| Budowa owocnika | Owocnik duże i średniej wielkości zbudowane z trzonu i kapelusza. Hymenofor blaszkowy. Blaszki wolne. Na trzonie zwykle ruchomy pierścień wyraźny, często podwójny. Zarodniki owalne, z dużą porą rostkową, gładkie. Wysyp biały. Podobne czubajeczki (Lepiota) |
| Występowanie | Rodzaj liczy kilkanaście gatunków występujących w Europie. Saprofity. |
| WartośćImportance | Kilka dobrych grzybów jadalnych. Uwaga na podobne silnie trujące czubajeczki (Lepiota). |
Klucz do Macrolepiota (czubajka)
Klucz na podstawie:Moser, M., 1983 - Die Roehrlinge und Blaetterpilze (Polyporales, Boletales, Agaricales, Russulales) in Kleine Kryptogamenflora, Band IIb/2. [27]
Candusso, M., Lanzoni, G., 1990 - Lepiota s.l. Fungi Europaei 4. [53]
Sec. Macrolepiota - owocniki średniej wielkości do dużych; pierścień podwójny; kapelusz z dużymi łuskami; sprzążki występują jeśli nie, to przejdź do punktu Sec. Macrosporae | ||
SubSec. Macrolepiota - trzon spękany na włókniste, koncentrycznie ułożone łuseczki jeśli nie, to przejdź do punktu SubSec. Laevistipedes | ||
| kapelusz z grubymi, często dachówkowato ułożonymi łuskami | ||
 czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Macrolepiota procera (czubajka kania)    t. brązowy; duży, smaczny grzyb jadalny, ma zygzakowato popękaną skórkę na trzonie, miąższ niezmienny, o wyrażnym słodko-aromatycznym, przyjemnym zapachu | pospolita w lasach (głównie liściastych) i poza nimi, na łąkach, polanach |
| Macrolepiota procera var. permixta (=permixta) t. brązowy, spękany; t. z grubymi brązowymi łuskami, miąższ pomiędzy nimi początkowo biały, potem czerwienieje | ||
| Macrolepiota olivascens t. brązowy; uciśnięte miejsca kapelusza i blaszek po kilku godzinach przybierają barwę zieloną do oliwkowozielonej, poza tym jak M. procera | rzadka | |
SubSec. Laevistipedes - trzon niespękany na łuseczki; rzadko dłuższy niż średnica kapelusza (owocniki krępe) jeśli nie, to przejdź do punktu SubSec. Microsquamatae | ||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Macrolepiota rachodes (czubajka czerwieniejąca)     cały kapelusz ciemno zabarwiony, gęsto pokryty wełnistymi łuskami, nieścieralnymi; owocnik mniejszy niz u M. procera, bardziej krępy, t. o niepopękanej zygzakowato skórce, miąższ czerwienieje i jest bez aromatycznego zapachu | pospolita lasy iglaste i liściaste, obrzeża lasów |
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Macrolepiota rachodes var. bohemica (czubajka czerwieniejąca odmiana ogrodowa) (=r. var. hortensis)  od formy typowej M. rachodes różni się siedliskiem, dużymi rozmiarami i masywną budową; kapelusz jest jaśniejszy, przebarwienia otartej podstawy trzonu nie tak ciemne, różowo-winne | rzadka ogrody, parki |
| Macrolepiota puellaris kapelusz początkowo biały, z wiekiem ewentualnie z różowymi tonami, 40-70 mm średnicy | ||
SubSec. Microsquamatae - owocniki średniej wielkości z długim do 200 mm trzonem; z prostym pierścieniem; łuseczki na kapeluszu drobne, szerokości 1-3 mm jeśli nie, to przejdź do punktu Sec. Macrolepiota | ||
| Macrolepiota prominens t. biały, niespękany, k. biały, łuseczki na nim duże białe, brązowiejące, jednak drobniejsze i rzadsze niż u M. procera | łąki i lasy | |
| -kapelusz z drobnymi łuseczkami lub ziarnistościami, jedynie na brzegu kapelusza łuseczki mogą być większe; zwykle wyraźny garbek w centrum kapelusza | ||
| -- k. ochrowo, brązowo zabarwiony | ||
 | Macrolepiota mastoidea (czubajka sutkowata [czubajka beżowa]) k. biały do kremowoochrowego, powierzchnia drobnooprószona do ziarnistej; brzeg często spękany, 80-120 mm średnicy; t. biały z ochrowobrązowawymi łuseczkowatymi spękaniami, z wiekiem czerwonobrązowymi | łaki, brzegi lasów |
| Macrolepiota gracilenta (=rickenii) garbek jasnobrązowy do ciemnobrązowego; powierzchnia drobnołuseczkowata, jasno, cielistoochrowa, 50-150 mm średnicy, ku brzegom często gwiaździście popękana; t. jasny cielistoochrowy, spękany, podstawa trzonu cebulowato rozszerzona, 100-150 x 8-20 mm, pierścień początkowo wzniesiony | brzegi lasów, polany | |
| Macrolepiota affinis centrum kapelusza czerwonobrązowe, zamszowate, szybko popękane na drobne ziarnistości; 80-100 mm średnicy Pełna lista (1) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej Full list of (1) external links list available in this place in professional version | ||
| -- k. jasny, białawy | ||
| Macrolepiota heimii | ||
| Macrolepiota subsquarrosa | ||
Sec. Macrosporae - zarodniki bardzo duże; pierścień pojedynczy, nie zawsze przesuwalny; bez sprzążek jeśli nie, to przejdź do punktu Sec. Macrolepiota | ||
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Macrolepiota excoriata (czubajka białotrzonowa) powierzchnia trzonu całkiem gładka, biała, ewentualnie przy ucisku brązowiejąca; k. w centrum ku brzegom ze skórką gwiaździście porozrywaną, ochrowo-brązowy z białym tłem; 60-100 mm średnicy; zarodniki 12-17 x 8-10 µm; odmiana var. rubescens z czerwieniejącą podstawą trzonu i blaszkami | łąki i pastwiska |
czy możesz wyobrazić sobie jak wygląda ta strona z fotografią w tym miejscu in Full Version you will see iconic photo of this taxon | Macrolepiota konradii (czubajka gwiaździsta) (=gracilenta ss. Cke., excoriata ssp. mastoidea) k. wypukły z garbkiem, w centrum niepopękany, ku brzegom popękany na duże płaty zabarwione brązowoszaro, pomiędzy nimi powierzchnia kapelusza biała do kremowej, drobnokosmkowata; 50-90 mm średnicy; t. drobno brązowo łuseczkowaty z cebulowato zgrubiałą podstawą; 60-150 x 6-15 mm, średnica zgrubiałej podstawy do 25 mm; spód pierścienia, zwłaszcza na brzegach brązowy; zarodniki 11-15 x 8.5-9.5 µm | częsta lasy i zarośla liściaste, parki |
| Literatura (REFERENCES) | Gerhardt, E., 1995 - Przewodnik grzyby. [1] Gumińska B., Wojewoda W., 1983 - Grzyby i ich oznaczanie. [5] Grünert, H. i R., 1995 - Grzyby. Leksykon przyrodniczy. [7] |
| Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii: Selected collections. Click on small photo to see all pictures: | |
|
