Psathyrella velutina (Pers.) Sing.

Kapelusz duży, 30-100(200) mm, higrofaniczny, od barwy rdzawobrązowej (gdy wilgotny) do płowoochrowej (gdy suchy), z ciemniejszym szczytem; młody wypukły, potem parasolowato rozpostarty z szerokim garbkiem; powierzchnia matowa, za młodu silnie filcowata do wełnisto-łuseczkowatej, potem kosmkowata, popękana. Z brzegu kapelusza zwieszają się resztki pajęczynowatej zasnówki, widoczne też czasem na trzonie w części pod kapeluszem.

Blaszki ciemne, młode brązowawe, szybko czekoladowo-brunatne, prawie czarne; szerokie (6-10 mm), gęste, przyrośnięte, bardzo kruche; ostrza blaszek z widocznym pod lupą kropelkami cieczy (zwłaszcza u młodych okazów) lub plamkami po ich zaschnięciu.

Trzon bladobrązowawy, powierzchnia poniżej włóknistego pierścienia łuseczkowato-włóknista, powyżej biaława i oprószona; sucha; 20-100 x 4-10 mm, równogruby; pusty.

Miąższ jasny, gliniastobrązowy, niezmienny, bardzo kruchy, smak łagodny (może być nieco cierpki) i zapachu grzybowy (lub piwniczny).

Pileus large, 30-100(200) mm, hygrophanous, colour ranges from rusty-brown (when moist) to buff-ochraceous (when dry), with a darker top; convex when young, later obtusely umbonate; surface dull, strongly tomentose to fibrillose-scaly, later floccose, cracked. At the margin of the cap pendant cortina remains, visible sometimes also on the stipe underneath the cap.

Lamellae dark, brownish when young, quickly chocolate-brown, near black; broad (6-10 mm), close, adnate, very fragile; edges with visible under a magnifying glass drops of liquid (especially in young specimens) or dots when they dry.

Stipe pale brownish, surface below the fibrous ring fibrillose-scaly, above it whitish tomentose; dry; 20-100 x 4-10 mm, equal; hollow.

Flesh light coloured, cley-brown, unchanging, very fragile, taste mild (can be slightly acrid) and odour fungoid (or cellar-like).

Wysyp zarodników ciemny, prawie czarny (fioletowobrązowy, brązowoczarny). Zarodniki migdałowate, brodawkowane, 8-11 x 5-6 µm.

Spore print dark, near black (violet-brown, brown-black). Spores amygdaliform, verrucose, 8-11 x 5-6 µm.

Gatunek pospolity. Owocniki często pojawiają się gromadnie na poboczach, miedzach, w ogrodach; na żwirze i rozkładających się kawałkach kory. Wyrastają od wczesnego lata do jesieni ale najczęściej w czerwcu i lipcu.

Common. Summer-fall, gregarious, often in large groups in places rich with organic debris, in and outside of forests.

Jadalna ale niesmaczna.

Edible but unpleasant.

Kruchaweczka okazała (Psathyrella pyrotricha) wyrasta w górskich lasach świerkowych, ma kapelusz jaśniejszy, czerwonopomarańczowy.

Psathyrella pyrotricha found in mountain pine forests has a lighter coloured, red-orange cap.