| Cechy makroskopoweMacro |  Owocniki duże, szczególnie duże, gdy wyrastają na żyznych siedliskach ruderalnych. Kapelusz (30)50 do 120(150) mm średnicy; mniej lub bardziej gęsto pokryty brązowawymi, odstającymi piramidalnymi, ostro zakończonymi łuseczkami, te w centrum połączone ze sobą, ku brzegom może być widoczna w spękaniach wewnętrzna część kapelusza, łuski luźno przylegające; początkowo półkulisty, potem wypukły, w końcu płaski z szerokim, obłym garbkiem w centrum; łuski brązowe, pomarańczowo-brązowe, czasem z różowym odcieniem. Blaszki za młodu pokryte błoniastą osłoną, bardzo gęste L= ok. 200, białe do kremowych, często rozwidlające się przy trzonie; wolne. Trzon z wyraźnym, mocnym pierścieniem, 50-100 × (5)8-15 mm; podstawa bulwiasta, kulistawa, do 25 mm średnicy; powyżej pierścienia białawy, kremowy, poniżej ciemniejszy, barwy kapelusza, pokryty włóknami i łuseczkami podobnie jak na powierzchni kapelusza. Pierścień zrośnięty z trzonem, błoniasty, trwały, zwieszający się, białawy, jego dolna powierzchnia z brązowawymi łuseczkami. Miąższ biały, o silnym, nieprzyjemnym zapachu jak u tęgoskóra cytrynowego (Scleroderma citrinum) lub czubajeczki cuchnącej (Lepiota cristata). Barwa wysypu zarodników biała. | ||
| Cechy mikroskopoweMicro | Zarodniki elipsoidalne; (6)7-10 × (2.5)2.8-3.5(4) µm [131], 6.0-9.0(9.5) × 2.5-3.5(4.0) µm, Qav = 2.2-2.7 [80.5], dekstrynoidalne, nie metachromatyczne w błękicie krezolowym. Cheilocystydy liczne, vesiculose, gruszkowate (pyriform) do szeroko maczugowatych (broadly clavate), 15-42 × 8-16 µm [131]. Pleurocystyd brak. Sprzążki liczne we wszystkich tkankach. | ||
| WartośćImportance | Trująca - powoduje silnie wymioty i biegunkę. Poisonous, causes severe gastric upset. | ||
| Występowanie | Stosunkowo częsta. Owocniki wyrastają od lata do późnej jesieni, w grupach. Grzyb saprofityczny, częsty na żyznej glebie, wzdłuż ścieżek w lasach lub parkach, na terenach ruderalnych. X1:05; X3:04; | ||
| UwagiRemarks | Wielkość owocników grzybów saprotroficznych, takich jak ta czubajeczka, silnie zależy od zasobności podłoża - może spotkać bardzo małe owocniki "form głodowych" i gigantyczne w przypadku bardzo żyznego podłoża i korzystnych warunków wzrostu grzybni. Czubajeczka ostrołuskowa (Lepiota aspera) to jedna z okazalszych czubajeczek. Jest łatwa do rozpoznania z uwagi na połączenie takich cech jak: wybitnie gęste i liczne blaszki, silny pierścień i wyraźne łuseczki na kapeluszu. Egzemplarze o największych rozmiarach mogą być brane przez bardzo niedoświadczonych grzybiarzy za jadalne czubajki – np. czubajkę czerwieniejącą (Macrolepiota rachodes). Czubajki w przeciwieństwie do czubajeczek mają pierścień słabo zrośnięty z trzonem, można go przesuwać wzdłuż trzonu jak pierścionek na palcu. Pierścień czubajeczki jest silnie zrośnięty z trzonem i może być tylko oderwany przy próbie przesuwania. | ||
| W rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ) |
| ||
| W publikacjach po 2000 r. | Lepiota aspera (Pers.) Quel. - Basidiomycota synonimy: L. acutesquamosa (Weinm.) Gillet, L. friesii (Lasch.) Quel. Flisińska 2004 (as: Lepiota acutesquamosa i L. aspera+E852), Ławrynowicz i in. 2002, Flisińska 2000 (as: Lepiota acutesquamosa), Zieliński i in. 2007, Łuszczyński 2001, Bujakiewicz i Kujawa 2000, Wojewoda 2005, Friedrich i Orzechowska 2002 , Stasińska 2008a, Lisiewska 2004, Szczepkowski 2007, Lisiewska i Król 2007, Adamczyk i in. 2008, Łuszczyński 2007, Łuszczyński 2008, Gierczyk i in. 2009, Gumińska 2000, Kujawa 2009 (as: Echinoderma aspera), Kujawa 2009a, | ||
| Literatura (REFERENCES) | Hansen, L., Knudsen, H., 1992 - Nordic Macromycetes vol. 2. Polyporales, Boletales, Agaricales, Rusullales. p.220 [109] Krieglsteiner, J.German, 2003 - Die Grosspilze Baden-Wuerttembergs. Band 4. Staenderpilze: Blaetterpilze II p.57 [131] Noordeloos M.E., Kuyper Th. W., Vellinga E.C. 2001 - Flora Agaricina Neerlandica. Vol. 5. Agaricaceae. p.144 [80.5] Gminder A., Böhning T., 2009 - Jaki to grzyb? p.132 [133] | ||
| W Internecie (LINKS) | Lista (6) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać. List of (6) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. | ||
| Fotografie 1:1 (Natural size photographs) |
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version |
| Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii: Selected collections. Click on small photo to see all pictures: | |||
|
