Dokumentacja fotograficzna znalezisk grzybów

---

Z powrotem do "oznaczania grzybów" lub dokumentacji znalezisk.

---

Czym fotografować?

Co do dokumentacji fotograficznej znalezisk grzybowych to są w zasadzie 3 możliwości i nie ma cudów (im drożej tym lepiej - w danej metodzie): skan bezpośredni, fotografia cyfrowa, fotografia analogowa (tradycyjna).

Skan bezpośredni

Najprostsza i najtańsza metoda to tzw. skan bezpośredni. Na ten temat napisałem artykuł. Jako przykład co można uzyskać zobacz strony JJ.Wuilbaut w dziale "Images (ordre chronologique)" starsze zbiory (te fotki z białym tłem). Były one robione różnymi skanerami, ostatnio HP 4370 i HP5370c.
Ważna uwaga na temat skanerów. Nie warto kupować modeli z przystawką do skanowania błony fotograficznej. Jakość skanowania filmu fotograficznego takim zestawem zawsze będzie żałosna, nawet na cele WWW. Jeśli zdecydujesz się na fotografię analogową to lepiej aby skanowanie błony wykonał zakład fotograficzny czy graficzny, który tym się zajmuje i ma sprzęt dedykowany do takich celów. Te firmy które są nastawione na masowe skanowanie filmów fotograficznych mają b. przystępne ceny zaczynające się w okolicy 1zł. Trzeba poszukać w swojej okolicy.

Fotografia analogowa

Dalej fotografia analogowa. Przy jej pomocy można uzyskać największe rozdzielczości i jakość obrazu (dobre filmy i obiektywy). Sprzęt jest względnie tani np. mój Nikon F70 + rewelacyjny obiektyw makro Micro Nikkor f60/2.5 ok. 3000zł. Ale może być też Zenit czy Practica za 100-300zł , z dobraniem obiektywu gorzej bo się nie znam na tych firmach.

Przy fotografii analogowej trzeba się liczyć z kosztami eksploatacji.
Film diapozytyw (Fuji Provia (profesjonalny) lub Sensia II (amatorka Provia) + wywołanie ) ca. 30-40zł. Na filmie nie wolno oszczędzać - to on rejestruje obraz i decyduje o wierności reprodukcji barw. Wywoływać należy w profesjonalnym labie, łatwo zepsuć a szkody na diapozytywach są nie do skorygowania. Najlepiej popytać ludzi w Internecie który zakład w najbliższym dużym mieście ma renomę, wywołują tam redakcje gazet, artyści, profesjonaliści itd.
Jeśli nie wystarczą nam same przeźrocza to dochodzi koszt skanowania 35 klatek (1-5zł za klatkę to zależy od rozdzielczości i jakości skanera, przyjmijmy 1zł) ca. 35zł.
Razem na każdą rolkę przynajmniej 70zł.
W najgorszym sezonie przy oszczędnym fotografowaniu zrobi się skromnie licząc 10-15 rolek (1-1.5 rolki na wyprawę). Daje to koszt materiałów i obróbki 800zł per rok.
To są koszty które przy aparacie cyfrowym unikamy. To co tracimy to możliwość używania przeźroczy do prezentacji i pokazów, ich jakości w tym względzie nie zastąpi żaden rzutnik cyfrowy.

Fotografia cyfrowa

Dalej fotografia cyfrowa. Przez długi okres czasu pod względem jakości i rozdzielczości nie dorastała do pięt fotografii analogowej małoobrazkowej. Od +- roku modele takie jak Nikon D1x dają porównywalną jakość i rozdzielczość (trochę na plus trochę na minus w porównaniu z fotografii analogową na małym obrazku), ale to koszt wraz z wszystkimi niezbędnymi akcesoriami ok. 30,000zł. Jeśli cię stać i robisz bardzo dużo fotografii (kilka tysięcy rocznie) to naprawdę warto.

