orange-yellow to cinnamon-brown and dark brown; 50-120(170) mm in diameter, convex, in age expanding, with more or less pointed central umbo; surface covered densely with fine hairs, fibrils; margin sharp, with hanging remains of a partial veil.
Pores greenish-yellow; broad, angular, radially elongated, smaller at the margin of the cap. Tubes homogeneous in colour; 3-10 mm long; flesh above the tubes yellow; subdecurrent.
Stipe colour of the cap; 50-80(100) x 7-15(20) mm, equal, slightly widening towards the base, then tapered; with disappearing whitish, fibrillose-membranous ring; surface above the ring yellowish, below covered with fibrils, tomentose; hollow (hence the name).
Flesh yellowish in the cap, in the stipe white, unchanging; spongy; smell weak, fungoid; taste mild, on prolonged testing slightly hot.
zarodniki (Spores)
Spore print yellow-olive, quite light. Spores ellipsoid-fusiform, smooth, 7-10(20) x 3-4 µm.
występowanie
Rare, in mountains more often. From summer to autumn, gregarious, seldom solitary, exclusively under larches, mycorhizal to this tree. Avoids acidic soils.
wartość (Importance)
Good edible.
uwagi (Remarks)
 |
| B. cavipes f. aureus |
Spotyka się formę żółtą borowiec dęty forma żółta (Boletinus cavipes f. aureus) o kapeluszu złotożółtym, cytrynowożółtym.
Poza tym gatunkiem można by odszukać Boletinus asiaticus także pod modrzewiami, o czerwonych, karminowoczerwonych kosmkach na kapeluszu.
This species is very characteristic and always grows under larches. There is form with golden-yellow, lemon-yellow cap - Boletinus cavipes f. aureus.
In Poland may be found also growing under larch Boletinus asiaticus with red, carmin-red fibrilous scales on the cap.
w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ) — specyfikacja zapisów wg stanu na dzień 2012.01.15Przyjęte do rejestru:
· z podanym ATPOL: 171774 AE-29, 172924 AE-29, 147492 BB-01, 191130 BB-01, 174544 BE-76, 114877 CA-79, 118195 CA-88, 174601 CA-89, 113517 DA-80, 96192 DE-56, 117127 DE-56, 178842 DE-56, 79320 DE-63, 78895 DE-82, 23165 DF-42, 147447 DF-56, 35399 DF-95, 146978 EE-55,
• Oczekujące na przyjęcie:
· z podanym ATPOL: 39658 BF-25,
· bez ATPOL lub wadliwy: 173828,
Zapisy w GREJ wg stanu na dzień 2012.01.15
23165 Boletinus cavipes; las mieszany, niedaleko autostrady A-4, DF-42; 07.10.2005; las mieszany: brzozy, topole, kilka modrzewi; w trawie, na terenie dość wilgotnym, nieopodal małego stawu w szeregu, pojedynczo, parami lub trójkami; leg. Joanna Listewnik; det. Piotr Perz; eksykat: tak, fot. tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa 2005. "Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych" - nowa forma gromadzenia danych mikologicznych pochodzących od amatorów. Podsumowanie roku 2005. Przegl. Przyr. 16 (3-4): 17-52
uwagi: Okaz na zdjęciu ma kapelusz o średnicy ok 20cm. Inne nieco mniejsze.
fot. 22615 fot. 22616 fot. 22617
35399 Boletinus cavipes; Zagórnik. Gmina Andrychów. Powiat Wadowice, DF-95; 24.06.2006; Las mieszany, jodłowo-grabowy z domieszką buka, sosny, robinii i brzozy na stromym zboczu; Na ziemi Jedno skupienie z dwoma owocnikami i pięć pojedynczo, w odległości około 7-10m od siebie; leg. Piotr Chachuła; det. Piotr Chachuła; eksykat: Tak, KRAM F-55739, fot. tak, notatka: tak; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2007. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych. Część II. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2006. Przegląd Przyrodniczy 18(3-4): 3-70
uwagi: Owocniki Boletinus cavipes były mocno zgryzione przez gryzonie, ponadto były powywracane. Zajmowały powierzchnię około 10 arową. Od kilku lat obserwuję to stanowisko i zauważyłem, iż liczebność tej populacji z roku na rok maleje.
