Rozites caperatus (Pers.) P. Karst. (1879)

Kapelusz słomkowy, ochrowożółtawy, żółtobrązowy, młody z fioletowawym nalotem; 60-100(120) mm średnicy, młody dzwonkowaty, potem wypukły, w końcu rozpostarty z garbkiem; powierzchnia często promieniście pomarszczona, matowa; brzeg u starszych egzemplarzy popękany.

Ten akapit w przeglądowej wersji atlasu ma dokładnie ten sam rozmiar co w pełnej wersji atlasu. Właściwa treść jest jednak zastąpiona tekstem który właśnie czytasz. Pełna wersj

Trzon -100 x -25 mm, equal; brudnobiaławy; z wąskim, błoniastym pierścieniem, często postrzępionym lub zanikający; powierzchnia nad pierścieniem z nalotem, poniżej pierścienia jedwabisty, długowłóknisty, pełny.

Ten akapit w przeglądowej wersji atlasu ma dokładnie ten sam rozmiar co w p

Pileus straw-colour, ocher-yellow, yellow-brown, when young lilac pruinose; 60-100(120) mm broad, young bell-shaped, then expanding with umbo; surface radially wrinkled, dull; margin at maturity often radially cracked.
Lamellae pale, at first town-brown, rusty-ocher to cynnamon-brown in age; crowded, adnate to subdecurrent; edge notched.
Stipe up to 100 mm tall and 25 broad, equal; whitish; with narrow, membranous ring, often volatile; stipe surface above ring pruinose, below silky, longitudinally fibrillose, solid.
Flesh whitish; odor pleasant, taste mild.

Wysyp zarodników rdzawobrązowy. Zarodniki 11-14 x 7-9 µm, migdałowate, drobno brodawkowane, bez pory rostkowej.

Spore print rusty brown. Spores 11-14 x 7-9 µm, amygdaloid, faintly roughened.

Miejscami pospolity. Owocniki wyrastają w grupach, masowo, od sierpnia do października w lasach iglastych, na kwaśnych glebach, często w towarzystwie borówki czarnej (Vaccinium myrtillus). Rzadko spotyka się je w lasach liściastych.

Common. Summer, fall, usually in large groups in needle forest on acid soils, often together with Vaccinium myrtillus; rarely in deciduous forests.

Jadalny, smaczny. Dopuszczony do obrotu handlowego i przetwórstwa na terenie Polski. Owocniki szybko są "zarobaczywione" tj. porażone przez larwy owadów, nawet młode egzemplarze, z uwagi jednak na masywność i masowe występowanie dość łatwo jest zebrać ilość pozwalającą na konsumpcję. Tradycyjnie zbierany w Polsce i znany pod róznymi, regionalnymi nazwami, np. turek, niemka, kołpak, podbołotuszka.

Edible and choice. But one should look carefully because it is easily spoiled by insects larvas.

Gatunek dość charakterystyczny wśród zasłonakowatych z racji posiadania błoniastego pierścienia na trzonie. Zwraca uwagę swoim rozmiarem i masowym występowaniem. Liczne podobne gatunki zasłonaków (Cortinarius) nie mają skórzastego pierścienia na trzonie.

Jest to jedyny w Europie przedstawiciel tego rodzaju.

Specie easy to recognize thanks to its size, fruiting in large groups and stipe with membranous ring. Other species from close Cortinarius genus do not have such ring but have fibrillous cortina.