Atlas przyrodnika. Grzyby chronione

Grzyby podlegające w Polsce ochronie na podstawie "Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. (Dz.U. poz. 1408 z dnia 16 października 2014 r.)" w zgodzie z art. 50 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody)".

Możesz też przeczytać:

Oznaczenia:
N - gatunki dodane do chronionych w 2014r.
cz - podlegają ochronie częściowej (pozostałe podlegają ochronie ścisłej)
bo - nie stosuje się odstępstw od ochrony z par. 7 pkt. 1
P - może być pozyskiwany po uzyskaniu stosownych zezwoleń lub w przypadku smardzy gdy wyrastają w ogrodach, na terenach zieleni miejskiej itp. miejscach

maślak błotny (Suillus flavidus)
Suillus flavidus

cz
maślak trydencki (Suillus tridentinus)
Suillus tridentinus

bo
maślak syberyjski (Suillus sibiricus)
placeholder

N cz
borowiczak dęty (Boletinus cavipes)
Boletinus cavipes

cz
borowik królewski (Boletus regius)
Boletus regius

bo
borowik korzeniasty (Boletus radicans)
Boletus radicans

bo
borowik szatański (Boletus satanas)
Boletus satanas

N bo
podgrzybek tęgoskórowy (Xerocomus parasiticus)
Xerocomus parasiticus

cz
poroblaszek żółtoczerwony (Phylloporus pelletieri)
Phylloporus pelletieri

cz
szyszkowiec łuskowaty (Strobilomyces strobilaceus)
Strobilomyces strobilaceus

cz
boczniak mikołajkowy (Pleurotus eryngii)
placeholder

N bo
polówka południowa (Agrocybe cylindracea)
placeholder

N cz bo
dwupierścieniak cesarski (Catathelasma imperiale)
Catathelasma imperiale

bo
opieńka torfowiskowa (Armillaria ectypa)
placeholder

N bo
żyłkowiec różowawy (Rhodotus palmatus)
Rhodotus palmatus

N bo
 
kolczakówka dołkowana (Hydnellum scrobiculatum)
Hydnellum scrobiculatum

bo
kolczakówka kasztanowata (Hydnellum ferrugineum)
Hydnellum ferrugineum

bo
kolczakówka niebieskawa (Hydnellum caeruleum)
placeholder

bo
kolczakówka piekąca (Hydnellum peckii)
Hydnellum peckii

bo
Hydnellum aurantiacum
placeholder

bo
kolczakówka strefowana (Hydnellum concrescens)
Hydnellum concrescens

bo
kolczakówka wonna (Hydnellum suaveolens)
Hydnellum suaveolens

bo
Hydnellum geogenium
placeholder

bo
kolczakówka żółtobrązowa (Hydnellum compactum)
placeholder

bo
szaraczek sosnowy (Boletopsis grisea)
Boletopsis grisea

bo
siedzuń dębowy (Sparassis laminosa)
Sparassis laminosa

na wykazie pod synonimem Sparassis brevipes
cz
tarczóweczka wielkozarodnikowa (Aleurocystidiellum subcruentatum)
placeholder

N cz bo
sarniak fiołkowy (Sarcodon joeides)
Sarcodon joeides

bo
Sarcodon underwoodii
placeholder

bo
sarniak sinostopy (Sarcodon glaucopus)
Sarcodon glaucopus

bo
sarniak szorstki (Sarcodon scabrosus)
Sarcodon scabrosus

bo
Entoloma sphagnorum
placeholder

N cz bo
dzwonkówka bagienna (Entoloma cuspidiferum)
placeholder

N cz bo
dzonkówka ciemniejąca (Entoloma turci)
placeholder

N cz bo
dzwonkówka szarofioletowa (Entoloma bloxamii)
placeholder

N cz bo
białokrowiak trójbarwny (Leucopaxillus compactus)
placeholder

N cz bo
gąska pomarańczowa (Tricholoma aurantium)
placeholder

N cz bo
Pholiota heteroclita
placeholder

N cz
zasłonak słomkowożółty (Cortinarius elegantior)
Cortinarius elegantior

N cz bo
wilgotnica czepeczkowata (Hygrocybe calyptriformis)
Hygrocybe calyptraeformis

