Atlas przyrodnika. Grzyby chronione

Grzyby podlegające w Polsce ochronie na podstawie "Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. (Dz.U. 04.168.1765 z dnia 28 lipca 2004 r.)" w zgodzie z art. 48 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880)". Wszystkie niżej wymienione gatunki podlegają ochronie ścisłej, za wyjątkiem włóknouszka ukośnego (Inonotus obliquus), który podlega ochronie częściowej i może być pozyskiwany po spełnieniu wymogów z rozporządzenia.
# - po nazwie gatunkowej oznaczone są te gatunki, które także były objęte ochroną ścisłą na liście z 2001 roku.

Obecnie (piszę to w grudniu 2009) jest przygotowywana nowelizacja listy grzybów chronionych – po jej ukazaniu się, aktualna ilustrowaną listę wszystkich grzybów chronionych znajdziesz na grzyby.pl.

Możesz też przeczytać:

maślak błotny (Suillus flavidus)
Suillus flavidus
podgrzybek tęgoskórowy (Xerocomus parasiticus)#
Xerocomus parasiticus
szyszkowiec łuskowaty (Strobilomyces strobilaceus)#
Strobilomyces strobilaceus
maślak trydencki (Suillus tridentinus)
Suillus tridentinus
borowiczak dęty (Boletinus cavipes)
Boletinus cavipes
borowik królewski (Boletus regius)
Boletus regius
borowik korzeniasty (Boletus radicans)
Boletus radicans
poroblaszek żółtoczerwony (Phylloporus pelletieri)
Phylloporus pelletieri
gąska wielka (Tricholoma colossus)
Tricholoma collosum
dwupierścieniak cesarski (Catathelasma imperiale)
Catathelasma imperiale
wilgotnica czepeczkowata (Hygrocybe calyptriformis)
Hygrocybe calyptraeformis
 
pniarek różowy (Fomitopsis rosea)
Fomitopsis rosea
pniarek lekarski (Laricifomes officinalis)#
Laricifomes officinalis
lakownica żółtawa (Ganoderma lucidum)
Ganoderma lucidum
błyskoporek podkorowy (Inonotus obliquus)
Inonotus obliquus

podlega ochronie częściowej; może być pozyskiwany po uzyskaniu stosownych zezwoleń
wachlarzowiec olbrzymi (Meripilus giganteus)#
Meripilus giganteus
jodłownica górska (Bondarzewia mesenterica)
Bondarzewia mesenterica
żagiew wielogłowa (Dendropolyporus umbellatus)#
Dendropolyporus umbellatus
żagwica listkowata (Grifola frondosa)#
Grifola frondosa
pomarańczowiec bladożółty (Pycnoporellus alboluteus)
Pycnoporellus alboluteus
jamkówka białobrązowa (Antrodia albobrunnea)
placeholder
miękusz szafranowy (Hapalopilus croceus)
Hapalopilus croceus
późnoporka czerwieniejąca (Amylocystis lapponicus)
Amylocystis lapponicus
ozorek dębowy (Fistulina hepatica)
Fistulina hepatica
soplówka bukowa (Hericium coralloides)#
Hericium clathroides

i wszystkie inne gatunki z rodzaju soplówka (Hericium)
soplówka jodłowa (Hericium flagellum)#
Hericium flagellum
soplówka jeżowata (Hericium erinaceum)#
Hericium erinaceum
szaraczek sosnowy (Boletopsis grisea)
Boletopsis grisea
sarniak świerkowy (Sarcodon imbricatus)
Sarcodon imbricatus

i wszystkie inne gatunki z rodzaju sarniak (Sarcodon)
kolczakówka dołkowana (Hydnellum scrobiculatum)
Hydnellum scrobiculatum
i wszystkie inne gatunki z rodzaju kolczakówka (Hydnellum)
 
siedzuń sosnowy (Sparassis crispa)#
Sparassis crispa
szmaciak gałęzisty, „kozia broda”

i wszystkie inne gatunki z rodzaju siedzuń (Sparassis)
siedzuń dębowy (Sparassis laminosa)#
Sparassis laminosa
mądziak psi (Mutinus caninus)#
Mutinus caninus
sromotnik fiołkowy (Phallus hadriani)#
Phallus hadriani
promieniak wilgociomierz (Astraeus hygrometricus)
Astraeus hygrometricus
berłóweczka frędzelkowana (Tulostoma fimbriatum)
Tulostoma fimbriatum

