| OwocnikFruitbody |  Owocnik kulisty lub bulwiasty, duży, do 100 mm średnicy; trzon szczątkowy w postaci pęku białawych strzępek; w różnych odcieniach żółci i brązu, czasem z odcieniem pomarańczowym lub cytrynowym; powierzchnia spękana na duże poletka i często z odstającymi łuskami.Okrywa gruba, do kilku (5) mm; dojrzała rozrywa się nieregularnie na szczycie. Wnętrze (gleba) początkowo białawe, szybko fioletowe, z wiekiem szaroczarne - na przekroju przypomina utarty mak, dojrzałe oliwkowobrązowe do zielonkawoszarego - sproszkowane; zapach silny, aromatyczny. Sporocarp spherical or tuberous, large, up to 100 mm in diameter; stipe rudimentary in the form of a tuft of whitish mycelial strands; in various shades of yellow and brown, sometimes with orange or lemon tint; surface areolate and often with coarse scales. Peridium thick, up to several (5) mm; mature ruptures irregularly at the apex. Interior (gleba) initially whitish, soon violet, with age grey-black - in cross section reminds of ground poppy-seeds, mature olive-brown to greenish-grey - powdered; odour strong, aromatic. | ||
| ZarodnikiSpores | Zarodniki kuliste, powierzchnia kolczasta i siateczkowana; 7-15 µm średnicy. Spores globose, surface spinose and reticulate; 7-15 µm średnicy. | ||
| Występowanie | Bardzo pospolity. Owocniki wyrastają latem i jesienią, zwykle w grupach, na powierzchni ziemi lub nieco zagłębione, czasem na pniakach i pniach, przeważnie na ubogich, piaszczystych glebach w lasach iglastych, na obrzeżach lasów i poboczach dróg leśnych. Very common specie. Fruitbodies grow mostly gregarious on poor, acid, sandy soils, mainly in coniferous forests & on forest edges. VII2:97,98; VIII2:97; VIII3:99; IX1:97; IX2:97; IX3:05; X1:05; | ||
| WartośćImportance | Trujący. Z uwagi na dość luźne zewnętrze i wewnętrzne podobieństwo do trufli oraz swoisty aromat, bywa używany jako grzyb przyprawowy. Nie należy jednak go w tej roli używać z uwagi na toksyczność. Poisonous. | ||
| UwagiRemarks | Czasami używany jako przyprawa - być może z powodu utożsamiania w ludowej wiedzy z truflą - czyli w funkcji "trufli dla ubogich". Owszem tęgoskór ma dość przyjemny zapach i bulwiasty kształt, jest to jednak zupełnie inny gatunek niż trufla, w dodatku trujący.
Podobny tęgoskór kurzawkowy (Scleroderma bovista) ma wyraźny, gruby nibytrzon i cienkie perydium (1 mm). Similar Scleroderma bovista can be distinguished by thinner peridium (ca. 1 mm) and distinct thick stalk.
Na grzybni tęgoskóra pospolitego rozwija się rzadki, chroniony podgrzybek pasożytniczy (Xerocomus parasiticus). Scleroderma citrinum is parasitized by rare, parasitic bolete Xerocomus parasiticus. | ||
| W publikacjach po 2000 r. | Scleroderma citrinum Pers. - Basidiomycota synonimy: S. aurantium (L.) Pers. ss. Hollos, Pilat et al., S. vulgare Hornem. Flisińska 2004, Ławrynowicz i in. 2002, Flisińska 2000, Łuszczyński 2001, Lisiewska i Marach 2002, Wojewoda i in. 2004, Flisińska 2000a, Friedrich 2001, Friedrich i Orzechowska 2002, Stasińska 2008a, Wilga 2003, Mleczko 2004, Ławrynowicz 2001, Ławrynowicz 2001a, Ławrynowicz i Stasińska 2000, Halama i Panek 2000, Lisiewska 2000, Lisiewska i Malinger 2001, Adamczyk i in. 2008, Łuszczyński 2007, Flisińska 2000b, Łuszczyński 2008, Ławrynowicz 2000, Gierczyk i in. 2009, Wojewoda 2008, Wilga 2001a, Fiedorowicz 2009, Kujawa 2009, Kujawa 2009a, | ||
| Literatura (REFERENCES) | Gumińska B., Wojewoda W., 1983 - Grzyby i ich oznaczanie. p.434 [5] Breitenbach J., Kraenzlin F., 1986 - Fungi of Switzerland 2 - Non gilled fungi n.506 [26II] Rudnicka-Jezierska W., 1991 - Flora Polska. Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodermatales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiatkowe (Podaxales). p.94 [14] | ||
| W Internecie (LINKS) | Lista (10) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać. List of (10) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. | ||
| Fotografie 1:1 (Natural size photographs) |
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version |
| Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii: Selected collections. Click on small photo to see all pictures: | ||
|
