budowa owocnika
Owocniki dość duże, mięsiste. Kapelusz +-higrofaniczny, biały, ochrowy, szary lub brązowy. Trzon o powierzchni podłużnie włókienkowatej lub z łuseczkami. Blaszki wykrojone lub prosto przyrośnięte. Zarodniki amyloidalne, szorstkie. Wysyp zarodników biały. Blaszki bez cystydii lub z cystydiami wydłużonymi, często z metuloidami.
występowanie
Saprofity wyrastające głównie w miejscach bogatych w szczątki organiczne w lasach, na terenach trawiastych i ruderalnych. W Europie około 30 gatunków.
wartość (Importance)
Wszystkie gatunki są jadalne ale nie wyróżniające się walorami smakowymi dlatego lepiej tego nie robić.
Klucz do Melanoleuca (ciemnobiałka)
Klucz oparto o:
Michael, Hennig, Kreisel, 1979-84, Handbuch fur Pilzfreunde.
Moser, M., 1983, Die Roehrlinge und Blaetterpilze (Polyporales, Boletales, Agaricales, Russulales) in Kleine Kryptogamenflora, Band IIb/2.
| gatunek | cechy charakterystyczne | śr.kap. [mm] | siedlisko, podłoże, występowanie | |||
| A. Kapelusz biały lub jasnoszary, jasnobrązowawy. | ||||||
Melanoleuca strictipes   m. o macznym zapachu Pełna lista (2) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w w Pełnej Wersji - przejdź teraz Full list of (2) external links list available in this place in in Full Version - use now | 40-100 | |||||
| Melanoleuca kavinae podstawa trzonu cebulowato zgrubiała i pusta | 60-150 | |||||
 | Melanoleuca subalpina (ciemnobiałka subalpejska) k. nie higrofaniczny; m. o nieprzyjemnym zapachu; dł. t. równa śr. k. | 50- 100(150) | pospolity; na pogórzu i w górach w trawie | |||
| Melanoleuca candida k. higrofaniczny; t. dłuższy od śr. k. | ||||||
| B. Trzon na całej długości z kłaczkami i drobnymi łuseczkami. Cystydy lancetowate. | ||||||
 | Melanoleuca verrucipes (ciemnobiałka brodawkowanotrzonowa) t. z szorstkimi, brązowymi lub czarniawymi łuseczkami na białym tle; k. biały, w centrum brązowawy, nagi lub zamszowaty, z wiekiem lejkowaty; bl. białe do kremowych, przyrośnięte do zbiegających; zapach owocowy, anyżowy, serowy lub korzenny. | 30-100 | lasy, łąki, pobocza dróg, miejsca z zagrzebanymi w ziemi resztkami drewna nieczęsty w grupach | |||
| C. Kapelusz ciemniej zabarwiony. Trzon nagi lub jedynie w górnej części oszroniony lub z kłaczkami. | ||||||
| C.1. Blaszki białe i niezmienne lub słabo czerwieniejące. | ||||||
| C.1.1. Powierzchnia kapelusza nie oszroniona lub jedynie za młodu, na brzegu | ||||||
| C.1.1.a. Trzon w proporcji do kapelusza normalnej długości lub wysmukły | ||||||
| C.1.1.a.1. Małe owocniki; średnica kapelusza zwykle < 50mm | ||||||
| C.1.1.a.1.1. K. gdy wilgotny to ciemno, czarniawoszary do ciemnobrązowego, > 20 mm średnicy; brak cystyd | ||||||
| Melanoleuca graminicola k. higrofaniczny, ciemno szarobrązowy, brudnobrązowy, suchy szarobrązowy, z garbkiem; bl. białe; t. znacznie krótszy od średnicy kapelusza, białawy, u podstawy szarobrązowy; zarodniki elipsoidalne; zapach pelargonii Pełna lista (1) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w w Pełnej Wersji - przejdź teraz Full list of (1) external links list available in this place in in Full Version - use now | 20-90 | trawiaste miejsca w lasach iglastych | ||||
 | Melanoleuca stridula (ciemnobiałka bulwiastotrzonowa) k. ciemnobrązowy, rozpostarty, z garbkiem; bl. białe; t. szarobrązowy, powierzchnia z włókienkami, u góry z włoskami; postawa t. bulwkowata; miąższ brązowiejący | 20-60 | miejsca trawiaste, zarośla | |||
| C.1.1.a.1.2. K. jaśniejszy lub < 20 cm średnicy; blaszki z cystydami | ||||||
| Melanoleuca microcephala | ||||||
| Melanoleuca griseofumosa | ||||||
| C.1.1.a.2. Średnie lub duże owocniki; średnica kapelusza 40-100 mm | ||||||
| C.1.1.a.2.1. Kapelusz i trzon jasno lub ciemno-szary | ||||||
| Melanoleuca schumacheri (c. (=strictipes)) k. i t. czysto szare; k. rozpostarty lub z niewyraźnym garbkiem; bl. krótko zbiegające; t. z przylegającymi włókienkami | 70-90 | lasy liściaste | ||||