i wszystkie inne gatunki z rodzaju berłóweczka (Tulostoma)
siatkoblaszek maczugowaty (Gomphus clavatus)
Gomphus clavatus
buławka pałeczkowata (Clavariadelphus pistillaris)
Clavariadelphus pistillaris
purchawica olbrzymia (Langermannia gigantea)#
Langermannia gigantea
gwiazdosz długoszyjkowy (Geastrum pectinatum)
Geastrum pectinatum

i wszystkie inne gatunki z rodzaju gwiazdosz (Geastrum)
kurzawka bagienna (Bovista paludosa)
placeholder
płomykowiec galaretowaty (Tremiscus helvelloides)
Tremiscus helvelloides
smardz wyniosły (Morchella elata)#
Morchella elata
smardz stożkowaty (Morchella conica)#
Morchella conica
smardz jadalny (Morchella esculenta)#
Morchella esculenta
 
naparstniczka stożkowata (Verpa conica)#
Verpa conica
mitrówka półwolna (Mitrophora semilibera)#
Mitrophora semilibera

na wykazie pod synonimem Morchella gigas
smardzówka czeska (Ptychoverpa bohemica)#
Ptychoverpa bohemica

na wykazie pod synonimem Verpa bohemica
 
krążkówka żyłkowana (Disciotis venosa)#
Disciotis venosa
koronica ozdobna (Sarcosphaera coronaria)
Sarcosphaera coronaria
czarka austriacka (Sarcoscypha austriaca)
Sarcoscypha austriaca

i inne gatunki z rodzaju czarka (Sarcoscypha)
 
gwiazda wieloporowa (Myriostoma coliforme)
Myriostoma coliforme
czareczka długotrzonkowa (Microstoma protracta)
placeholder
trufla letnia (Tuber aestivum)
Tuber aestivum

na wykazie jako trufla wgłębiona (Tuber mesentericum)
 

Jak wyglądała lista grzybów chronionych we wcześniejsze ustawie z 2001 roku

W liście z 2001 roku zastosowano dość dziwną konstrukcję w której wszystkie grzyby wielkoowocnikowe były objęte ochroną częściową. Niektóre wymienione w załączniku były objęte ochroną gatunkową ścisłą. Te które są nadal objęte ochroną na liście z roku 2004 oznaczyłem znakiem # po nazwie gatunkowej w zestawieniu powyżej. Jak widać lista gatunków objętych ochroną ścisłą została znacznie rozszerzona w 2004 roku. Jedynie dwa gatunki zostały w roku 2004 usunięte z listy objętej ochroną ścisłą sromotnik smrodliwy (Phallus impudicus) z racji pospolitości i mądziak malinowy (Mutinus ravenelii) z racji tego że nie jest gatunkiem rodzimym, jest zawleczony.

Grzyby chronione i zagrożone (czerwona lista)

Obok, mającej skutki prawne listy grzybów chronionych, istnieje także znacznie obszerniejsza tzw. czerwona lista grzybów wielkoowocnikowych. Jej trzecie wydanie z 2006 roku liczy 963 gatunków grzybów. Obejmuje ona gatunki w różnym stopniu zagrożone wyginięciem lub podejrzewane (czasem tylko z racji nikłej wiedzy o ich występowaniu) o takie zagrożenie.

Informacja o występowaniu grzybów chronionych, grzybów z czerwonej listy lub po prostu rzadko notowanych, jest cenna dla naukowców i dla organizowania racjonalnej ochrony przyrody. Każdy może się przyczynić do wzbogacenia wiedzy w tym obszarze, jeśli złoży odpowiednio udokumentowane doniesienie do bazy GREJ. Dzięki zebranym w ostatnich latach informacjom można przypuszczać, że gatunkami pospolitymi lub częstymi są niektóre grzyby aktualnie (2009 r.) chronione, takie jak: siedzuń sosnowy (Sparassis crispa), purchawica olbrzymia (Langermannia gigantea), ozorek dębowy (Fistulina hepatica), wachlarzowiec olbrzymi (Meripilus giganteus), smardze (Morchella), czarka austriacka (Sarcoscypha austriaca), szyszkowiec łuskowaty (Strobilomyces strobilaceus) i niektóre gatunki gwiazdoszy gwiazdoszy (Geastrum).