bo
wilgotnica cytrynowozielona (Hygrocybe citrinovirens)
placeholder

N cz bo
wilgotnica okazała (Hygrocybe splendidissima)
placeholder

N cz bo
wilgotnica ozdobna (Hygrocybe aurantiosplendens)
placeholder

N cz bo
wilgotnica sklepiona (Hygrocybe fornicata)
placeholder

N cz bo
wilgotnica włoska (Hygrocybe reidii)
placeholder

N cz bo
wilgotnica zasadowa (Hygrocybe ingrata)
placeholder

N cz bo
 
wodnicha atramentowa (Hygrophorus atramentosus)
placeholder

N cz bo
wodnicha brunatnobiała (Hygrophorus latitabundus)
placeholder

N cz bo
wodnicha kozia (Hygrophorus capreolarius)
placeholder

N cz bo
wodnicha oliwkowobrązowa (Hygrophorus persoonii)
placeholder

N cz bo
wodnicha różowoblaszkowa (Hygrophorus calophyllus)
placeholder

N cz bo
wodnicha zaróżowiona (Hygrophorus erubescens)
placeholder

N cz bo
mleczaj strefowany (Lactarius zonarioides)
placeholder

N cz bo
mleczaj żółtofioletowy (Lactarius repraesentaneus)
Lactarius repraesentaneus

N cz bo
Gyromitra fastigiata
placeholder

N cz bo
Gyromitra ambigua
placeholder

N cz bo
kruchaweczka plamista (Psathyrella maculata)
Psathyrella maculata

N cz bo
Psathyrella caput-medusae
placeholder

N cz bo
Microglossum viride
placeholder

N cz bo
włosojęzyk szorstki (Trichoglossum hirsutum)
Trichoglossum hirsutum

N cz bo
Holwaya mucida
Holwaya mucida

N cz bo
Sarcosoma globosum
placeholder

N
pniarek różowy (Fomitopsis rosea)
Fomitopsis rosea

cz
pniarek lekarski (Fomitopsis officinalis)
Laricifomes officinalis

bo
lakownica żółtawa (Ganoderma lucidum)
Ganoderma lucidum

cz P
błyskoporek podkorowy (Inonotus obliquus)
Inonotus obliquus

cz P
jodłownica górska (Bondarzewia mesenterica)
Bondarzewia mesenterica

cz
żagiew wielogłowa (Dendropolyporus umbellatus)
Dendropolyporus umbellatus

cz P
żagwica listkowata (Grifola frondosa)
Grifola frondosa

cz P
żagiew korzonkowa (Polyporus rhizophilus)
placeholder

N bo
pomarańczowiec bladożółty (Pycnoporellus alboluteus)
Pycnoporellus alboluteus

bo
jamkówka białobrązowa (Antrodia albobrunnea)
placeholder

bo
miękusz szafranowy (Hapalopilus croceus)
Hapalopilus croceus
późnoporka czerwieniejąca (Amylocystis lapponica)
Amylocystis lapponicus

bo
Corticium polygonioides
placeholder

N bo
Skeletocutis odora
placeholder

N bo
Buglossoporus quercinus
placeholder

N bo
Antrodia ramentacea
placeholder

N cz bo
ozorek dębowy (Fistulina hepatica)
Fistulina hepatica

cz
soplówka jeżowata (Hericium erinaceum)
Hericium erinaceum

bo
soplówka bukowa (Hericium coralloides)
Hericium clathroides

cz
soplówka jodłowa (Hericium flagellum)
Hericium flagellum

cz
buławka pałeczkowata (Clavariadelphus pistillaris)
Clavariadelphus pistillaris

