Grzyby trujące. To może zabić

muchomor zielonawy (Amanita phalloides)

Liczba gatunków grzybów silnie trujących, takich które zdarza się nieostrożnym grzybiarzom zebrać i zjeść, bo są duże i mniej lub bardziej podobne do zbieranych jadalnych, nie jest wielka.

Ze statystyk wynika, że niemal wszystkie bardzo ciężkie i śmiertelne zatrucia są spowodowane przez jeden gatunek — muchomora zielonawego (Amanita phalloides) (nazywanego też muchomorem sromotnikowym), zdecydowana większość pozostałych silnych zatruć jest dziełem krowiaka podwiniętego (Paxillus involutus) (nazywanego potocznie olszówką).

muchomor zielonawy (Amanita phalloides)

Muchomor zielonawy (Amanita phalloides) jest przyczyną niemal wszystkich śmiertelnych i ciężkich zatruć grzybami — dlatego jego wyglądu i cech charakterystycznych każdy grzybiarz musi nauczyć się „na pamięć”.

Zwyczajowa nazwa „sromotnik” jest wyjątkowo myląca (bo nawiązuje do nieszkodliwego, o zupełnie innym wyglądzie sromotnika smrodliwego (Phallus impudicus)) — lepiej śmiertelnie trującego muchomora nazywać nie budzącym wątpliwości określeniem muchomor zielonawy.

krowiak podwinięty (Paxillus involutus)

Trujący krowiak podwinięty (Paxillus involutus), „olszówka”, do lat siedemdziesiątych XX w. był dość powszechnie zbierany przez grzybiarzy. Występuje masowo, także w suchszych okresach lata. Często jednak wywołuje zatrucia, lżejsze lub ciężkie, w skrajnych przypadkach śmiertelne. Dlatego niewątpliwie musi być traktowany jako grzyb niebezpiecznie trujący.

muchomor zielonawy odmiana biała (Amanita phalloides var. alba) to nie pieczarka lecz śmiertelnie trujący muchomor

W Polsce występują dwa śmiertelnie trujące białe gatunki muchomorów. Stosunkowo częsty jest muchomor jadowity (Amanita virosa). Rzadko spotyka się formę albinotyczną białej odmiany muchomora zielonawego (Amanita phalloides var. alba).

hełmówka jadowita (Galerina marginata) śmiertelnie trująca

W Polsce nie ma silnie trujących dużych nadrzewnych grzybów, o pokroju i masywności takiej jak u powszechnie zbieranej opieńki miodowej (Armillaria mellea sensu lato).

Trująca jest też pospolita łysiczkę trującą (Hypholoma fasciculare)

Lejkówki liściowej (Clitocybe phyllophila) i pokrewne jej, podobne gatunki drobnych lejkówek, wywołuje bardzo silne zatrucia muskaryną. Stanowią zagrożenie dla zbierających drobne grzyby jadalne, zwłaszcza te rosnące w trawie jak np. twardzioszek przydrożny (Marasmius oreades).

piestrzenica kasztanowata (Gyromitra esculenta) w pewnych warunkach może być śmiertelnie trująca

Strzępiak ceglasty (Inocybe erubescens) to silnie trujący duży grzyb, podobny do wiosennej jadalnej gęśnicy wiosennej (Calocybe gambosa) i jadalnych dzwonkówek (Entoloma). Zbieranie wiosennych jadalnych grzybów blaszkowych to sport wyłącznie dla świadomych grzybiarzy.

Od starożytności piestrzenice były jadane, na co wskazuje choćby łaciński epitet gatunkowy. Tymczasem nie jest to bezpieczny grzyb — surowa piestrzenica kasztanowata oraz opary podczas jej przetwarzania są śmiertelnie trujące, nie mniej niż muchomor zielonawy. Dopiero w procesie suszenia lub gotowania toksyna ulatnia się. Mimo wszystko nie należy jej zbierać i zjadać, gdyż jest zbyt nieobliczalna.

gąska zielonka (Tricholoma equestre)

Gąska zielonka (Tricholoma equestre) jest ciekawym przykładem grzyba, który choć powszechnie zbierany, to jednak w pewnych warunkach może doprowadzić do ciężkiego zatrucia, a notowano nawet pojedyncze przypadki zgonu.