W ochronie grzybów ważniejsze od ochrony owocników jest zachowanie ich siedlisk, miejsc i podłoży w których żyje grzybnia. Ochrona ta jest realizowana w różnych formach obszarów chronionych – głównie przez wydzielanie obszarów o statusie parku narodowego lub rezerwatu przyrody. Dzięki regulacjom Unii Europejskiej niektóre siedliska ginące na obszarze Europy – np. podmokłe lub szczególnie suche, kserotermiczne, a także niektóre zespoły leśne są obecnie lepiej chronione – tworząc tzw. sieć obszarów chronionych Natura 2000.

Grzyby najbardziej interesujące amatorów są związane z lasami. Wiele gatunków grzybów może przetrwać jedynie w lasach naturalnych lub o charakterze zbliżonym do naturalnego. Tam też jest największe bogactwo rzadkich gatunków.

Szczególną nadzieję budzi wdrażana przez Lasy Państwowe certyfikacja, która wymusza pozostawienie 5% obszaru lasów pozostających pod zarządem nadleśnictw i nieobjętych żadną formą ochrony poza jakąkolwiek ingerencją ludzką. Daje to w perspektywie dziesięcioleci szansę na stopniową naturalizację części upraw leśnych – miejsca te mają szansę stać się ostoją grzybów rzadkich i wymagających tzw. puszczańskich warunków. Pozytywne dla przyrody są też zmiany w sposobie gospodarki leśnej. Powoli odchodzi się od „pruskiego porządku” w lesie w stylu: drzewa pod sznurek, ściółka zagrabiona. Pojawił się wymóg pozostawiania części martwego drewna w lesie, zachowywania „drzew dziuplastych”. Bardzo korzystne jest zmniejszenie intensywności pielęgnacji upraw leśnych oraz odejście od wyrębów zupełnych na korzyść wyrębów z pozostawieniem gniazd lub części drzew – ostoi dla organizmów danego ekosystemu. Wdrażanie tych zmian to nie tylko przepisy i rozporządzenia ale i zmiana świadomości wielu leśników-praktyków i ich nauczycieli, jest więc powolne, ale efekty są już wyraźnie dostrzegalne na przestrzeni ostatnich 10 lat. Należy pilnować aby zmiany nadal szły w dobrym kierunku.

W Polsce przeważająca liczba lasów jest administrowana przez Lasy Państwowe. Instytucja ta musi pogodzić dość sprzeczne cele: jak bieżąca, generująca zysk, realizacja produkcji drzewnej i ochrona środowiska. Mimo to, dzięki Lasom Państwowym jest w Polsce lepsza sytuacja z punktu widzenia ochrony przyrody, niż w krajach gdzie lasy są w głównie w rękach prywatnych.

Dobrą przesłanką dla stanu przyrody jest to, że znaczna część obywateli (grzybiarze, miłośnicy przyrody i spacerów po lesie, myśliwi, fotografowie przyrody) jest zainteresowana możliwie swobodną dostępnością do lasu. Gdy dużej grupie na czymś zależy, to stanowi to realną siłę, z którą muszą liczyć się politycy i firmy. Społeczny nacisk broni przed skręcaniem, w interesie pojedynczych osób, w stronę liberalnej gospodarki leśnej nastawionej wyłącznie na realizację zysku. Torpeduje pomysły w rodzaju prywatyzacji Ogródków Działkowych czy komercjalizacji dostępu do grzybów w lasach (a krążą takie idee). Sprawia, że Lasy Państwowe są w znacznym stopniu także narzędziem realizacji ochrony środowiska.

« Uwaga na grzyby trujące! · początek strony · Atlas dla przyrodnika » Atlas grzybiarza »

Copyright © 2002-2014 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 02.08.2014.www · ostatnio zmieniana/last modified 21.08.2010 · została utworzona/was created 26.05.2002
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/grzyby-chronione.htm">Atlas przyrodnika. Grzyby chronione - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>