good edibletrade

Macrolepiota procera (Scop. ex Fr.) Sing.

czubajka kania(Parasol Mushroom)
Macrolepiota procera
rozwijający się owocnik · expanding specimen; 01.10.1999, Dolny Śląsk, okolice Obornik Śląskich; znal. 991001.1
copyright © by Marek Snowarski
Macrolepiota procera
28.08.2005, Góry Kaczawskie; znal. 050828.15
copyright © by Marek Snowarski
Macrolepiota procera
młody owocnik, na poboczu drogi leśnej · young specimen
Macrolepiota procera
Macrolepiota procera

owocnik (Fruitbody)

Macrolepiota procera
Macrolepiota procera
powierzchnia trzonu; w zbliżeniu · stipe surface; close-up
Owocniki duże, o długim wysmukłym trzonie.

space

Blaszki białe, ostrze w wiekiem może brązowieć; miękkie i kruche; szerokie (10-20 mm); gęste; wolne, bardzo wyraźnie oddzielone od trzonu.

space

Miąższ w kapeluszu biały, miękki, w kapeluszu u dojrzałych okazów watowaty; w trzonie zdrewniały, włóknisty, łykowaty; niezmienny; smak łagodny, orzechowy; zapach charakterystyczny, wyraźny, przyjemny słodkawo-aromatyczny.

Fruitbodies large with slender stipe. Pileus light brown, 100-250(300) mm broad; at first globose to ovoid on long stipe, in age convex to nearly plane with obtuse umbo in center; surface dry, soon breaking up into coarse, thick, light brown to fawn, concentrically arranged, woolly scales; surface in center intact, darker, brown.
Lamellae white, edge in age becoming brown; soft and fragile; broad (10-20 mm); close; distinctly free.
Stipe at first brown, then surface breaking up into scales, often forming zigzag pattern on light, whitish background; (100)150-300(400) x 10-20(40) mm, equal, very long, slender, base bulbous with whitish mycelium; hollow. Annulus distinct, strong, double, movable, upper surface whitish-woolly, bottom surface brownish.
Flesh in pileus white, soft in age becoming cotton-like; in stipe tough, fibrillose; unchanging; taste mild, nutty; smell characteristic, distinct, pleasantly sweetish-aromatic.

zarodniki (Spores)

Wysyp zarodników biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, bezbarwne, 15-20 x 10-13 µm.

Spore print white. Spores ellipsoid, smooth, hyaline, 15-20 x 10-13 µm.

występowanie

Pospolity. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, pojedynczo lub w grupach po kilka, w lasach liściastych, rzadziej w iglastych, często w miejscach świetlistych, na obrzeżach lasów, w trawie, na łąkach.

Common, summer-fall, solitary or in small groups, in light forests, on forest edges, on meadows.

wartość (Importance)

Jeden z najsmaczniejszych grzybów jadalnych, ma delikatny, specyficzny smak i słodkawy przyjemny zapach. Jada się tylko kapelusze. Najczęściej się ją panieruje i jest to w mojej ocenie słuszna decyzja.

Edible and choice, very well tasted.

uwagi (Remarks)

Są też inne sposoby spożytkowania tego dobrego grzyba:
Otóż kania spożywana jest u nas rzeczywiście w formie kotleta ( panierowanego lub nie) ale można ją marynować. Zbiera się małe owocniki, jeszcze nierozwinięte, twarde, i takie przyrządza się w zalewie podobnie jak inne grzyby. Znakomite. Jeżeli chcę zbierać kanie jadę do puszczy Niepołomickiej. Tam w środku puszczy znalazłem łąkę - torfowisko długie na 5 km, na której rosną tysiące kań. Mozna wybierać małe lub duże. Kanie rosną tam bez sąsiedztwa drzew, żyją w symbiozie z trawami łąkowymi. Można zebrać 200, 300 lub większą ilość. Tym samym można pogrymasić i wybierać...