Ze spokojnym sumieniem mogę polecić też cyfrową lustrzankę z nieco niższej pułki niż D1x - Nikona D100. Co istotne jest 3x tańsza, okolice 10,000zł. Parametry ma w zasadzie takie same, co najważniejsze CCD jest o równie dużych wymiarach fizycznych, przetwornik 12bitowy i można też uzyskiwać pliki w formacie surowym RAW do obróbki przez specjalizowane oprogramownie np. Bibble. Co pozwala na poprawienie naświetlenia i kontrastu bez większej straty jakości.

Zarówno D1x jak i D100 to regularne lustrzanki do których stosują się wszystkie obiektywy z mocowaniem Nikona F.

Niższa pułka, z cyfrówkami amatorskimi to już nieco trudniejsza sprawa. To co można powiedzieć to to, że jeśli nie są potrzebne parametry rozdzielczosci bliskie fotografii analogowej, tj. nie przewidujemy publikowania zdjęć na papierze w formatach A5-A4 - górne amatorskie modele cyfrówek też mogą być wystarczająco satysfakcjonujące dla dobrej fotografii przeznaczonej na ekran monitora.
Jak to w praktyce wygląda zobacz na nowsze fotografie JJ.Wuilbaut w dziale "Images (ordre chronologique)".
Zdjęcia te były robione Nikon Coolpix 990 i 995 (następca tych modeli to Nikon Coolpix 4500). Koszt to ok. 3000zł (szerzej poniżej). Te modele Coolpixa mają też standardowe mocowanie do statywu. Warto zapoznać się z przeglądem tego i powyższych modeli w doskonałym www.dpreview.com.

Piszę o Nikonach bo w nich mam najlepsze rozeznanie. Analogiczne modele można znaleźć u innych producentów, wybór jest szczególnie bogaty w niższych klasach cyfrówek.
Przestrzegam jednak przed zbytnim spuszczaniem z tonu (lepiej wtedy pozostać przy fotografii analogowej). Poziomu poniżej aparatów "dla wymagających amatorów" - wyznaczanego w Nikonie przez serię Coolpixów 990-995-4500 - nie warto rozważać. Zdjęcia mogą być nominalnie w tej samej lub podobnej rozdzielczości ale mogą wyglądać np. tak, kliknij obrazek aby powiększyć. Na tym przykładzie widać wszystkie klasyczne problemy z tanią fotografią cyfrową:
1. Mała dynamika - partie prześwietlone, partie ciemne.
2. Rzeczywista rozdzielczość znacznie mniejsza od nominalnej - zdjęcie duże ale szczegółów nie widać.
3. Reprodukcja barw - balans bieli dość przypadkowy.
Zresztą wystarczy porównać z fotografią JJ. Wilbaut.
Za te ekstra 2 tysiące złotych kupujesz to, że każdy piksel (no prawie każdy) coś znaczy i jesteś zdolny do oddania większych kontrastów oświetlenia.

Jeśli zdecydujesz się na kupowanie aparatu cyfrowego moje rady:
1. Zoom właściwy to zoom optyczny a nie zoom cyfrowy (ten nic nie daje - nie ma nowych szczegółów obrazu). Opcja makro obiektywu pozwala uzyskać większe odwzorowania i jest niezbędna przy fotografii roślin czy grzybów.
2. Zwrócić uwagę na to czy w cenie razem z aparateme jest ładowarka, akumulator (jeśli bateria zamiast akumulatora to akumulator i tak trzeba kupić - może to kosztować kilkaset złotych ekstra). Praca na bateriach na dłuższą metę może być jeszcze droższa.
3. Nie warto kupować w sklepie. Podane wyżej modele kosztują tam 4000zł, lepiej znaleźć dostawcę np. na www.allegro.pl (i umówić się z nim na odbiór towaru poza aukcją). Gwarancję itp. można domówić. Ryzyko teoretycznie większe ale w mojej ocenie warte oszczędzenia 1000zł.
4. Trzeba założyć kupno większej karty pamięci. 128MB to ok 250zł, 256MB to 500zł. Nie wiem jak duże pliki wychodzą z tych modeli i czy wystarczy może mniejsza. JPG zawsze stosuj z największą jakością (największe pliki), rozważ użycia formatu niestratnego TIFF (znacznie większe pliki). No i czytnik do kart CF do komputera, ok. 60zł.
5. Zanim na cokolwiek się zdecydujesz warto długo/bardzo długo się porozglądać i wyrobić włansą opinię. Chodzi to o dość znaczne pieniądze.

