gołąbek zielonawofioletowy


Russula cyanoxantha (Schaeff.) Fr.
gołąbek zielonawofioletowy (gołąbek modrożółty)


Russula cyanoxantha
grupa owocników znalezionych w buczynie / specimens from beech forest; 22.07.2000, Dolny Śląsk, Kotlina Kłodzka
Copyright © by Marek Snowarski
Russula cyanoxantha
(przymiar50 mm) dwa egzemplarze na poboczu drogi leśnej, w mchu; las mieszany dębowo-sosnowy na podłożu piaszczystym / two specimens on roadside, in moss, close to oak/pine; 11.07.1999, Dolny Śląsk, okolice Obornik Śląskich; znal. 990711.4
Copyright © by Marek Snowarski
Russula cyanoxantha
(przymiar100 mm) w grupach pod bukami / gregarious under beech; 06.08.2000, Dolny Śląsk, lasy milickie; znal. 000806.5
Copyright © by Marek Snowarski
Russula cyanoxantha
30.09.2001, Dolny Śląsk, Prusice-Żmigród; znal. 010930.21
Copyright © by Marek Snowarski
Russula cyanoxantha
30.09.2001, Dolny Śląsk, Prusice-Żmigród; znal. 010930.21
Copyright © by Marek Snowarski
Russula cyanoxantha
06.10.2001, okolice Wrocławia; znal. 011006.7
Copyright © by Marek Snowarski
Russula cyanoxantha
06.10.2001, okolice Wrocławia; znal. 011006.7
Copyright © by Marek Snowarski