fot. 41512 fot. 41513
• 39658 Boletinus cavipes; Polanica Zdrój w kierunku Nw. Łomnicy, BF-25; 27.08.2006; Pod modrzewiami, piaszczyste podłoże + brzoza + świerk. Ok. 400 m. n.p.m.,; piasczyste podłoże, trawiaste, nasłonecznione dużo owocników, w różnycm stadium rozwoju, również FORMA ŻÓŁTA; leg. Piotr Perz; det. Piotr Perz; eksykat: Będzie u kustosza bazy, fot. nie, notatka: tak, w postaci tego zgłoszenia; publikacja: nie
uwagi: bez uwag
78895 Boletinus cavipes; ok. 2 km W od Blachowni, pow.częstochowski, woj, ślaskie, DE-82; 27.09.2007; las mieszany, modrzew, brzoza, dąb, sosna; na ziemi pojedynczo; leg. Tomasz Nowak; det. Tomasz Nowak; eksykat: nie, fot. tak, notatka: tak; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2010. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część. III. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2007. Przegląd Przyrodniczy 21(1): 8-53
uwagi: Znaleziony osobnik leżał, obok resztki trzonu i ślad po wyrwaniu z podłoża, prawdopodobnie uznany za robaczywego. Z powodu braku aparatu został zabrany,sfotografowany pod skanerem i odniesiony( grzyb chroniony).
fot. 124648
79320 Boletinus cavipes; Nowa Wieś, woj. śląskie, DE-63; 29.09.2007; dąb, brzoza, sosna; na ziemi, na leśnej drodze dwa owocniki; leg. Krzysztof Kołodziejczyk; det. Krzysztof Kołodziejczyk; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 7/KK/15.10.07, fot. tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2010. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część. III. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2007. Przegląd Przyrodniczy 21(1): 8-53
uwagi:
fot. 125453 fot. 125454 fot. 125455 fot. 125456
96192 Boletinus cavipes; 1km S,Grzebień,pow.Radomsko,woj.łódzkie, DE-56; 23.09.2007; skraj leśnej drogi przy modrzewiowo-świerkowym fragmencie lasu; na ziemi wśród roślinności zielnej grupa 32 grzybów na odcinku kilku metrów; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, fot. TAK;jest więcej,również z lat poprzednich, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: fot. 159414 fot. 159415 fot. 159416
113517 Boletinus cavipes; Gdańsk, Lasy Oliwskie, ok. 150 m SW od klasztoru Brygidek przy ul. Polanki, północne zbocze wzgórza Zimnicaa, DA-80; 10.09.2008; Drzewostan bukowy z domieszką modrzewia; Na ziemi pod modrzewiami kilkadziesiąt pojedynczych owocników; leg. Włodek Chojnacki; det. Włodek Chojnacki; eksykat: nie, fot. tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: fot. 199613 fot. 199614 fot. 199615
114877 Boletinus cavipes; Sopot okolice sanatorium Leśnik, CA-79; 08.09.2008; Las mieszany-buk,modrzew,sosna,świerk,brzoza,dąb; W ziemi i na drzewach (modrzewiach) setki owocników; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: nie-chroniony, fot. tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: fot. 202375 fot. 202376
117127 Boletinus cavipes; 1,5 km N,Klekowiec,gm.Radomsko, DE-56; 06.10.2008; las mieszany-sosna,modrzew,dąb,brzoza; na ziemi grupa 12 owocników (kilka uszkodzonych przez ludzi); leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 6/JN/15.10.08, fot. tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi:
fot. 207177 fot. 207178 fot. 207179
118195 Boletinus cavipes; 1 km N, Miszewko, gm. Żukowo, pow. Kartuzy, pomorskie, CA-88; 11.10.2008; las sosnowo-bukowo-brzozowy z pojedynczymi modrzewiami; Mech, trawa, jagody W grupie - do 10 szt.., w wiązce - 2-3 szt.; leg. Hanna Wójcicka; det. Hanna Wójcicka; eksykat: nie, ; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: Silny przyjemny zapach rasowego grzyba - silniejszy od prawdziwka. Bardzo ładna zamszkowa skórka.
fot. 209667
146978 Boletinus cavipes; Bliżyn, woj. świętokrzyskie, Suchedniowsko-Oblęgorski PK, EE-55; 15.09.2009; las mieszany; na ziemi, kłodach, pniach w grupie ok. 20 szt.; leg. Krzysztof Kołodziejczyk; det. Krzysztof Kołodziejczyk; eksykat: nie, fot. tak, notatka: nie
uwagi: .
