Russula atropurpurea (Krombh.) Britzelm., Bot. Zbl. 54: 99 (1893)

Kapelusz żywo ciemnoczerwony, krwisty, karmazynowy, purpurowoczerwony, w centrum może być ciemniejszy do czerwonoczarnego, w miejscach wypłukanych plamisty żółtawoszary, szarolila; formy ciemnoróżowe, czerwonofioletowe, brudnolila, szaro-oliwkowo-brązowawe; duży, 40-100(120) mm średnicy, dość masywny, początkowo półkulisty, potem rozpostarty, z wiekiem wklęsły, szeroko lejkowaty, nieregularnie pofałdowany; brzeg tępawy, falisty, na starość nieco karbowany; skórka gładka, w czasie wilgotnej pogody lepkawa, błyszcząca; silnie zrośnięta z miąższem, z trudem daje się oderwać na brzegu lub jedynie do połowy promienia kapelusza.

Blaszki białe, z wiekiem jasnokremowe, miejsca zranione rdzawe; z wiekiem rzadkie, dość grube, blaszeczki czasem występują; bardzo kruche; przy trzonie wąskie i niektóre rozwidlone; przy brzegu kapelusza szerokie i zaokrąglone.

Trzon masywny, 30-80(100) × 15-30 mm, równogruby; powierzchnia biała, z wiekiem jasno brudnożółtawa, rzadko miejscami nabiegła różowo, u podstawy czasem z rdzawymi plamami, gładka, u szczytu nieco żeberkowana; wnętrze początkowo pełne i zwarte, z wiekiem kruchy o watowatym wnętrzu.

Miąższ w kapeluszu jędrny, w centrum gruby, ku brzegom cienki, z wiekiem nie dochodzący do brzegu kapelusza; biały, z wiekiem i przy wysychaniu brązowawy, uwodniony szarawy, pod skórką kapelusza czerwonawy. Zapach słaby, nie wyróżniający się lub słabo owocowy. Smak w pierwszej chwili słabiej lub silniej ostry, szczególnie w blaszkach, ale po kilku sekundach przemijający, czasem w smaku łagodny.

Z FeSO₄ pomarańczowo-różowy. Z gwajakiem reakcja pozytywna, szybka lub wolna. Z fenolem różowo-brązowawa.

Barwa wysypu zarodników czysto biała. Zarodniki szeroko elipsoidalne, dość grubo brodawkowate, z delikatną siateczką, niepełną, łysinka słabo amyloidalna, 7.2-9 × 5.7-7.2 µm. Podstawki 30-50 × 4-9 µm.

Cystydy liczne, wrzecionowate, z krótkim kończykiem, błękitniejące w sulfowanilinie, 70-100(120) × 7-13 µm.

W skórce kapelusza dermatocystydy, wydłużone, bez lub 1-2 członowe, 50-80 µm długości, 6-9 µm średnicy, bez inkrustacji. Zakończenia komórek skórki kapelusza rozgałęzione, (3)4-6 µm średnicy.

Dość częsty. Owocniki wyrastają od lata do jesieni. Gatunek o szerokim spektrum ekologicznym. Występuje w lasach liściastych i iglastych. Forma typowa znajdowana jest w miejscach suchych w lasach sosnowych z domieszką dębów.