Tricholoma equestre (gąska zielonka)

owocnik

Kapelusz żółtozielonkawy, może mieć oliwkowy, brązowy lub z ochrowy odcień; powierzchnia włókienkowata, często popękana na brązowo-rude łuseczki, wilgotna lepka; 40-80(120) mm średnicy; młody półkulisty, potem rozpostarty, czasem z tępym garbkiem, brzeg początkowo podwinięty, z wiekiem pofalowany, miąższ w kapeluszu gruby.

space

Trzon często prawie cały zagłębiony w podłożu; jaśniejszy od kapelusza, jasnożółty; 30-90 x 10-20 mm; walcowaty; powierzchnia gładka lub z kosmkami; pełny.

space

zarodniki

Wysyp zarodników biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, 6-8 x 3.5-5 µm.

Spore print white. Spores ellipsoid, smooth, 6-8 x 3.5-5 µm.

występowanie

jest w czekliście ^[105]

Gatunek pospolity. Owocniki wyrastają pojedynczo lub w grupach od września do późnej jesieni, ze szczytem owocowania po pierwszych przymrozkach. Zwykle w lasach iglastych, zwłaszcza pod sosnami, na piasku.

space

Czerwona Lista^[125] — I–o niekreślonym zagrożeniu

Tricholoma frondosae Kalamees et Shchukin
gąska liściowata

gąska osinowa · Tricholoma equestre var. populinum M. Christensen et Noordel.

Tricholoma frondosae (gąska liściowata) — Tricholoma frondosae

Takson identyczny makroskopowo z gąską zielonką (Tricholoma equestre), od której różni się nieco mniejszymi zarodnikami i występowaniem pod topolą osiką. Podawany także jako Tricholoma equestre var. populinum M. Christensen et Noordel. (gąska zielonka odmiana topolowa). Jest ona bardziej podejrzewana o szkodliwe efekty opisane w kolejnym akapicie.

jadalne czy trujące? 🟢 🛒

dopuszczony do obrotu 🛒

ważne! dla grzybiarzy

Wg. ostatnich badań gąska zielonka zjadana w dużej ilości, przez kilka dni pod rząd, może powodować lżejsze lub ciężkie zatrucia, w skrajnych przypadkach śmiertelne - zobacz uwagi na temat doniesień o zatruciach. Jest to smaczny i tradycyjnie poszukiwany i jedzony późnojesienny grzyb jadalny. W rozporządzeniu z 2008 roku jest to nadal gatunek dopuszczony do obrotu handlowego i przetwórstwa na terenie Polski.

There is established tradition of edibility of this species. But recently (starting from 2001) there are scientific publications about poisoning cases when eaten in large quantity in few consecutive days. See remarks abouts recent publications about poisonings with Tricholoma equestre. In some countries (e.g. Germany) it is now officially considered as dangerous poisonous mushroom.

gatunki podobne

Tricholoma sejunctum (gąska zielonożółta)

Tricholomopsis rutilans (rycerzyk czerwonozłoty)

Gąska zielonka ma dość charakterystyczny wygląd i trudno ją pomylić z innymi gatunkami.

space

Gąska zielonożółta (Tricholoma sejunctum)/ ma białe blaszki, kapelusz jest zielonkawy ale z wtopionymi czarnymi włókienkami.

space

Również podobny (wg tych którzy się pomylili) jest śmiertelne trujący muchomor zielonawy (Amanita phalloides)/. On również ma zielonkawy kapelusz, za to białe blaszki, pochwę u podstawy trzonu i zwykle zachowany pierścień na trzonie. Jego zapach jest wyraźny słodkawy (jak sztuczny miód), ale palacz pewnie go nie wyczuje (palenie szkodzi!).