Niezależnie od rodzaju fotografii nie uniknie się statywu. Czasy naświetlania mogą być potrzebne dłuższe (im większą czułość filmu wybierzesz tym większe szumy/ziarno dlatego nie warto tego robić; wydłużanie czasu naświetlania do 30sek przy fotografii analogowej nie czyni szkody, natomiast przy fotografii cyfrowej szumy silnie rosną wraz ze wydłużeniem czasu naświetlania, ale do 1 sek są jeszcze prawie pomijalne. Jakie statywy stosowałem i stosuję opisałem w artykule, jest tam fotka. W zasadzie wystarczyła by łapka na nogę i przejściówka (ca.100zł) + dowolny tani i badziewny statyw - i tak z samego statywu w 95% przypadków używana jest noga i to jej dolna część. W tym roku u braci Czechów widziałem stare NRD'owskie statywy do makrofotografii, dobre, b. sprytne i tanie (ok. 100zł na nasze, do znalezienia na ich giełdach - w Czechach). Problem może być z przejściami gwintów i to trzeba rozpoznać.

Jak fotografować

Określenie skali odwzorowania

Wysoce pożądane, choć niestety rzadko stosowane, jest podanie informacji o skali odwzorowania na zdjęciu. Aby móc skorzystać z zamieszczonych tam rad konieczne jest zanotowanie w dokumentacji rozmiaru obiektu i/lub rozmiaru jego obrazu na błonie fotograficznej, czy matrycy aparatu cyfrowego. Można to zrobić kilkoma sposobami.

1. przez umieszczenie w płaszczyźnie obiektu miarki tak, aby była ona widoczna w kadrze; jest to rzadko stosowane, pewnie z uwagi na estetykę zdjęcia,
2. przez zmierzenie i zanotowanie wymiarów w mm charakterystycznych elementów na zdjęciu, np. średnicy największego kapelusza lub szerokości wiązki od skrajnego kapelusza po lewej do skrajnego po prawej; aby zmniejszyć błąd pomiaru, najlepiej go wykonać przed zrobieniem zdjęcia patrząc przez obiektyw aparatu,
3. niektóre obiektywy do makrofotografii mają na pierścieniu ustawiania ostrości, obok wskazań odległości, wygrawerowaną skalę odwzorowania (obrazu na błonie/matrycy CCD) - wystarczy tą wielkość dla danej fotografii zanotować,
4. można zanotować ustawioną odległość na obiektywie, potem to przeliczyć na skalę odwzorowania, posiłkując się wzorem matematycznym, lub lepiej wykonując kalibrację za pomocą linijki.

Uwaga: Obraz miarki (a co za tym idzie określone tym sposobem powiększenie poprzeczne) będzie większy, gdy umieścimy ją przed fotografowanym obiektem lub mniejszy, gdy miarka umieszczona poza obiektem. Aby zmniejszyć błąd pomiaru z tego wynikający miarka musi być umieszczona w tej samej odległości co obiekt, a precyzyjniej: w odległości głównego planu, gdzie ustawiliśmy ostrość. Inny (mniejszy) czynnik błędu pomiaru wymiarów liniowych jest powodowany niedoskonałościami korekcji aplanatycznej obiektywu - skala powiększenia poprzecznego różni się pomiędzy centrum obrazu a jego peryferiami.

[w przygotowaniu - trik z doświetlaniem ciemniejszych partii]

[w przygotowaniu - o etyce fotografowania]

Zobacz też zbiór artykułów o różnych aspektach makrofotografii.

---

Z powrotem do "oznaczania grzybów" lub dokumentacji znalezisk.