Entoloma clypeatum (L.) P. Kumm. (1871)

dzwonkówka tarczowata (wieruszka tarczowata)

na stronie — Owocnik (Fruitbody) · Zarodniki (Spores) · Występowanie · Wartość (Importance) · Uwagi (Remarks)

góra/top · dół/bottom

pokrój · habit; 21.08.2005
copyright © by Darek Karasiński

pokrój · habit

góra/top · fot./photo · dół/bottom

owocnik (Fruitbody)

Kapelusz higrofaniczny, wilgotny brązowy do ciemnobrązowego, zwykle z szarymi lub oliwkowymi odcieniami, rzadko ciepło czerwonawobrązowy, suchy jaśniejszy, beżowobrązowy, szarobrązowy; (20)30-120 mm średnicy, początkowo stożkowaty, w miarę wzrostu wypukły do płasko-wypukłego, zwykle z szerokim, niskim garbkiem; brzeg początkowo nieco podwinięty, potem prosty, u starych owocników pofalowany, wilgotny niewyraźnie prześwitująco prążkowany; powierzchnia gładka, naga, nieco lepka gdy wilgotna, sucha nieco szorstko-włókienkowata, z jedwabistym połyskiem.

Blaszki początkowo białawe, jasnoszare, z wiekiem brązowo-różowe; gęste, szerokie; wykrojone do nieco zbiegających ząbkiem.

Trzon początkowo biały, wkrótce z brudnoszarym, brudnobrązowym odcieniem; 40-150 × 4-20 mm, równogruby, prosty lub wygięty, podstawa mniej lub bardziej rozszerzona; bardzo zwarty, pełny; powierzchnia z przylegającymi włókienkami, w górze czasem biało oprószony, czasem ze wzdłużnymi bruzdami.

Miąższ biały lub szarawy, twardy. Zapach i smak mączny. Postawa trzonu z gwajakiem prawie bez reakcji.

zarodniki (Spores)

Wysyp zarodników różowy. Zarodniki w zarysie niemal kuliste, w przekroju optycznym 5-7-kątne, dość grubościenne, 9-11 × 7.5-10 µm.

występowanie

Częsta. Owocniki wyrastają zwykle w grupach, wiosną, w porze kwitnienia krzewów z rodziny różowatych (kwiecień, maj), pod drzewami i krzewami z tej rodziny, zwłaszcza pod głogiem, śliwami, jabłoniami, zarówno w naturalnych siedliskach jak i w sadach.

wartość (Importance)

Jadalna. Ponieważ gatunki w rodzaju wieruszka są trudne do identyfikacji i niektóre są silnie trujące (np. podobna dzwonkówka trująca (Entoloma sinuatum), wyrasta głównie latem i jesienią) odradza się zbieranie wieruszek do jedzenia.

uwagi (Remarks)

Gatunek ten cechuje się dużą zmiennością i wyróżnia się kilka form. Jest też cała grupa gatunków dużych wieruszek tworzących owocniki wiosną w pobliżu różowatych lub wiązów.

w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ) — specyfikacja zapisów wg stanu na dzień 2012.01.15

• Oczekujące na przyjęcie:
· z podanym ATPOL: 186380 CA-89, 186094 CE-37, 186046 DE-46, 188383 DE-46, 186043 DE-55, 191179 DE-57,

Zapisy w GREJ wg stanu na dzień 2012.01.15

• 186043 Entoloma clypeatum; 1 km SE, Bobry, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 11.05.2010; kępa drzew (grusze) nad strumieniem; na ziemi, pod gruszami ponad 100 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Ani, fot. tak, notatka: nie
uwagi: 51 00 54,9 N ; 19 25 19,7 E

fot. 411250 fot. 411251 fot. 411252 fot. 411253

• 186046 Entoloma clypeatum; 1km S, Kletnia, gm.Gomunice, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-46; 18.05.2011; zdziczały sad; na ziemi, w trawie i roślinności zielnej; pod jabłoniami licznie na ok.400 mkw; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Ani, fot. tak, notatka: nie
uwagi: 51 8 59,46 N ; 19 29 24,36 E

fot. 411370 fot. 411371 fot. 411372

siedlisko
fot. 411373

• 186094 Entoloma clypeatum; 50 m na N od zabudowań Kamionki, pow. wieruszowski, woj. łódzkie, CE-37; ..; stary, zaniedbany sad jabłoniowy, dużo śliwy tarniny; na ziemi masowo (powyżej 100); leg. 2011.05.31; det. Jolanta Kozak; eksykat: tak, wyślę Ani, fot. tak, notatka: nie
uwagi: Omówiony w wątku: http://www.bio-forum.pl/cgi-local/board-auth.cgi?file=/33/411166.html
fot. 411818 fot. 411819

• 186380 Entoloma clypeatum; TPK Gdańsk Oliwa dolina Czystej wody, pow. gdański, woj. pomorskie, CA-89; 25.05.2011; Opuszczone i zarośnięte gospodarstwo-drzewa owocowe,krzewy; w ziemi kilkaset owocników w rozproszeniu; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza bazy, fot. tak, notatka: tak Spis grzybów TPK i okolic
uwagi: fot. 413139

• 188383 Entoloma clypeatum; 1 km SE, Kocierzowy, gm.Gomunice, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-46; 18.05.2011; samotna grusza rosnąca na skraju lasu; na ziemi, w trawie grupa 7 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: Tak, wyślę Ani, fot. tak, notatka: nie
uwagi: 51 8 19,33 N ; 19 32 58,61 E

fot. 429871 fot. 429872 fot. 429873

siedlisko
fot. 429874

• 191179 Entoloma clypeatum; 1,2 km E od wsi Cieszątki, gm.Kobiele Wielkie, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-57; 13.05.2011; zdziczały sad -jabłonie, śliwy, grusze; na ziemi licznie, co najmniej 150 owocników, na mniej niż 100 mkw; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: Tak, wyślę Ani, fot. tak, notatka: nie
uwagi: 51 2 57,14 N ; 19 37 2,94 E

fot. 443382 fot. 443383 fot. 443384 fot. 443385

literatura · references
· Noordeloos, Machiel E., 1992 — Entoloma s.l. Fungi Europaei 5. [34]
· Breitenbach J., Kraenzlin F., 1995 — Fungi of Switzerland 4 - Agarics 2nd part [26IV]
· Dermek A., 1988 — Grzyby znane i mniej znane. [9]
· Gumińska B., Wojewoda W., 1983 — Grzyby i ich oznaczanie. [5]
· baza „publikacje po 2000 r.”

w Internecie · direct links — lista 7 linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w Pełnej Wersji - przejdź teraz
list of 7 external links available in Full Version - use now

góra/top · fot./photo

wersja publikacji 15.01.2012.www · ostatnio zmieniana/last modified 13.01.2005 · została utworzona/was created 28.10.2004

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
kod html: <a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Entoloma_clypeatum.htm">dzwonkówka tarczowata - Entoloma clypeatum - wieruszka tarczowata - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>
BBCode na wielu forach: [url=http://www.grzyby.pl/gatunki/Entoloma_clypeatum.htm]dzwonkówka tarczowata - Entoloma clypeatum - wieruszka tarczowata - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl[/url]

Najlepsze oferty pracy tylko w Portalu Praca.pl