Russula cyanoxantha (Schaeff.) Fr.

Masywny, duży, jędrny. Kapelusz rozmaicie zabarwiony, przeważają barwy fioletowa, zielona, winnoczerwona, barwniki są zmieszane w różnych proporcjach albo kapelusz dość jednolicie jednobarwny; 40-150 mm średnicy, młody półkulisty z podgiętym brzegiem, później wypukły, stary wklęsły do lejkowatego; skórka daje się łatwo zedrzeć na połowie promienia kapelusza, wilgotna lepka, przeważnie promieniście żyłkowan; brzeg ostry, nieprążkowany.

Blaszki białe lub białawe; nie kruche jak u większości gołąbków lecz elastyczne - przy zdecydowanym przesunięciu palcem po blaszkach nie kruszą się a uginają i stawiają opór; 5-10 mm szerokości, gęste, cienkie, przy trzonie rozwidlone i z międzyblaszkami; zatokowato wycięte do krótko zbiegających u starszych egzemplarzy.

Trzon biały, rzadziej nieco liliowy z czerwonawym odcieniem; masywny, 50-100(120) x 15-30 mm, równogruby, często z zaostrzoną postawą; młody pełny, jędrny i twardy, stary może być wewnątrz gąbczasty i z komorami.

Miąższ biały, niezmienny; zwarty; bezwonny lub o słabym zapachu owocowym; smak łagodny, niewyróżniający się, określany jako orzechowy. Nie barwi się pod wpływem FeSO₄.

Massive, big, tough. Pileus variable colour with dominating violet, green, vinaceous, colour could be mixed or more often cap could be more uniform colour; 40-150 mm broad, at first hemispheric with incurved margin, then convex, to plane with depressed centre; cuticule easily peelable up to the 1/2 from margin, viscid when moistened, usually with radial ridges; margin acute, not striate.

Lamellae white or whitish; not brittle as at most Russulas, but quite elastic when pressed with thumb; 5-10 mm broad, dense, thin, anastemosing with lamellue; adnexed to shortly decurrent.

Stipe white or with violet or reddish flushes; massive, 50-100(120) x 15-30 mm, equal, often with pointed base; at first solid, tough, in age more or less spongy and caveate.

Flesh white, unchanging; hard; without odour or weak fruit smell; taste mild, not distinct, nutty. No colour reaction with FeSO₄.

Wysyp czysto biały. Zarodniki prawie kuliste, szerokoelipsoidalne, punktowane, z niskimi, szerokimi izolowanymi brodawkami i nielicznymi grzebieniami, 6.5-10 x 5.5-8 µm.

Spore print pure white. Spores subglobose, broadly ellipsoid, punctate, with low, broad isolated warts and sparse tails, 6.5-10 x 5.5-8 µm.

Pospolity. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, zwykle pojedynczo lub po kilka, w lasach iglastych i liściastych, na różnych glebach, ale woli żyzne.

Common. Summer-fall in coniferous and deciduous forests, usually solitary or few together, prefer rich neutral or basic soils.

Warty uwagi grzyb jadalny.

Edible and choice.

muchomor sromotnikowy — śmiertelnie trujący Amanita phalloides — deadly poisonous

Jeśli tylko pobieżnie popatrzeć na barwę kapelusza, można pomylić ze śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym (Amanita phalloides) (na fotografia obok silnie spłowiały i dodatkowo zagłębiony w podłożu egzemplarz muchomora mogący na pierwszy rzut oka uchodzić za gołąbka lub gąskę). Różnice są jednak zasadnicze, dotyczą przede wszystkim budowy owocnika. Różny jest też zapach i konsystencji. Proponuję uważnie przeczytać oba opisy i komentarze przy nich.

Because of cap colour could be mistaken (in theory) with deadly poisonous Death Cap (Amanita phalloides) (on photographs heavily fade and immersed in substrate specimen of Amanita, which at the first glance could resemble Russula or Tricholoma). But differences are fundamental in build of the sporocarps. Different is also odour and consistency. I recommend to read both descriptions.

Od innych podobnie zabarwionych gołąbków wyróżnia go czysto biały wysyp zarodników. Brak barwnej reakcji miąższu z FeSO₄ też pozwala wyeliminować kilka podobnych gatunków. Dobrym wskazaniem na ten gatunek są też dość elastyczne blaszki. Zobacz porównanie na stronie Russula-Heterophyllae.

From other similar colour Russulas could be differentiated with pure white spore print. Lack of colour flesh reaction with FeSO₄ is also quite rare. Good symptom of this specie are quite elastic gills. See comparison on Russula-Heterophyllae page.