Tricholoma virgatum (Fr.) P. Kumm. (1871)

Kapelusz szary, szaroczarniawy, ewentualnie ze słabym liliowym odcieniem; 40-80 mm średnicy, za młodu stożkowaty, z wiekiem wypukły do płaskiego ale z zachowanym ostrym garbkiem; powierzchnia sucha, błyszcząca (srebrzysta), z ciemniejszymi promieniście biegnącymi przylegającymi włókienkami; brzeg ostry, długo podgięty, potem prosty.

Blaszki białe, z wiekiem szare, bez liliowego odcienia; szerokie; wykrojone ząbkiem; ostrze karbowane, nie czernieje lub nieznacznie.

Trzon białawy lub szary; 60-90(100) x 5-15 mm, cylindryczny, podstawa często maczugowato rozszerzona i prosto ucięta; powierzchnia sucha, jedwabiście lśniąca, z wzdłużnymi białawymi lub szarymi przylegającymi włókienkami, w górnej częsci biało oprószona.

Miąższ białawy, pod skórką szary, niezmienny; w kapeluszu cienki, bez różowego odcienia; smak natychmiast ostry, gorzki; zapach niewyraźny ziemisty (nieprzyjemny).

Pileus grey, grey-blackish, sporadically with a weak lilac tint; 40-80 mm in diameter, young conical, with age convex to plane but with an acute umbo; surface dry, glossy (silvery), with darker radially laid out adpressed fibrils; margin acute, incurved for a long time, later plane.

Lamellae white, with age grey, without a lilac tinge; broad; notched; edge crenate, does not blacken or only slightly so.

Stipe off-white or gray; 60-90(100) x 5-15 mm, cylindrical, base often clavate and like truncated; surface dry, silky glossy, with longitudinal whitish or gray adpressed fibrils, in upper part white pruinose.

Flesh whitish, under cuticle gray, unchanging; in pileus thin, without a pink tinge; taste immediately hot, bitter; smell faintly earthy (unpleasant).

Wysyp zarodników biały. Zarodniki szeroko elipsoidalne do prawie kulistych, gładkie, bezbarwne, 6.5-7 x 4.5-6 µm.

Spore print white. Spores broadly ellipsoid to subglobose, smooth, hyaline, 6.5-7 x 4.5-6 µm.

Częsta. Owocniki wyrastają pojedynczo lub gromadnie od lata do jesieni, w lasach iglastych, rzadko w liściastych. Preferują kwaśne piaski.

Common. Summer-fall, solitary or gregarious in coniferous forests on acidic soils, rarely in hardwood forests.

Niejadalna. Może być trująca.

Inedible, may be poisonous.

T. portentosum

T. terreum

Gatunek ten swoim pokrojem przypomina strzępiaka (Inocybe), zajrzenie na blaszki a zwłaszcza biały wysyp zarodników rozwiewa jednak wszelkie wątpliwości.

Grupa szarych gąsek o ostrym lub gorzkim smaku miąższu, bez mącznego zapachu lub smaku obejmuje jeszcze Tricholoma sciodes która występuje w buczynach na glebach wapiennych, smak miąższu jest palący dopiero po dłuższym żuciu, miąższ i różne części owocnika mają różowy odcień a ostrza blaszek z wiekiem czernieją, trzon często jest zwężony u podstawy.

Duża grupa szarych gąsek o łagodnym smaku i często mącznym zapachu obejmuje np. pospolitą gąskę ziemista (Tricholoma terreum) i jadalnego szarego analoga gąski zielonki (Tricholoma equestre) - gąskę niekształtną (Tricholoma portentosum).

The stature of this species reminds of Inocybe, but a glance at the gills and particularly the white spore print leaves no doubts as to its real identity.

To the group of gray Tricholoma with a hot or bitter taste of flesh and without a mealy odour or taste belongs also Tricholoma sciodes which is found in beech wood on calcareous soils, taste of flesh is burning only on chewing well, the flesh and different parts of the sporocarp have a pink tinge and lamellar edges with age turn black, the stipe is often tapered at the base.

A large group of gray Tricholoma with a mild taste and often mealy smell includes e.g. common Tricholoma terreum and edible gray analogue Man on Horseback (Tricholoma equestre) - Tricholoma portentosum.