OwocnikFruitbody   Masywny, duży, jędrny. Kapelusz rozmaicie zabarwiony, przeważają barwy fioletowa, zielona, winnoczerwona, barwniki są zmieszane w różnych proporcjach albo kapelusz dość jednolicie jednobarwny; 40-150 mm średnicy, młody półkulisty z podgiętym brzegiem, później wypukły, stary wklęsły do lejkowatego; skórka daje się łatwo zedrzeć na połowie promienia kapelusza, wilgotna lepka, przeważnie promieniście żyłkowan; brzeg ostry, nieprążkowany.
  Blaszki białe lub białawe; nie kruche jak u większości gołąbków lecz elastyczne - przy zdecydowanym przesunięciu palcem po blaszkach nie kruszą się a uginają i stawiają opór; 5-10 mm szerokości, gęste, cienkie, przy trzonie rozwidlone i z międzyblaszkami; zatokowato wycięte do krótko zbiegających u starszych egzemplarzy.
  Trzon biały, rzadziej nieco liliowy z czerwonawym odcieniem; masywny, 50-100(120) x 15-30 mm, równogruby, często z zaostrzoną postawą; młody pełny, jędrny i twardy, stary może być wewnątrz gąbczasty i z komorami.
  Miąższ biały, niezmienny; zwarty; bezwonny lub o słabym zapachu owocowym; smak łagodny, niewyróżniający się, określany jako orzechowy. Nie barwi się pod wpływem FeSO4.
  Massive, big, tough. Pileus variable colour with dominating violet, green, vinaceous, colour could be mixed or more often cap could be more uniform colour; 40-150 mm broad, at first hemispheric with incurved margin, then convex, to plane with depressed centre; cuticule easily peelable up to the 1/2 from margin, viscid when moistened, usually with radial ridges; margin acute, not striate.
  Lamellae white or whitish; not brittle as at most Russulas, but quite elastic when pressed with thumb; 5-10 mm broad, dense, thin, anastemosing with lamellue; adnexed to shortly decurrent.
  Stipe white or with violet or reddish flushes; massive, 50-100(120) x 15-30 mm, equal, often with pointed base; at first solid, tough, in age more or less spongy and caveate.
  Flesh white, unchanging; hard; without odour or weak fruit smell; taste mild, not distinct, nutty. No colour reaction with FeSO4.
ZarodnikiSpores   Wysyp czysto biały. Zarodniki prawie kuliste, szerokoelipsoidalne, punktowane, z niskimi, szerokimi izolowanymi brodawkami i nielicznymi grzebieniami, 6.5-10 x 5.5-8 µm.
  Spore print pure white. Spores subglobose, broadly ellipsoid, punctate, with low, broad isolated warts and sparse tails, 6.5-10 x 5.5-8 µm.
Występowanie   Pospolity. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, zwykle pojedynczo lub po kilka, w lasach iglastych i liściastych, na różnych glebach, ale woli żyzne.
  Common. Summer-fall in coniferous and deciduous forests, usually solitary or few together, prefer rich neutral or basic soils.
VII1:97; VII2:99,98; VII3:00,99; VIII1:00,05; VIII2:00; IX3:01; X1:01,97;
WartośćImportance   Warty uwagi grzyb jadalny.
  Edible and choice.
Amanita phalloides
Amanita phalloides
muchomor sromotnikowy - śmiertelnie trujący
Amanita phalloides - deadly poisonous
  Jeśli tylko pobieżnie popatrzeć na barwę kapelusza, można pomylić ze śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym (Amanita phalloides) (na fotografia obok silnie spłowiały i dodatkowo zagłębiony w podłożu egzemplarz muchomora mogący na pierwszy rzut oka uchodzić za gołąbka lub gąskę). Różnice są jednak zasadnicze, dotyczą przede wszystkim budowy owocnika. Różny jest też zapach i konsystencji. Proponuję uważnie przeczytać oba opisy i komentarze przy nich.
  Because of cap colour could be mistaken (in theory) with deadly poisonous Death Cap (Amanita phalloides) (on photographs heavily fade and immersed in substrate specimen of Amanita, which at the first glance could resemble Russula or Tricholoma). But differences are fundamental in build of the sporocarps. Different is also odour and consistency. I recommend to read both descriptions.
UwagiRemarks   Od innych podobnie zabarwionych gołąbków wyróżnia go czysto biały wysyp zarodników. Brak barwnej reakcji miąższu z FeSO4 też pozwala wyeliminować kilka podobnych gatunków. Dobrym wskazaniem na ten gatunek są też dość elastyczne blaszki. Zobacz porównanie na stronie Russula-Heterophyllae.
  From other similar colour Russulas could be differentiated with pure white spore print. Lack of colour flesh reaction with FeSO4 is also quite rare. Good symptom of this specie are quite elastic gills. See comparison on Russula-Heterophyllae page.
W publikacjach po 2000 r. Russula cyanoxantha (Schaeff.) Fr. - Basidiomycota
Flisińska 2004, Szkodzik 2005, Ławrynowicz i in. 2002, Ławrynowicz i in. 2001, Flisińska 2000, Nita i Bujakiewicz 2005, Bujakiewicz 2004, Zieliński i in. 2007, Łuszczyński 2000a, Łuszczyński 2001, Bujakiewicz i Kujawa 2000, Lisiewska i Strakulska 2002, Lisiewska i Reszel 2000, Wojewoda 2005, Flisińska 2000a, Friedrich i Orzechowska 2002, Stasińska 2008a, Ławrynowicz 2001, Lisiewska 2004, Wilga 2004b, Ławrynowicz 2001a, Ławrynowicz i Stasińska 2000, Halama i Panek 2000, Lisiewska 2000, Łuszczyński 2000c, Lisiewska i Malinger 2001, Lisiewska i Król 2007, Adamczyk i in. 2008, Flisińska 2000b, Łuszczyński 2008, Kujawa 2008, Ławrynowicz 2000, Gierczyk i in. 2009, Ronikier i Adamčík 2009, Ronikier i Adamčík 2009a, Wilga 2000b, Wilga 2001a, Wilga 2005c, Wilga 2004f, Wilga i Ciechanowski 2007, Wilga i Wantoch-Rekowski 2008a, Fiedorowicz 2009, Kujawa 2009,
Literatura (REFERENCES) Skirgiełło A., 1991 - Flora Polska. Grzyby. Tom XX. Gołąbek (Russula). p.63 [20]
Gerhardt, E., 1995 - Przewodnik grzyby. p.86 [1]
Fluck, M., 1995 - Jaki to grzyb? n.180 [2]
Grünert, H. i R., 1995 - Grzyby. Leksykon przyrodniczy. p.162 [7]
Garnweidner, E., 1994 - Encyklopedia kieszonkowa - Grzyby. n.253 [3]
Dermek A., 1988 - Grzyby znane i mniej znane. n.298 [9]
Wojewoda W., 1994 - Podręczny atlas grzybów. n.248 [4]
Dermek A., Pilat A., 1991 - Poznajemy grzyby. n.260 [8]
Laessoe T., Conte A., 1997 - Grzyby. Wielka księga. n.183 [15]
W Internecie (LINKS) Lista (14) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać.
List of (14) external links available in professional version; here use link on the left to locate it.
Fotografie 1:1
(Natural size photographs)
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej
Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version
Inne fotografie
Additional photographs
Russula cyanoxantha
spores from sporeprint; in Melzer, Zaiss planachr. 100x/1.25/Phv Oil.im., green interf. filter; 30.09.2001, Dolny Śląsk, Prusice-Żmigród; znal. 010930.21
Copyright © by Marek Snowarski
Russula cyanoxantha
spores from spore print, in Melzer (Zaiss 100x/1.3/Phv planachr., Oil.im., green interf. filter); 06.08.2000, Dolny Śląsk, lasy milickie; znal. 000806.5
Copyright © by Marek Snowarski
Russula cyanoxantha
spores from spore print, in Melzer (100x/1.25 Phv Zaiss planachromat. Oil.im., green interf. filter); 06.10.2001, okolice Wrocławia; znal. 011006.7
Copyright © by Marek Snowarski


Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii:
Selected collections. Click on small photo to see all pictures:
Russula cyanoxantha

01 09 30 - 21 (Marek Snowarski) - 4 fot.
(Dolny Śląsk, Prusice-Żmigród)
identification: Russula sp. (010930-21)
spores: 8.0 × 6.8, Q= 1.2, N= 5

Russula cyanoxantha

05 08 02 - 5 - 3 fot.
(okolice Kościerzyny)



Copyright © 1997-2006 by Marek Snowarski
Ostatnia zmiana/MODIFIED: 07.06.2006 (utworzona/CREATED 25.10.1997) | Zobacz też rośliny naczyniowe Polski, atlas roślin
Wersja publikacji: 2010.03.10w