Panaeolus foenisecii (Pers.) J. Schröt. (1926)

Kapelusz higrofaniczny, wilgotny ciemno brązowy, suchy jasny, szarawy, szarobrązowy, na brzegu z ciemniejszym paskiem; początkowo stożkowaty, potem wypukły; 10-25 mm średnicy; powierzchnia gładka lub drobno zmarszczona, w czasie suszy może być spękana; miąższu w kapeluszu cienki.

Blaszki młode szarobrązowe, z wiekiem czarnobrązowe, ostrze jaśniejsze; powierzchnia blaszek nieostro marmurkowata; gęste; szerokie, prawie wolne do wyciętych i przyrośniętych.

Trzon jasno kremowo-biały do jasno-czerwonawobrązowego, u podstawy ciemniejszy; powierzchnia niewyraźnie wzdłużnie włókienkowata, jedwabiście lśniąca, szczyt biało oprószony, bez pozostałości osłony; równogruby, 50-80 x 2-3 mm; bardzo kruchy, pusty.

Miąższ o zapachu przyjemnym, grzybowym; smak łagodny, grzybowy.

Pileus hygrophanous; dark brown when moistened; dry light, greyish, grey-brown, at margin with darker band; at first conic, convex in age; 10-25 mm broad; surface smooth or faintly wrinkled; sometimes at dry weather cracking; flesh thin at cap.

Lamellae at first greyish-brown, dark black-brown in age, the edges lighter; surface mottled; close; broad, almost free to adnate.

Stipe pale cream-white to pale reddish-brown, darker at the base; surface indistinctly longitudinally fibrous, silky shining, at apex white pruinose; no veil remains; equal, 50-80 x 2-3 mm; fragile, hollow.

Flesh odour pleasant, fungoid; taste mild, fungoid.

Wysyp ciemnobrązowy do purpurowobrązowego. Zarodniki purpurowobrązowe, ellipsoidalne, prawie migdałowate, z porą rostkową, z drobnymi (konieczna immersja) brodawkami, czym odróżnia się od pozostałych gatunków rodzaju; 13-17 x 8-9 µm.

Spore print dark brown to purple brown. Spores purple brown, ellipsoid, almost amygdaliforme, with an apical pore, distinguished from other Panaeolus species with minute warts (could be seen under immersion)

Pospolity. Od wiosny do późnej jesieni na terenach trawiastych, pojedynczo i w grupach, często na trawnikach; czasami masowo.

Common. Spring-fall gregarious or solitary on lawns.

Niejadalny. Wywołuje zaburzenia żołądkowo-jelitowe [133 p.151]. Wbrew rozpowszechnionemu mitowi, nie zawiera toksycznych substancji psychoaktywnych w większej, niż śladowa, ilości. Mit, jak to mit, wyraża oczekiwania konsumentów grzybów halucynogennych, a że zwykle ich spożywaniu towarzyszy alkohol (niewatpliwie substacja psychoaktywna) to są wszelkie składniki niezbędne do narodzin mitu - wieść się niesie, deformuje, przekształca i ogromnieje.

Inedible. May cause gastric upset.

Pospolity na trawnikach lecz łatwy do przeoczenia z uwagi na drobne rozmiary i ciemną barwę. Można pomylić z różnymi gatunkami kruchaweczek (Psathyrella), w tym wypadku należy zwrócić uwagę na marmurkowate blaszki u kołpaczka i ciemnobrązowy (nie czarny) wysyp zarodników.

Common on lawns, easily overlooked because of tiny size and drab colour. Could be mistaken with Psathyrella species. Differs from then with mottled lamellae and dark brown spore-print colour (Psathyrella has black spore print).