podgrzybek żeberkowany


Xerocomus spadiceus (Fries) Quel.
podgrzybek żeberkowany

syn. Xerocomus lanatus (Rostk.) Sing; syn. Xerocomus subtomentosus var. spadiceus (Fries) Gilbert; syn. Boletus subtomentosus ssp. spadiceus (Fries) Konrad and Maublanc; syn. Xerocomus subtomentosus var. leguei (Boud.) R. Maire; syn. Boletus leguei Boud.; syn. Xerocomus coniferarum Sing.;


Xerocomus spadiceus
w grupach pod dębami / gregarious under oaks; 24.08.2002, lasy milickie, groble stawów; znal. 020824.2
Copyright © by Marek Snowarski
Xerocomus spadiceus
w grupach pod dębami / gregarious under oaks; 24.08.2002, lasy milickie, groble stawów; znal. 020824.2
Copyright © by Marek Snowarski
Xerocomus spadiceus
grupa kilku pod dębami/grabami / gregarious under oak/hornbeam; 03.08.2002, stawy milickie; znal. 020803.6
Copyright © by Marek Snowarski
Xerocomus spadiceus
w grupach pod dębami / gregarious under oaks; 24.08.2002, lasy milickie, groble stawów; znal. 020824.2
Copyright © by Marek Snowarski
Xerocomus spadiceus
13.08.2004, okolice Milicza; znal. 040813.2
Copyright © by Marek Snowarski

