| OwocnikFruitbody |  Kapelusz słomkowy, ochrowożółtawy, żółtobrązowy, młody z fioletowawym nalotem; 60-100(120) mm średnicy, młody dzwonkowaty, potem wypukły, w końcu rozpostarty z garbkiem; powierzchnia często promieniście pomarszczona, matowa; brzeg u starszych egzemplarzy popękany.Blaszki jasne, początkowo blade, potem gliniastobrązowe do rdzawoochrowych (cynamonowobrązowych); gęste, przyrośnięte do trzonu do zbiegających ząbkiem; ostrze karbowane. Trzon -100 x -25 mm, equal; brudnobiaławy; z wąskim, błoniastym pierścieniem, często postrzępionym lub zanikający; powierzchnia nad pierścieniem z nalotem, poniżej pierścienia jedwabisty, długowłóknisty, pełny. Miąższ białawy, marmurkowaty, o przyjemnym zapachu i łagodnym smaku. Pileus straw-colour, ocher-yellow, yellow-brown, when young lilac pruinose; 60-100(120) mm broad, young bell-shaped, then expanding with umbo; surface radially wrinkled, dull; margin at maturity often radially cracked. Lamellae pale, at first town-brown, rusty-ocher to cynnamon-brown in age; crowded, adnate to subdecurrent; edge notched. Stipe up to 100 mm tall and 25 broad, equal; whitish; with narrow, membranous ring, often volatile; stipe surface above ring pruinose, below silky, longitudinally fibrillose, solid. Flesh whitish; odor pleasant, taste mild. | |
| ZarodnikiSpores |
Spore print rusty brown. Spores 11-14 x 7-9 µm, amygdaloid, faintly roughened. | |
| Występowanie | Miejscami pospolity. Owocniki wyrastają w grupach, masowo, od sierpnia do października w lasach iglastych, na kwaśnych glebach, często w towarzystwie borówki czarnej (Vaccinium myrtillus). Rzadko spotyka się je w lasach liściastych. Common. Summer, fall, usually in large groups in needle forest on acid soils, often together with Vaccinium myrtillus; rarely in deciduous forests. VII3:98; VIII1:98; VIII3:06; | |
| WartośćImportance | Jadalny, smaczny. Dopuszczony do obrotu handlowego i przetwórstwa na terenie Polski. Owocniki szybko są "zarobaczywione" tj. porażone przez larwy owadów, nawet młode egzemplarze, z uwagi jednak na masywność i masowe występowanie dość łatwo jest zebrać ilość pozwalającą na konsumpcję. Tradycyjnie zbierany w Polsce i znany pod róznymi, regionalnymi nazwami, np. turek, niemka, kołpak, podbołotuszka. Edible and choice. But one should look carefully because it is easily spoiled by insects larvas. | |
| uwagi | Gatunek dość charakterystyczny wśród zasłonakowatych z racji posiadania błoniastego pierścienia na trzonie. Zwraca uwagę swoim rozmiarem i masowym występowaniem. Liczne podobne gatunki zasłonaków (Cortinarius) nie mają skórzastego pierścienia na trzonie. Jest to jedyny w Europie przedstawiciel tego rodzaju. Specie easy to recognize thanks to its size, fruiting in large groups and stipe with membranous ring. Other species from close Cortinarius genus do not have such ring but have fibrillous cortina. | |
| W publikacjach po 2000 r. | Rozites caperatus (Pers.) P. Karst. - Basidiomycota wg. Index Fungorum: Cortinarius caperatus (Pers.) Fr. Flisińska 2004, Ławrynowicz i in. 2002, Flisińska 2000, Bujakiewicz 2004, Łuszczyński 2000a, Łuszczyński 2001, Wojewoda i in. 2004, Flisińska 2000a , Szczepkowski i in. 2008, Wilga 2004b, Lisiewska 2000, Łuszczyński 2000c, Komorowska 2000, Friedrich 2002, Łuszczyński 2007, Flisińska 2000b, Łuszczyński 2008, Wilga 2005b, Ławrynowicz 2000, Gierczyk i in. 2009, Gumińska 2006, Wilga 2005c, Wilga i Ciechanowski 2007, Wilga 2001a, Wilga 2000b, Fiedorowicz 2009, Kujawa 2009a, | |
| Literatura (REFERENCES) | Fluck, M., 1995 - Jaki to grzyb? p.310 [2] Gerhardt, E., 1995 - Przewodnik grzyby. p.138 [1] Garnweidner, E., 1994 - Encyklopedia kieszonkowa - Grzyby. n.177 [3] Grünert, H. i R., 1995 - Grzyby. Leksykon przyrodniczy. n.138 [7] | |
| W Internecie (LINKS) | Lista (8) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać. List of (8) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. | |
| Fotografie 1:1 (Natural size photographs) |
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version |
| Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii: Selected collections. Click on small photo to see all pictures: | |
|