Inny sposób przetwarzania kań to suszenie. Całe duże kapelusze suszą się szybko i świetnie. W zimie można je wymoczyć w mleku i przygotować ulubiony kotlet. Ja osobiście suszę nadmiar zebranych kań i po ususzeniu zamieniam je na proszek ( maszynka do mięsa). Ten proszek (piękny, biały) można dodawać do potraw np. pieczonych mięs, można z niego robić sos lub zupę. Podobnie można proszkować inne grzyby suszone. [Tadeusz Ruchlewicz]

Grzyb charakterystyczny i łatwy do odróżnienia od innych gatunków.

space

Druga bardzo pospolita "kania" - czubajka czerwieniejąca (Macrolepiota rachodes) jest przez większość ludzi nie odróżniana od czubajki kani; choć wyraźnie różni się czerwieniejącym, brunatniejącym miąższem (zwłaszcza w trzonie) i brakiem zygzakowatego wzoru na trzonie (powierzchnia trzonu nie jest spękana); z punktu widzenia kulinarnego brakuje jej charakterystycznego słodkawego zapachu i smaku co w moim przekonaniu ją dyskwalifikuje jako kandydata na patelnię.

Macrolepiota mastoidea
M. mastoidea
Macrolepiota konradii
M. konradii

space

This specie is very characteristic and easily to distinguish from other toxic species. Similar toxic Lepiota are much smaller and do not have movable ring.
Double of this specie is also very common Shaggy Parasol (Macrolepiota rachodes), its flesh is changing colour from orange to reddish-brown (especially at stipe) and has no zigzag pattern on stipe surface (stipe cuticule is not cracked into scales); from culinary point of view lack of pleasant aroma disqualify it as candidate for pan (in my opinion).
Other big members of Macrolepiota are much rarer. Macrolepiota mastoidea is smaller, its annulus is hardly movable, got distinct umbo.
Small specimens with not cracked pileipelis in the center of the cap and appressed scales should be compared with Macrolepiota konradii and Macrolepiota excoriata, first is darker, with cracked stipe surface in tiny squamulles, grows in decidious forests and in clearings; second ligter, with smooth stipe, prefer warmer places, often outside of forest on dry meadows, pastures, lawns; has smooth stipe.

czy można pomylić czubajkę z muchomorem zielonawym (sromotnikowym)

Amanita phalloides
muchomor zielonawy (Amanita phalloides)
To, że czubajka kania może być masowo mylona z muchomorem sromotnikowym (Amanita phalloides) należy w mojej ocenie to tzw. "legend miejskich" - bezkrytycznie powtarzanych opowieści nie mających podstawy w faktach. Opowieści te funkcjonują też w mediach na zasadzie "jedna baba drugiej babie powiedziała że ...".

space

W mojej ocenie, pomylenie czubajki kania z czymkolwiek innym jest możliwe u osób, które nigdy tego grzyba nie świadomie nie widziały ani w naturze ani na obrazku. Poza oczywistą, ogromną różnicą w ogólnym wyglądzie i zwłaszcza w strukturze powierzchni kapelusza, inna jest też powierzchnia trzonu. Z innych detali: pierścień czubajki kani jest wełnisty i przesuwalny, podstawa trzonu jest co prawda bulwiasto zgrubiała ale nie posiada pochwy.

space

Mistaken with Death Cap (Amanita phalloides) is hardly possible. Despite general difference in look, there is different structure of cap and stipe surface, Parasol Mushroom (Macrolepiota procera) has woolly movable annulus, stipe base is bulbous but without volva.
Outside Poland, in warmer regions grows similar Chlorophyllum molybdites which has at maturity olive-greenish lamellae and same colour spore print.

Inne fotografie · Additional photographs
Macrolepiota procera
przymiar50 mm
rozwinięty owocnik; w trawie, w dębinie · in grass under oak
Macrolepiota procera
przymiar50 mm
pod dębami · in oak forest
Macrolepiota procera
w trawie, w dębinie · in grass under oak
Macrolepiota procera
młody owocnik, z już rozwiniętym trzonem ale z jeszcze nie rozpostartym kapeluszem, las liściasty klony-lipy · young sporocarp, under maple/linden

wybrane znaleziska · selected collections

Macrolepiota procera
13f · 99 10 01 1 (Marek Snowarski)
(Dolny Śląsk, okolice Obornik Śląskich) pod dębami · (under Quercus)
Macrolepiota procera
6f · 05 08 28 15
(Góry Kaczawskie)
Macrolepiota procera
8f · 05 10 01 12
(Czechy, Trebonsko, Luznice, Dvur Hamr)
Copyright © 1997-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 15.02.2017.www · ostatnio zmieniana/last modified 27.08.2011 · została utworzona/was created 08.11.1997
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Macrolepiota_procera.htm">czubajka kania - Macrolepiota procera - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>