cz
buławka obcięta (Clavariadelphus truncatus)
Clavariadelphus truncatus

cz
buławka pałeczkowata (Clavariadelphus pistillaris)
Clavariadelphus pistillaris

cz
buławka spłaszczona (Clavariadelphus ligula)
Clavariadelphus ligula

cz
siatkoblaszek maczugowaty (Gomphus clavatus)
Gomphus clavatus

cz
płomykowiec galaretowaty (Tremiscus helvelloides)
Tremiscus helvelloides

cz
kurzawka bagienna (Bovista paludosa)
placeholder

cz
tęgoskór korzeniasty (Scleroderma septentrionale)
placeholder

N bo
Geastrum lageniforme
placeholder

bo
gwiazdosz angielski (Geastrum berkeleyi)
Geastrum berkeleyi

bo
gwiazdosz bury (Geastrum elegans)
placeholder

bo
gwiazdosz karzełkowaty (Geastrum schmidelii)
Geastrum schmidelii

bo
gwiazdosz kwiatuszkowaty (Geastrum floriforme)
Geastrum floriforme

bo
gwiazdosz szorstki (Geastrum campestre)
Geastrum campestre

bo
gwiazdosz węgierski (Geastrum hungaricum)
placeholder

bo
gwiazdosz workowaty (Geastrum saccatum)
placeholder

bo
gwiazdosz wzniesiony (Geastrum fornicatum)
Geastrum fornicatum

bo
gwiazdosz brodawkowy (Geastrum corollinum)
Geastrum corollinum

cz
gwiazdosz czteropromienny (Geastrum quadrifidum)
Geastrum quadrifidum

cz
promieniak wilgociomierz (Astraeus hygrometricus)
Astraeus hygrometricus
berłóweczka czeska (Tulostoma kotlabae)
Tulostoma kotlabae

bo
berłóweczka łuskowata (Tulostoma squamosum)
Tulostoma squamosum

bo
berłóweczka rudawa (Tulostoma melanocyclum)
Tulostoma melanocyclum

bo
gwiazda wieloporowa (Myriostoma coliforme)
Myriostoma coliforme

bo
smardz wyniosły (Morchella elata)
Morchella elata

cz P
smardz stożkowaty (Morchella conica)
Morchella conica

cz P
smardz jadalny (Morchella esculenta)
Morchella esculenta

cz P
Morchella crassipes
placeholder

N cz P
mitrówka półwolna (Mitrophora semilibera)
Mitrophora semilibera

na wykazie pod synonimem Morchella gigas
cz P
naparstniczka stożkowata (Verpa conica)
Verpa conica

cz
smardzówka czeska (Ptychoverpa bohemica)
Ptychoverpa bohemica

na wykazie pod synonimem Verpa bohemica
cz
krążkówka żyłkowana (Disciotis venosa)
Disciotis venosa

bo
Sarcoscypha jurana
placeholder

N bo
czareczka długotrzonkowa (Microstoma protracta)
placeholder

bo
trufla letnia (Tuber aestivum)
Tuber aestivum

na wykazie jako trufla wgłębiona (Tuber mesentericum)
 

Zmiany z 2014r. w stosunku do listy z 2004 roku

Lista z 2004r. była opublikowana jako "Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. (Dz.U. 04.168.1765 z dnia 28 lipca 2004 r.)" w zgodzie z art. 48 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880)". Wszystkie gatunki podlegały ochronie ścisłej, za wyjątkiem włóknouszka ukośnego (Inonotus obliquus), który podlega ochronie częściowej i może być pozyskiwany po spełnieniu wymogów z rozporządzenia.

W 2014r. do ochrony włączono kilkadziesiąt nowych gatunków. Zróżnicowano też ochronę na ścisłą i częściową, z odstępstwami lub bez - te kategorie mają znaczenie administracyjno-ochroniarskie, bo dla zwykłego obywatela wszystkie grzyby chronione są praktycznie "nie do ruszenia".