space

wybrane okazy · selected collections ⇈

literatura · references

specyfikacja literatury jest widoczna na szerszym ekranie 🛈

publikacje w bazie Projektu Bibliografii Grzybów Wielkoowocnikowych Polski (z adnotowanym wykazem taksonów):
Adamczyk (2003)^[1264] (as: T. flavovirens), Adamczyk (2011)^[1272], Anonim (1968)^[2597] (as Tricholoma flavovirens), Berdau (1876)^[2608] (as Agaricus equestris), Brzeg & Lisiewska (2020)^[1331], Bujakiewicz (1986)^[2636] (as Tricholoma flavovirens), Bujakiewicz (1997)^[2645] (as Tricholoma flavovirens), Bujakiewicz & Lisiewska (1983)^[2652] (as Tricholoma flavovirens), Domański (1955)^[2677], Domański Z. (2001)^[3794] (as T. auratum & T. flavovirens), Fiedorowicz (2009)^[1441], Fijałkowski et al. (1992)^[2772] (as Tricholoma flavovirens), Flisińska (2000)^[1448], Flisińska (2002)^[1451], Flisińska (2004)^[1452], Friedrich (2002)^[1455], Friedrich (2006)^[1457], Friedrich & Orzechowska (2002)^[1468] (as: Tricholoma flavovirens), Grzesiak et al. (2017)^[1528], Grzesiak et al. (2017)^[1533], Grzesiak et al. (2020)^[1530], Hellwig (1901)^[2843] (as Tricholoma equestris), Hoffeins et al. (2017)^[1589], Hołownia (1959)^[2853], Jasnowska et al. (1986)^[2878] (as Tricholoma flavovirens ), Kałucka (2009)^[1626], Kałucka et al. (2016)^[1634], Karasiński et al. (2015)^[1643], Kasper-Pakosz & Łuczaj (2014)^[1654], Kołodziejczak (2010)^[1667], Końska (1988)^[2908] (as Tricholoma equestre), Kotowski et al. (2019)^[4116] (as Tricholoma equestre), Kozłowska et al. (2015)^[1704], Kozłowska et al. (2019)^[1706], Krotoski (2012)^[1722], Krupa & Krupa (2000)^[1724], Kryza i Puciata (2009)^[1726], Kujawa et al. (2013)^[1796], Kujawa et al. (2015)^[1780], Kujawa et al. (2019)^[1779], Kujawa et al. (2023)^[3757], Ławrynowicz (2000)^[1858] (as: T. flavovirens), Ławrynowicz (2001)^[1859] (as: Tricholoma flavovirens), Ławrynowicz & Szkodzik (2002)^[1872] (as: T. flavovirens), Łuszczyński (2000c)^[1885] (as: T. flavovirens), Łuszczyński (2001)^[1886] (as: Tricholoma flavovirens), Łuszczyński (2002)^[1888] (as: Tricholoma flavovirens), Łuszczyński (2004)^[1890] (as: Tricholoma flavovirens), Łuszczyński (2007)^[1896], Łuszczyński (2008)^[1898], Łyczek & Domian (2010)^[1930], Narkiewicz (1998)^[3860] (as T. flavovirens), Nespiak (1970)^[3782], Olesiński & Wojewoda (1985)^[3069] (as Tricholoma flavovirens), Pfuhl (1896)^[3460] (as Agaricus equestris), Piskorski (2021)^[2104], Rudnicka-Jezierska (1963)^[3158] (as Tricholoma flavovirens), Stala (2013)^[2217], Sumorok et al. (2008)^[2283] (as: T. flavovirens), Sumorok et al. (2013)^[2284], Szczepkowski et al. (2010)^[2349], Szpotkowski (2010)^[2372], Ślusarczyk (2005)^[2386], Ślusarczyk (2019)^[2393], Ślusarczyk (2025)^[4044], Wilga (1996)^[3340], Wilga (1997)^[3343], Wilga (2002)^[2437] (as: T. flavovirens), Wilga (2004)^[2440] (as: T. flavovirens), Wilga (2004)^[2441] (as: T. flavovirens), Wilga (2004)^[2444], Wilga (2016)^[3812], Wilga & Wantoch-Rekowski (2009)^[2472] (as: T. flavovirens s. l.), Wilga & Wantoch-Rekowski (2019)^[2488]

w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych GRej

zapisy w GRej wg stanu na 17.01.2026 20:06 1 znaleziska Tricholoma equestre (gąska zielonka) na terenie Polski

ID na żółtym tle, to oznaczenie zweryfikowane przez kustosza GRej, pozostałe oczekują na weryfikację ze statusem przyjęty [tj. wpis poprawny pod względem formalnym].

