Xerocomus spadiceus (Fries) Quel.

Kapelusz początkowo czerwonobrązowawy, ciepło brązowy z wiekiem traci czerwony barwnik i przyjmuje barwę ciemno brązową lub płowieje w kierunku żółtobrązowego; 30-100 mm średnicy, płasko wypukły; powierzchnia zamszowata, nie lepka nawet gdy wilgotna, u młodych owocników często z żółtawą, matowo-aksamitną powłoką; brzeg ostry, początkowo podwinięty. Skórka kapelusza w reakcji z oparami amoniaku (wystarczy przybliżyć kroplę wody amoniakalnej do jej powierzchni) natychmiast przebarwia się zielononiebiesko i przechodzi w kilkadziesiąt sekund w sino-czerwono-brunatną.

Pory żółte, uciśnięte sinieją, u dojrzałych owocników duże i kanciaste, 1-2 mm szerokości. Rurki tej samej barwy, 10-15 mm długości, siniejące następnie brązowiejące.

Trzon bladożółty do białego, mogą występować brązowe przebarwienia; 30-90 x 10-20 mm, zwężający się ku postawie, pełny; powierzchnia mniej lub bardziej wyraźnie grubo siatkowano-ziarenkowana w górnej części, gładka lub wzdłużnie bruzdowana ku podstawie.

Miąższ w biały, nad rurkami żółty, bezpośrednio pod skórką winnoczerwony; słabo i powoli siniejący w kapeluszu nad rurkami, w trzonie biały do bladożółtego i podobna reakcja lub niezmienny; zapach wyraźny, jakby owocowy, charakterystyczny dla podgrzybków z grupy podgrzybek złotopory (Xerocomus chrysenteron).

Pileus initially red-brownish, warm brown with age loses red pigment and assumes dark brown colour or fades towards yellow-brown; 30-100 mm in diameter, plano-convex; surface suedelike, not viscid even when moist, young sporocarps often with yellowish, dull-velutinous coat; margin acute, initially incurved. Cuticle of the cap in reaction with ammonia vapours (it's sufficient to bring a drop of liquid ammonia near the cap's surface) instantly discolours green-blue and in less than a minute turns livid-red-brown.

Pores yellow, bruising livid, in mature sporocarps large and polygonal, 1-2 mm broad. Tubes of the same colour, 10-15 mm long, becoming livid and later brown.

Stipe pale yellow to white, sometimes with brown discolourations; 30-90 x 10-20 mm, tapering towards the base, solid; surface more or less distinctly and thickly reticulate-granulose at the apex, smooth or longitudinally striate towards the base.

Flesh white, above the tubes yellow, layer under cuticle vinaceous; weakly and slowly becoming livid in the cap above the tubes, in the stipe white to pale yellow and similar reaction or unchanging; odour distinct, somewhat fruity, characteristic of Xerocomus from the group Xerocomus chrysenteron.

Wysyp zarodników ciemno oliwkowy. Zarodniki elipsoidalne do nieco wrzecionowatych, gładkie, o cienkich ścianach, 9-11 x 4.5-5 µm.

Spore print dark olive. Spores ellipsoid to subfusiform, smooth, thin-walled, 9-11 x 4.5-5 µm.

Rzadki. Od lata do jesieni, pojedynczo lub po kilka w ciepłych lasach liściastych, głównie pod dębami i grabami. Dwa znalezione przeze mnie stanowiska leżą w Dolinie Baryczy i są to zadrzewienia wzdłuż cieków wodnych i stawów z drzewami liściastymi, dąb, lipa, grab.

Rare. Summer to autumn, solitary or several together in warm deciduous forest, mainly uder oaks and hornbeam trees. Two habitats found by me are situated in Barycz Valley and they constitute of deciduous trees, such as oak, lime, hornbeam growing along canals and ponds.

Jadalny.

Edible.

Podgrzybek żeberkowany (Xerocomus spadiceus) pod wieloma względami przypomina podgrzybka zajączka (Xerocomus subtomentosus) jednak łatwo się odróżnia po reakcji skórki kapelusza z oparami amoniaku, które w przypadku X. spadiceus powodują natychmiast zielono-niebieskie zabarwienie (fot. powyżej), przechodzące po kilkunastu sekundach w czerwono-brunatne, u X. subtomentosus od razu występuje czerwono-brunatne zabarwienie. X. spadiceus odznacza się też bardziej czerwonym odcieniem kapelusza.

Xerocomus spadiceus In many aspects similar to Xerocomus subtomentosus however, easily distinguished by its reaction with ammonia vapours, which in case of X. spadiceus instantly cause green-blue discolouration (photo), changing after a dozen of seconds into red-brown, with X. subtomentosus discolours quickly red-brown. X. spadiceus characterizes by more red shade of the cap.