fot. 278929 fot. 278930 fot. 278931
147447 Boletinus cavipes; 3 km droga 791,Myślachowice w kierunku na Olkusz,pow.Chrzanów,woj.małopolskie, DF-56; 30.09.2009; las sosnowy,pagórki , dawna kopalnia galmanu; na ziemi, mech grupa 4 szt.; leg. Anna Bizoń; det. Anna Bizoń; eksykat: nie, fot. tak, notatka: nie
uwagi: Od 4 lat w tym samym miejscu
fot. 280305
fot. 280306
147492 Boletinus cavipes; Zachodniopomorskie, pow. kołobrzeski, gm. Ustronie Morskie, 1,7 km S od m.Bagicz, BB-01; 03.10.2009; Las mieszany, daglezja, modrzew, dąb, buk; Na ziemi 11 owocników; leg. Tadeusz Twardy; det. Jacek Nowicki; eksykat: Nie-chroniony, fot. tak, notatka: nie
uwagi:
fot. 280531 fot. 280532 fot. 280533
171774 Boletinus cavipes; Bolesławiec, pow. bolesławiecki, woj. dolnośląskie, AE-29; 28.08.2010; las mieszany - dęby, buki, modrzewie, brzozy, sosny i inne; na ziemi, w ściółce pojedynczy owocnik; leg. Damian Nowowiejski; det. Damian Nowowiejski; eksykat: NIE - chroniony, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 364980 fot. 364981 fot. 364982 fot. 364983 fot. 364984
172924 Boletinus cavipes; Bolesławiec, pow. bolesławiecki, woj. dolnośląskie, AE-29; 08.09.2010; las mieszany - dęby, buki, modrzewie, brzozy, sosny i inne; na ziemi, w ściółce powyżej 40 owocników w okręgu o promieniu 7m, w grupach po kilka owocników; leg. Damian Nowowiejski; det. Damian Nowowiejski; eksykat: NIE - chroniony, fot. tak, notatka: nie
uwagi: Stanowisko oddalone o kilkadziesiąt metrów w stosunku do zgłoszenia 171774; przeważnie młode owocniki
fot. 368724 fot. 368725 fot. 368726 fot. 368727 fot. 368728 fot. 368729 fot. 368730 fot. 368731
• 173828 Boletinus cavipes; Sikorzyno, 0,8 km (NE) w kierunku Darżlubia, pow. pucki, woj. pomorskie; 10..2.12/0; buk, świerk, sporadycznie modrzew; na ziemi (czarnoziem),głównie w liściach i gałęziach buku pojedynczo, 20 osobników rozsianych w promieniu 4 metrów; leg. Leszek Chmura; det. Leszek Chmura; eksykat: -, fot. NIE: dołącze w przyszłym tygodniu., notatka: nie
uwagi: Miejsce występowania składające się głównie z drzew bukowych wymieszanych z świerkiem, sporadycznie modrzewiem. Stanowisko grzyba 10 metrów od drogi leśnej, poza tym w okolicy głównie występuje podgrzybek brunatny.
174544 Boletinus cavipes; Na SE od szczytu Ślęża, wys. 490m n.p.m., pow. wrocławski, woj. dolnośląskie, BE-76; 16.09.2010; las mieszany- buk, dąb, modrzew; na ziemi pojedynczo i po dwa, kilkanaście osobników; leg. Zbigniew Kasprzak; det. Zbigniew Kasprzak; eksykat: nie - chroniony, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 373451 fot. 373452 fot. 373453 fot. 373454
174601 Boletinus cavipes; Gdańsk Oliwa dolina Radości, pow. gdański, woj. pomorskie, CA-89; 14.09.2010; Las mieszany,buk,świerk,dąb,daglezja,modrzew; w ziemi kilka owocników; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: nie-chroniony, fot. tak, notatka: tak Wykaz grzybów TPK Gdańsk
uwagi: fot. 373658
178842 Boletinus cavipes; 1,5 km N,Klekowiec,gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 19.09.2010; las mieszany-sosna,modrzew,dąb,brzoza; na ziemi grupa ok.30 owocników (w tym kilkanaście trzonów po zebranych owocnikach); leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 385739 fot. 385740
ślady po działalności jakiegoś grzybiarza
fot. 385741
191130 Boletinus cavipes; 1 km S od Kołobrzeg-Podczele, oddz. 30b Nadl. Gościno, pow. kołobrzeski, woj. Zachodniopomorskie, BB-01; 13.09.2011; skraj buczyny, grupa sosen i modrzew; na ziemi pod sosnami w sąsiedztwie modrzewia 23 owocniki; leg. Tadeusz Twardy; det. tadeusz kowalski; eksykat: Nie - chroniony, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 443131 fot. 443132 fot. 443133
literatura · references
· Gumińska B., Wojewoda W., 1983 — Grzyby i ich oznaczanie. [5]
· Breitenbach J., Kraenzlin F., 1991 — Fungi of Switzerland 3 - Boletes & Agarics 1st part [26III]
· Hagara, L., Antonin, V., Baier, J., 1999 — Houby. [49]
· Dermek A., Pilat A., 1991 — Poznajemy grzyby. [8]
· Gminder A., Böhning T., 2009 — Jaki to grzyb? [133]
· baza „publikacje po 2000 r.”
w Internecie · direct links — lista 5 linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w Pełnej Wersji - przejdź teraz
list of 5 external links available in Full Version - use now
wersja publikacji 15.01.2012.www · ostatnio zmieniana/last modified 17.01.2010 · została utworzona/was created 18.06.2002
kod html: <a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Boletinus_cavipes.htm">borowiczak dęty - Boletinus cavipes - borowiec dęty - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>
BBCode na wielu forach: [url=http://www.grzyby.pl/gatunki/Boletinus_cavipes.htm]borowiczak dęty - Boletinus cavipes - borowiec dęty - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl[/url]