Poniżej są pokazane fotografie załączone do wpisu GRej. Po kliknięciu na ID wpisu, w rekordzie GRej czasem mogą być pokazane fotografie z wątku bio-forum.pl związanego z tym wpisem; w tym wypadku bez 100% pewności, czy dotyczą one wpisu. Aby upewnić się które odnoszą się do wpisu, należy zajrzeć do wątku.

CB20 338196 CB30 338199 DA51 373482 DA83 374167 EC25 338410

ID 338 196 oznaczenie: Tricholoma equestre; lokalizacja: Trzyniec 6, pow. człuchowski, woj. pomorskie, CB20; data zbioru: 23 paź 2020; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: ubogi las sosnowy na piaskach, ściółka pod sosnami, kilka owocników na pow.10m2; leg. det. Marcin Sławomir Lożek; eksykat: tak; uwagi: Gąska zielonka fot.1184282 fot.1184283 fot.1184284 [notatka: nie] [fotografie: tak];

ID 338 199 oznaczenie: Tricholoma equestre; lokalizacja: nad j.Sękacz, Zapadłe, pow. człuchowski, woj. pomorskie, CB30; data zbioru: 23 paź 2020; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: ubogi las sosnowy na piaskach, ściółka, kilka owocników; leg. det. Marcin Sławomir Lożek; eksykat: tak; uwagi: gąska zielonka fot.1184295 fot.1184296 [notatka: nie] [fotografie: tak];

ID 338 410 oznaczenie: Tricholoma equestre; lokalizacja: ok.1km na N od Osówca Szlacheckiego,gm.Przasnysz, pow. przasnyski, woj. mazowieckie, EC25; data zbioru: 1 lis 2020; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: bór sosnowy z domieszką brzozy i dębu, ziemia, cztery owocniki; leg. det. Romuald Tomaszewski; eksykat: tak,zostanie przesłany do kustosza bazy; uwagi: fot.1185117 fot.1185118 fot.1185119; Grzyb niegdyś pospolity w EC-25 staje się coraz rzadszy, wyraźnie zanika. [notatka: nie] [fotografie: tak];

ID 373 482 oznaczenie: Tricholoma equestre; lokalizacja: Jurata 1 km E, administracyjnie Hel, pow. pucki, woj. pomorskie, DA51; data zbioru: 22 paź 2023; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: nadmorski bór sosnowy, wydma szara, piasek, 2 owocniki; leg. det. Marian Sęktas; eksykat: TAK zostanie wysłany do kustosza; uwagi: fot.1493826 fot.1493827 fot.1493828 fot.1493829 fot.1493830; 21.10.2022; fot.1493831 fot.1493832 [fotografie: tak];

ID 374 167 oznaczenie: Tricholoma equestre; lokalizacja: Jantar, 500 m. E od parkingu przy ul. Morskiej, pow. nowodworski, woj. pomorskie [54°20'27.3"N 19°02'36.6"E], DA83; data zbioru: 3 lis 2023; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: nadmorski bór sosnowy, na ziemi, na ścieżce leśnej, 1 owocnik; leg. det. Stanisław Kosiński; eksykat: tak; uwagi: [bf:1498189] [notatka: nie] [fotografie: tak]; związane wątki bio-forum.pl: 1498189 ;

owocnik

zarodniki

występowanie

Tricholoma frondosae Kalamees et Shchukin gąska liściowata

jadalne czy trujące? 🟢 🛒

gatunki podobne

wybrane okazy · selected collections ⇈

publikacje w bazie Projektu Bibliografii Grzybów Wielkoowocnikowych Polski (z adnotowanym wykazem taksonów):

w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych GRej

Tricholoma frondosae Kalamees et Shchukin
gąska liściowata

jadalne czy trujące? 🟢 🛒