Na liście 2004r. były objęte ochroną wszystkie gatunki z rodzajów: gwiazdosz (Geastrum), soplówka (Hericium), kolczakówka (Hydnellum), sarniak (Sarcodon), berłóweczka (Tulostoma); w liście 2014r. chronione gatunki zostały wyspecyfikowane i niektóre częste gatunki z tych rodzajów przestały być objęte ochroną.

Z grzybów mogących interesować grzybiarzy, w 2014 roku przestały być chronione: sarniak świerkowy (Sarcodon imbricatus), purchawica olbrzymia (Langermannia gigantea) i przede wszystkim siedzuń sosnowy (Sparassis crispa) (co jest niewielkim ukłonem w stronę zdrowego rozsądku). Jadalne smardze zostały przeniesione do ochrony częściowej i pod warunkiem uzyskania stosownego zezwolenia administracyjnego można je zbierać, czyli w praktyce nie da rady ich zbierać. Typowo biurokratycznym dziwem jest to, że aby legalnie przywieźć je z wycieczki np. na Słowację trzeba też mieć stosowne zezwolenie. Niewielkim ukłonem w stronę rozsądku jest wyjęcie smardzy spod ochrony na tereniach ogrodów, zieleni miejskiej itp.

Z ochrony wyłączono też następujące gatunki: mądziak psi (Mutinus caninus), sromotnik fiołkowy (Phallus hadriani), pospolite gatunki z kręgu czarka szkarłatna (Sarcoscypha coccinea), gąska wielka (Tricholoma colossus), wachlarzowiec olbrzymi (Meripilus giganteus).


Jak wyglądała lista grzybów chronionych we wcześniejsze ustawie z 2001 roku

W liście z 2001 roku zastosowano dość dziwną konstrukcję w której wszystkie grzyby wielkoowocnikowe były objęte ochroną częściową. Niektóre wymienione w załączniku były objęte ochroną gatunkową ścisłą. W 2004r. lista gatunków objętych ochroną ścisłą została znacznie rozszerzona. Jedynie dwa gatunki zostały w roku 2004 usunięte z listy objętej ochroną ścisłą sromotnik smrodliwy (Phallus impudicus) z racji pospolitości i mądziak malinowy (Mutinus ravenelii) z racji tego, że nie jest gatunkiem rodzimym, jest zawleczony. Ochronie częściowej podlega jedynie błyskoporek podkorowy (Inonotus obliquus).

Grzyby chronione i zagrożone (czerwona lista)

Obok, mającej skutki prawne listy grzybów chronionych, istnieje także znacznie obszerniejsza tzw. czerwona lista grzybów wielkoowocnikowych. Jej trzecie wydanie z 2006 roku liczy 963 gatunków grzybów. Obejmuje ona gatunki w różnym stopniu zagrożone wyginięciem lub podejrzewane (czasem tylko z racji nikłej wiedzy o ich występowaniu) o takie zagrożenie.

Informacja o występowaniu grzybów chronionych, grzybów z czerwonej listy lub po prostu rzadko notowanych, jest cenna dla naukowców i dla organizowania racjonalnej ochrony przyrody. Każdy może się przyczynić do wzbogacenia wiedzy w tym obszarze, jeśli złoży odpowiednio udokumentowane doniesienie do bazy GREJ. Dzięki zebranym w ostatnich latach informacjom można przypuszczać, że gatunkami pospolitymi lub częstymi są niektóre grzyby aktualnie (2009 r.) chronione, takie jak: siedzuń sosnowy (Sparassis crispa), purchawica olbrzymia (Langermannia gigantea), ozorek dębowy (Fistulina hepatica), wachlarzowiec olbrzymi (Meripilus giganteus), smardze (Morchella), czarka austriacka (Sarcoscypha austriaca), szyszkowiec łuskowaty (Strobilomyces strobilaceus) i niektóre gatunki gwiazdoszy gwiazdoszy (Geastrum).

