poisonous

Paxillus involutus (Fr.) Fr.

krowiak podwinięty(Brown Roll-rim)
Paxillus involutus
pokrój · habit; 19.07.1998, Dolny Śląsk, okolice Twardogóry
copyright © by Marek Snowarski
Paxillus involutus
pokrój · habit
Paxillus involutus
pokrój · habit
Paxillus involutus
pokrój · habit
Paxillus involutus
pokrój · habit
Paxillus involutus
pokrój · habit

owocnik (Fruitbody)

Paxillus involutus
przekrój · section
Kapelusz szaro-żółtobrązowy, oliwkowobrązowy; młody z wypukły, czasem z garbkiem, z wiekiem rozpostary, często z szerokim wgłębieniem; średnica 40-120(200) mm średnicy; brzeg kapelusza długo podwinięty i wyraźnie rowkowany; powierzchnia początkowo aksamitna, potem mniej lub bardziej naga; wilgotna lepka, sucha z jedwabistym połyskiem.

space

Trzon barwy kapelusza; krępy, 30-60 x 10-30 mm, równogruby czasem ze zwężającą się podstawą; pełny.

space

Pileus gray-yellow-brown to olive-brownish; at first convex, sometimes with broad umbo, in age plane, often with broad depression; 40-120(200) mm in diameter; margin incurved for long time and distinctly straite; surface at first finely pubescent, in age more or less glabrous; when moist viscid, dry with silky shine.
Lamellae at first cream, pale yellowish, in maturity ochre-brown to rusty-brown, decurrent, crowded, forked, intervenose (especially at stipe when often could be seen rudimentary tubes); could be easily separated from pileus flesh.
Stipe the same colour like cap; short, 30-60 x 10-30 mm, equall, usually with tapered base; solid.
Flesh yellowish, slowly darkening when cut; in cap thick; taste and smell acrid.
All parts of fruitbody bruising brown when handled.

zarodniki (Spores)

Wysyp zarodników rdzawobrązowy, żółtobrązowy. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, ochrowobrązowawe, 8-10(18) x 4.5-6 µm.

Spore print rust-brown, yellow-brown. Spores ellipsoid, smooth, ochre-brownish, 8-10(18) x 4.5-6 µm.

występowanie

Bardzo pospolity, owocniki wyrastają zwykle gromadnie od czerwca do listopada w lasach liściastych i iglastych; zwykle na ziemi, rzadziej na drewnie.

Very common, summer-fall, in hardwood and coniferous forests, prefers acid soils.

wartość (Importance)

Niebezpiecznie trujący. W Polsce do lat 70-tych XX wieku był powszechnie zbierany i jedzony. Potem uzyskał status grzyba trującego. Powoduje dwa typy zatruć. Pierwsze są powodowane przez toksyny i mogą mieć różny przebieg od bardzo lekkiego do ciężkiego z zagrożeniem życia włącznie. Statystyki notowały (i nadal notują) dużo zatruć tego typu. Unikano tych zatruć gotując dokładnie olszówki z odlewaniem wody po gotowaniu. Autor, pamięta jako dziecko, że w dalszej rodzinie powszechnie jadano olszówki i sam je przynajmniej raz jadł; od tego czasu ich nie próbował i nie zamierza. Tym bardziej, że nie cechują się żadnymi szczególnymi walorami kulinarnymi poza "zapchaj-żołądek".

space

Poisonous.

Lactarius turpis
mleczaj paskudnik (Lactarius turpis)
Krowiak włóknisty (Paxillus rubicundulus) bardzo podobny ale jest mniejszy, ma wrośnięte w kapelusz łuseczki, brzeg szybko prostuje się, rośnie wyłącznie pod olszami; ma mniejsze zarodniki.

space

Related specie Paxillus rubicundulus looks simillar, it is smaller, grows exclusively under alders, cap sufrace with adpressed fibrous scales, margin incurved for short time; spores are smaller.
Quite simillar coud be old fruitbodies of Lactarius turpis, they exude latex.

wybrane znaleziska · selected collections

Paxillus involutus
3f · 98 07 19 2 (Marek Snowarski)
(Dolny Śląsk, okolice Twardogóry) las mieszany sosna, świerk, buk · (in mixed forest pine/spruce/oak)
Paxillus involutus
2f · 98 07 12 14 (Marek Snowarski)
(Dolny Śląsk, lasy milickie) pod świerkami · (under spruce)
Paxillus involutus
3f · 00 09 09 1a (Marek Snowarski)
(Dolny Śląsk, dolina Odry) w grupach pod grabami · (gregarious under hornbeam)
Paxillus involutus
8f · 07 09 25 1
(Czechy, Orlickie Hory)
Paxillus involutus
6f · 07 09 24 2
(Czechy, Orlickie Hory)
Copyright © 1998-2014 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 02.08.2014.www · ostatnio zmieniana/last modified 18.12.2009 · została utworzona/was created 29.08.1998
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Paxillus_involutus.htm">krowiak podwinięty - Paxillus involutus - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>