Owocnik
Fruitbody
Xerocomus spadiceus  Kapelusz początkowo czerwonobrązowawy, ciepło brązowy z wiekiem traci czerwony barwnik i przyjmuje barwę ciemno brązową lub płowieje w kierunku żółtobrązowego; 30-100 mm średnicy, płasko wypukły; powierzchnia zamszowata, nie lepka nawet gdy wilgotna, u młodych owocników często z żółtawą, matowo-aksamitną powłoką; brzeg ostry, początkowo podwinięty. Skórka kapelusza w reakcji z oparami amoniaku (wystarczy przybliżyć kroplę wody amoniakalnej do jej powierzchni) natychmiast przebarwia się zielononiebiesko i przechodzi w kilkadziesiąt sekund w sino-czerwono-brunatną.
  Pory żółte, uciśnięte sinieją, u dojrzałych owocników duże i kanciaste, 1-2 mm szerokości. Rurki tej samej barwy, 10-15 mm długości, siniejące następnie brązowiejące.
  Trzon bladożółty do białego, mogą występować brązowe przebarwienia; 30-90 x 10-20 mm, zwężający się ku postawie, pełny; powierzchnia mniej lub bardziej wyraźnie grubo siatkowano-ziarenkowana w górnej części, gładka lub wzdłużnie bruzdowana ku podstawie.
  Xerocomus spadiceusMiąższ w biały, nad rurkami żółty, bezpośrednio pod skórką winnoczerwony; słabo i powoli siniejący w kapeluszu nad rurkami, w trzonie biały do bladożółtego i podobna reakcja lub niezmienny; zapach wyraźny, jakby owocowy, charakterystyczny dla podgrzybków z grupy podgrzybek złotopory (Xerocomus chrysenteron).
  Pileus initially red-brownish, warm brown with age loses red pigment and assumes dark brown colour or fades towards yellow-brown; 30-100 mm in diameter, plano-convex; surface suedelike, not viscid even when moist, young sporocarps often with yellowish, dull-velutinous coat; margin acute, initially incurved. Cuticle of the cap in reaction with ammonia vapours (it's sufficient to bring a drop of liquid ammonia near the cap's surface) instantly discolours green-blue and in less than a minute turns livid-red-brown.
  Pores yellow, bruising livid, in mature sporocarps large and polygonal, 1-2 mm broad. Tubes of the same colour, 10-15 mm long, becoming livid and later brown.
  Stipe pale yellow to white, sometimes with brown discolourations; 30-90 x 10-20 mm, tapering towards the base, solid; surface more or less distinctly and thickly reticulate-granulose at the apex, smooth or longitudinally striate towards the base.
  Flesh white, above the tubes yellow, layer under cuticle vinaceous; weakly and slowly becoming livid in the cap above the tubes, in the stipe white to pale yellow and similar reaction or unchanging; odour distinct, somewhat fruity, characteristic of Xerocomus from the group Xerocomus chrysenteron.
Zarodniki
Spores
Xerocomus spadiceus  Wysyp zarodników ciemno oliwkowy. Zarodniki elipsoidalne do nieco wrzecionowatych, gładkie, o cienkich ścianach, 9-11 x 4.5-5 µm.
  Spore print dark olive. Spores ellipsoid to subfusiform, smooth, thin-walled, 9-11 x 4.5-5 µm.
Występowanie   Rzadki. Od lata do jesieni, pojedynczo lub po kilka w ciepłych lasach liściastych, głównie pod dębami i grabami. Dwa znalezione przeze mnie stanowiska leżą w Dolinie Baryczy i są to zadrzewienia wzdłuż cieków wodnych i stawów z drzewami liściastymi, dąb, lipa, grab.
  Rare. Summer to autumn, solitary or several together in warm deciduous forest, mainly uder oaks and hornbeam trees. Two habitats found by me are situated in Barycz Valley and they constitute of deciduous trees, such as oak, lime, hornbeam growing along canals and ponds.
VIII1:02; VIII2:04; VIII3:02;
Wartość
Importance
  Jadalny.
  Edible.
Uwagi
Remarks
  Podgrzybek żeberkowany (Xerocomus spadiceus) pod wieloma względami przypomina podgrzybka zajączka (Xerocomus subtomentosus) jednak łatwo się odróżnia po reakcji skórki kapelusza z oparami amoniaku, które w przypadku X. spadiceus powodują natychmiast zielono-niebieskie zabarwienie (fot. powyżej), przechodzące po kilkunastu sekundach w czerwono-brunatne, u X. subtomentosus od razu występuje czerwono-brunatne zabarwienie. X. spadiceus odznacza się też bardziej czerwonym odcieniem kapelusza.
  Xerocomus spadiceus In many aspects similar to Xerocomus subtomentosus however, easily distinguished by its reaction with ammonia vapours, which in case of X. spadiceus instantly cause green-blue discolouration (photo), changing after a dozen of seconds into red-brown, with X. subtomentosus discolours quickly red-brown. X. spadiceus characterizes by more red shade of the cap.
W rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ)
Specyfikacja zapisów na dzień 2010.01.22 12:18

Oczekujące na przyjęcie:
· z podanym ATPOL: 111701 DA-80, 139490 DE-47,

Literatura (REFERENCES) Hagara, L., Antonin, V., Baier, J., 1999 - Houby. p.361 [49]
Dermek A., Pilat A., 1991 - Poznajemy grzyby. n.95 [8]
Grünert, H. i R., 1995 - Grzyby. Leksykon przyrodniczy. p.216 [7]
Fotografie 1:1
(Natural size photographs)
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej
Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version


Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii:
Selected collections. Click on small photo to see all pictures:
Xerocomus spadiceus

znal. 04 08 13 - 2
(okolice Milicza)

Xerocomus spadiceus

znal. 02 08 24 - 2 (Marek Snowarski)
(lasy milickie, groble stawów)

Xerocomus spadiceus

znal. 02 08 03 - 6 (Marek Snowarski)
(stawy milickie)
identification: Russula sp. ?



Copyright © 2002-2009 by Marek Snowarski
Ostatnia zmiana/MODIFIED: 20.04.2009 (utworzona/CREATED 25.08.2002) | Zobacz też rośliny naczyniowe Polski, atlas roślin
Wersja publikacji: 2010.01.22w


praca |