W ochronie grzybów ważniejsze od ochrony owocników jest zachowanie ich siedlisk, miejsc i podłoży w których żyje grzybnia. Ochrona ta jest realizowana w różnych formach obszarów chronionych – głównie przez wydzielanie obszarów o statusie parku narodowego lub rezerwatu przyrody. Dzięki regulacjom Unii Europejskiej niektóre siedliska ginące na obszarze Europy – np. podmokłe lub szczególnie suche, kserotermiczne, a także niektóre zespoły leśne są obecnie lepiej chronione – tworząc tzw. sieć obszarów chronionych Natura 2000.

Grzyby najbardziej interesujące amatorów są związane z lasami. Wiele gatunków grzybów może przetrwać jedynie w lasach naturalnych lub o charakterze zbliżonym do naturalnego. Tam też jest największe bogactwo rzadkich gatunków.

Szczególną nadzieję budzi wdrażana przez Lasy Państwowe certyfikacja, która wymusza pozostawienie 5% obszaru lasów pozostających pod zarządem nadleśnictw i nieobjętych żadną formą ochrony poza jakąkolwiek ingerencją ludzką. Daje to w perspektywie dziesięcioleci szansę na stopniową naturalizację części upraw leśnych – miejsca te mają szansę stać się ostoją grzybów rzadkich i wymagających tzw. puszczańskich warunków. Pozytywne dla przyrody są też zmiany w sposobie gospodarki leśnej. Powoli odchodzi się od „pruskiego porządku” w lesie w stylu: drzewa pod sznurek, ściółka zagrabiona. Pojawił się wymóg pozostawiania części martwego drewna w lesie, zachowywania „drzew dziuplastych”. Bardzo korzystne jest zmniejszenie intensywności pielęgnacji upraw leśnych oraz odejście od wyrębów zupełnych na korzyść wyrębów z pozostawieniem gniazd lub części drzew – ostoi dla organizmów danego ekosystemu. Wdrażanie tych zmian to nie tylko przepisy i rozporządzenia ale i zmiana świadomości wielu leśników-praktyków i ich nauczycieli, jest więc powolne, ale efekty są już wyraźnie dostrzegalne na przestrzeni ostatnich 10 lat. Należy pilnować aby zmiany nadal szły w dobrym kierunku.

W Polsce przeważająca liczba lasów jest administrowana przez Lasy Państwowe. Instytucja ta musi pogodzić dość sprzeczne cele: jak bieżąca, generująca zysk, realizacja produkcji drzewnej i ochrona środowiska. Mimo to, dzięki Lasom Państwowym jest w Polsce lepsza sytuacja z punktu widzenia ochrony przyrody, niż w krajach gdzie lasy są w głównie w rękach prywatnych.

Dobrą przesłanką dla stanu przyrody jest to, że znaczna część obywateli (grzybiarze, miłośnicy przyrody i spacerów po lesie, myśliwi, fotografowie przyrody) jest zainteresowana możliwie swobodną dostępnością do lasu. Gdy dużej grupie na czymś zależy, to stanowi to realną siłę, z którą muszą liczyć się politycy i firmy. Społeczny nacisk broni przed skręcaniem, w interesie pojedynczych osób, w stronę liberalnej gospodarki leśnej nastawionej wyłącznie na realizację zysku. Torpeduje pomysły w rodzaju prywatyzacji Ogródków Działkowych czy komercjalizacji dostępu do grzybów w lasach (a krążą takie idee). Sprawia, że Lasy Państwowe są w znacznym stopniu także narzędziem realizacji ochrony środowiska.

« Uwaga na grzyby trujące! · początek strony · Atlas dla przyrodnika » Atlas grzybiarza »

Copyright © 2002-2014 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 21.10.2014.www · ostatnio zmieniana/last modified 20.10.2014 · została utworzona/was created 26.05.2002
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/grzyby-chronione.htm">Atlas przyrodnika. Grzyby chronione - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>