Russula vesca Fr.

Dość łatwy do rozpoznania nieduży, ale o masywnym krępym pokroju, mięsnoróżowej barwy kapelusza, łagodny w smaku, miąższ ma twardy i jędrny.

Kapelusz mięsnoczerwony, cielistoczerwony, środek ciemniejszy lub jaśniejszy; często z odcieniami brązowym, lila, różowym, purpurowym, barwy czerwonego wina; często miejscami wyblakły żółtawy, izabelowaty, białawy; z wiekiem może przyjmować barwę zielonkawą, orzechową, szarawą z plamami różowolila lub ochrowymi lub ulegać całkowitemu odbarwieniu; 50-100 mm średnicy, masywny, jędrny; półkulisty z wiekiem szeroko rozpostarty i z wklęśnięciem w środku. Brzeg kapelusza tępy, gładki, u starszych egzemplarzy może być słabo i krótko karbowany i pozbawiony skórki na szerokość do 2 mm. Skórka sucha, matowa, prawie gładka, wilgotna połyskliwa, często promieniście żyłkowana; daje się zedrzeć do połowy kapelusza; u starszych egzemplarzy nie dochodzi do brzegu kapelusza odsłaniając miąższ.

Blaszki dość gęste, z wiekiem rzadsze; często rozwidlone przy trzonie, wolne do zbiegających, niezbyt szerokie; białe do słabo kremowych lub z błękitnym połyskiem; ostrze często z drobnymi rdzawymi punkcikami.

Trzon zwykle krótki, 40-70(105) x 10-30 mm, cylindryczny lub zwężony u podstawy; bardzo ścisły, jędrny i twardy, z wiekiem wewnątrz komorowaty i watowaty; biały, czasem z wiekiem nabiegły jasnoróżowo i u podstawy kremowy lub beżowy; gładki z wiekiem mączysty i chropowaty.

Miąższ ścisły i jędrny, twardy, biały, jedynie w podstawie trzonu brudnożółtawy lub żółtaworudawy. Zapach słaby, ale charakterystyczny, jakby oleisty; smak łagodny (przypominający orzechy). Z FeSO₄ barwi się pomarańczoworóżowo.

Pileus light flesh-red coloured, centrally darker or lighter; often with brown, lilac, pink, purple, vinaceous tints; often with spots of faded yellowish, whitish; with age may assume greenish, nutty, greyish colours spotted pink-lilac or ochraceous or become entirely discoloured; 50-100 mm in diameter, massive, firm; hemispherical with age planoconvex and umbilicate. Margin of the cap obtuse, smooth, in older specimens can be weakly and shortly crenate and lacking cuticle up to 2 mm. Cuticle dry, dull, near smooth, somewhat glossy when moist, often radially venose; peelable up to half way from the margin; in older specimens does not reach the margin leaving uncovered flesh.

Lamellae quite close, with age subdistant; often forking at the stipe, free to decurrent, moderately broad; white to pale creamy or with blue glaze; edge often finely rusty punctate.

Stipe usually short, 40-70(105) x 10-30 mm, cylindrical or tapered at the base; very compact, firm and tough, in age chambered and stuffed; white, sometimes with age somewhat pale pink and at the base creamy or beige; smooth, with age mealy and rough.

Flesh compact and firm, white, only in the base of the stipe sordid yellowish or yellowish-russet. Odour weak but characteristic (olive?); taste mild (reminding of nuts). With FeSO₄ discolours orange-pink.

Wysyp zarodników biały. Zarodniki krótko elipsoidalne, drobno i rzado brodawkowane, 6-9 x 5-6.5 µm.

Spore print white. Spores shortly ellipsoid, finely and sparsely verrucose, 6-9 x 5-6.5 µm.

Dość częsty. Owocniki wyrastają, zwykle pojedynczo, rzadziej w grupach po kilka, latem i jesienią, w lasach iglastych i liściastych.

Common. Summer-fall, solitary or in groups of few, in coniferous and deciduous forests.

Dobry grzyb jadalny.

Edible and choice.

R. heterophylla

Podobny pokrój ale zielonooliwkową barwę ma gołąbek oliwkowozielony (Russula heterophylla) - jej blaszki, w pobliżu trzonu ma blaszki poprzecznie połączone ze sobą.