budowa owocnika
Owocnik duże i średniej wielkości zbudowane z trzonu i kapelusza. Hymenofor blaszkowy. Blaszki wolne. Na trzonie zwykle ruchomy pierścień wyraźny, często podwójny. Zarodniki owalne, z dużą porą rostkową, gładkie. Wysyp biały.
Podobne czubajeczki (Lepiota)
wartość (Importance)
Kilka dobrych grzybów jadalnych. Uwaga na podobne silnie trujące czubajeczki (Lepiota).
Klucz do Macrolepiota (czubajka)
Klucz na podstawie:
Moser, M., 1983 — Die Roehrlinge und Blaetterpilze (Polyporales, Boletales, Agaricales, Russulales) in Kleine Kryptogamenflora, Band IIb/2. [27]
Candusso, M., Lanzoni, G., 1990 — Lepiota s.l. Fungi Europaei 4. [53]
Sec. Macrolepiota - owocniki średniej wielkości do dużych; pierścień podwójny; kapelusz z dużymi łuskami; sprzążki występują jeśli nie, to przejdź do punktu Sec. Macrosporae | ||||
SubSec. Macrolepiota - trzon spękany na włókniste, koncentrycznie ułożone łuseczki jeśli nie, to przejdź do punktu SubSec. Laevistipedes | ||||
| kapelusz z grubymi, często dachówkowato ułożonymi łuskami | ||||
 | Macrolepiota procera (czubajka kania)  
| pospolita w lasach (głównie liściastych) i poza nimi, na łąkach, polanach | ||
| Macrolepiota procera var. permixta (=permixta) t. brązowy, spękany; t. z grubymi brązowymi łuskami, miąższ pomiędzy nimi początkowo biały, potem czerwienieje | ||||
| Macrolepiota olivascens t. brązowy; uciśnięte miejsca kapelusza i blaszek po kilku godzinach przybierają barwę zieloną do oliwkowozielonej, poza tym jak M. procera | rzadka | |||
SubSec. Laevistipedes - trzon niespękany na łuseczki; rzadko dłuższy niż średnica kapelusza (owocniki krępe) jeśli nie, to przejdź do punktu SubSec. Microsquamatae | ||||
 | Macrolepiota rachodes (czubajka czerwieniejąca)  
| pospolita lasy iglaste i liściaste, obrzeża lasów | ||
 | Macrolepiota rachodes var. bohemica (czubajka czerwieniejąca odmiana ogrodowa) (=r. var. hortensis)
| rzadka ogrody, parki | ||
| Macrolepiota puellaris kapelusz początkowo biały, z wiekiem ewentualnie z różowymi tonami, 40-70 mm średnicy | ||||
SubSec. Microsquamatae - owocniki średniej wielkości z długim do 200 mm trzonem; z prostym pierścieniem; łuseczki na kapeluszu drobne, szerokości 1-3 mm jeśli nie, to przejdź do punktu Sec. Macrolepiota | ||||
| Macrolepiota prominens t. biały, niespękany, k. biały, łuseczki na nim duże białe, brązowiejące, jednak drobniejsze i rzadsze niż u M. procera | łąki i lasy | |||
| -kapelusz z drobnymi łuseczkami lub ziarnistościami, jedynie na brzegu kapelusza łuseczki mogą być większe; zwykle wyraźny garbek w centrum kapelusza | ||||
| -- k. ochrowo, brązowo zabarwiony | ||||
 | Macrolepiota mastoidea (czubajka sutkowata [czubajka beżowa]) k. biały do kremowoochrowego, powierzchnia drobnooprószona do ziarnistej; brzeg często spękany, 80-120 mm średnicy; t. biały z ochrowobrązowawymi łuseczkowatymi spękaniami, z wiekiem czerwonobrązowymi | łaki, brzegi lasów | ||
| Macrolepiota gracilenta (=rickenii) garbek jasnobrązowy do ciemnobrązowego; powierzchnia drobnołuseczkowata, jasno, cielistoochrowa, 50-150 mm średnicy, ku brzegom często gwiaździście popękana; t. jasny cielistoochrowy, spękany, podstawa trzonu cebulowato rozszerzona, 100-150 x 8-20 mm, pierścień początkowo wzniesiony | brzegi lasów, polany | |||
| Macrolepiota affinis centrum kapelusza czerwonobrązowe, zamszowate, szybko popękane na drobne ziarnistości; 80-100 mm średnicy Pełna lista (1) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w w Pełnej Wersji - przejdź teraz Full list of (1) external links list available in this place in in Full Version - use now | ||||
| -- k. jasny, białawy | ||||
| Macrolepiota heimii | ||||
| Macrolepiota subsquarrosa | ||||
Sec. Macrosporae - zarodniki bardzo duże; pierścień pojedynczy, nie zawsze przesuwalny; bez sprzążek jeśli nie, to przejdź do punktu Sec. Macrolepiota | ||||
 | Macrolepiota excoriata (czubajka białotrzonowa) powierzchnia trzonu całkiem gładka, biała, ewentualnie przy ucisku brązowiejąca; k. w centrum ku brzegom ze skórką gwiaździście porozrywaną, ochrowo-brązowy z białym tłem; 60-100 mm średnicy; zarodniki 12-17 x 8-10 µm; odmiana var. rubescens z czerwieniejącą podstawą trzonu i blaszkami | łąki i pastwiska | ||
 | Macrolepiota konradii (czubajka gwiaździsta) (=gracilenta ss. Cke., excoriata ssp. mastoidea) k. wypukły z garbkiem, w centrum niepopękany, ku brzegom popękany na duże płaty zabarwione brązowoszaro, pomiędzy nimi powierzchnia kapelusza biała do kremowej, drobnokosmkowata; 50-90 mm średnicy; t. drobno brązowo łuseczkowaty z cebulowato zgrubiałą podstawą; 60-150 x 6-15 mm, średnica zgrubiałej podstawy do 25 mm; spód pierścienia, zwłaszcza na brzegach brązowy; zarodniki 11-15 x 8.5-9.5 µm | częsta lasy i zarośla liściaste, parki | ||
wybrane znaleziska · selected collections
|
literatura · references
· Gerhardt, E., 1995 — Przewodnik grzyby. [1]
· Gumińska B., Wojewoda W., 1983 — Grzyby i ich oznaczanie. [5]
· Grünert, H. i R., 1995 — Grzyby. Leksykon przyrodniczy. [7]
· Gerhardt, E., 1995 — Przewodnik grzyby. [1]
· Gumińska B., Wojewoda W., 1983 — Grzyby i ich oznaczanie. [5]
· Grünert, H. i R., 1995 — Grzyby. Leksykon przyrodniczy. [7]
Copyright © 1997-2012 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form · zobacz też Atlas roślin Polski
wersja publikacji 15.01.2012.www · ostatnio zmieniana/last modified 03.12.2006 · została utworzona/was created 08.11.1997
wersja publikacji 15.01.2012.www · ostatnio zmieniana/last modified 03.12.2006 · została utworzona/was created 08.11.1997
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
kod html: <a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Macrolepiota.htm">czubajka - Macrolepiota - czubajki - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>
BBCode na wielu forach: [url=http://www.grzyby.pl/gatunki/Macrolepiota.htm]czubajka - Macrolepiota - czubajki - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl[/url]
kod html: <a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Macrolepiota.htm">czubajka - Macrolepiota - czubajki - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>
BBCode na wielu forach: [url=http://www.grzyby.pl/gatunki/Macrolepiota.htm]czubajka - Macrolepiota - czubajki - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl[/url]