| Melanoleuca exscissa (=cinerascens) k. jasnoszary, w centrum ciemnobrązowy; bl. białe, słabo zbiegające lub zbiegające ząbkiem; t. srebrzysty lub jasnoszary, uszkodzony brązowieje Pełna lista (1) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w w Pełnej Wersji - przejdź teraz Full list of (1) external links list available in this place in in Full Version - use now | 30-65 | tereny trawiaste, parki | ||||
| C.1.1.a.2.2. Kapelusz szarobrązowy do czerwonobrązowego | ||||||
| Melanoleuca grammopodia (ciemnobiałka prążkowanotrzonowa [ciemnobiałka szarobrązowa]) t. z grubymi włókienkami i pożłobioną powierzchnią, gruby, mocny, bulwiasty, szarobrązowy; k. szarobrązowy, często ciemny; bl. białe, stare brudno-kremowe; m. białawy; cystydia nieduże Pełna lista (4) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w w Pełnej Wersji - przejdź teraz Full list of (4) external links list available in this place in in Full Version - use now | -200 | trawiaste lasy, łąki | ||||
| C.1.1.a.2.2.2. Trzon bez pożłobionej powierzchni z grubymi włóknami | ||||||
| Melanoleuca arcuata m. w t. czarnobrązowy; k. prawie czarnobrązowy, suchy szarobrązowy, czerwonobrązowy; bl. białe; t. u góry białawy, z nalotem, ku podstawie brązowy Pełna lista (1) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w w Pełnej Wersji - przejdź teraz Full list of (1) external links list available in this place in in Full Version - use now | 40-120 | trawiaste lasy | ||||
| C.1.1.a.2.2.2.2. Miąższ w trzonie biały. | ||||||
| C.1.1.b. Trzon krępy. | ||||||
| Melanoleuca luscina bl. białe z mięsno-różowym odcieniem, prawie czerwieniejące; k. szarobrązowy, brzeg z kłaczkami, młody oszroniony | 20-40 | |||||
| Melanoleuca oreina m. w trzonie biały | ||||||
| Melanoleuca brevipes m. w trzonie brązowawy; k. szaro-, umbra- do porfirowo-brązowego, powierzchnia przylegająco włókienkowata; centrum z garbkiem, do wklęsłego; t. barwy kapelusza, równogruby, 20-40 x 4-8 mm Pełna lista (3) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w w Pełnej Wersji - przejdź teraz Full list of (3) external links list available in this place in in Full Version - use now | 30-60 | miejsca trawiaste, pobocza dróg, od maja | ||||
| C.1.2. Cała powierzchnia kapelusza z nalotem | ||||||
| Melanoleuca subpulverulenta | ||||||
| Melanoleuca polioleuca | ||||||
| C.2. Blaszki szare, szarobrązowe, ochrowe, łososiowe, kremowe, jedynie za młodu białe. | ||||||
| C.2.1. Blaszki szare lub szarobrązowe | ||||||
| Melanoleuca turrita | ||||||
| Melanoleuca paedida | ||||||
| Melanoleuca rasilis | ||||||
| Melanoleuca tristis | ||||||
| C.2.2. Blaszki ochrowawe, szaroochrowe, kremowoochrowe, cielistoochrowe | ||||||
| Melanoleuca luteolosperma | ||||||
| Melanoleuca adstringens | ||||||
| Melanoleuca phajopodia | ||||||
 | Melanoleuca cognata (ciemnobiałka płowa [ciemnobiałka wiosenna])  | |||||
| Melanoleuca subbrevipes | ||||||
| --- Nieoznaczone | ||||||
| ||||||
| ||||||
wybrane znaleziska · selected collections
|
Copyright © 1999-2012 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form · zobacz też Atlas roślin Polski
wersja publikacji 15.01.2012.www · ostatnio zmieniana/last modified 24.01.2007 · została utworzona/was created 04.12.1999
wersja publikacji 15.01.2012.www · ostatnio zmieniana/last modified 24.01.2007 · została utworzona/was created 04.12.1999
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
kod html: <a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Melanoleuca.htm">ciemnobiałka - Melanoleuca - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>
BBCode na wielu forach: [url=http://www.grzyby.pl/gatunki/Melanoleuca.htm]ciemnobiałka - Melanoleuca - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl[/url]
kod html: <a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Melanoleuca.htm">ciemnobiałka - Melanoleuca - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>
BBCode na wielu forach: [url=http://www.grzyby.pl/gatunki/Melanoleuca.htm]ciemnobiałka - Melanoleuca - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl[/url]