20 mm) pod świerkami/brzozami / | OwocnikFruitbody |  Kapelusz brązowy, w różnych odcieniach od jasnoorzechowej od czarno-brązowej, orzechowy, szarobrązowy, także z ocieniem czerwonobrązowym; (30)50 - 120(200) mm średnicy, najpierw półkulisty, potem wypukły, stary może być spłaszczony; powierzchnia kapelusza krótko przylegająco aksamitna, wilgotna słabo śluzowata.Pory białawe z wiekiem szarobrązowe, niezmienne, drobne, okrągłe. Rurki tej samej barwy; długie; wykrojone. Trzon białawy do słabo żółtawego (jasnobrązowy); powierzchnia wzdłużnie bruzdowana, gęsto pokryta ciemnobrązowymi lub czarnymi łuseczkami; (50)60 - 150(200) x 10 -25(35) mm, wysmukły, równogruby lub maczugowaty (podstawa zgrubiała); pełny. Miąższ biały lub białoszary; niezmienny; kapelusz grubomięsisty; w konsystencji początkowo twardy, wkrótce miękki, watowaty; w trzonie z wiekiem silnie włóknisty, przypominający konsystencją drewno. Zapach słaby, przyjemny lub bez zapachu; smak słaby, łagodny, przyjemny. Cap brown, light to dark brown, gray-brow, also towards red-brown; 30(50) - 120(200) mm broad, at first hemispheric, then convex and near plane when old; surface dull, short adpressed velutinous, wet slightly viscid. Pores whitish, in age gray-brown, unchanging; small, round. Tubes same colour; long; depressed at stipe. Stipe white to yellowish (pale brown); surface longitudinally ridged, covered with dark brown to black squamules; (50)60 - 150(200) x 10-25(35) mm, equal or subclavate (base enlarged); solid, in age with woody flesh. Flesh white to grayish; unchanging; at cap thick, at first tough, then spongy; at stipe woody in age. Odour weak, pleasant or no smell; taste weak, mild, pleasant. | |||
| ZarodnikiSpores | Wysyp zarodników oliwkowobrązowawy. Zarodniki wrzecionowate, gładkie, jasnożółtobrązowawe, (13)14 - 20 x 4.5 - 6.5 µm. Spore print olive-brown. Spores fusiform, smooth, (13)14 - 20 x 4.5 - 6.5 µm. | |||
| Występowanie | Bardzo pospolity. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, pojedynczo lub w grupach po kilka, zawsze w pobliżu brzóz z którymi tworzy mikoryzę. Częściej w miejscach suchych lub umiarkowanie wilgotnych. Very common. Summer-fall, solitary or gregarious, always close to birch, its mycorize partner. More often in dry or moderate wet places. VII2:98; VII3:98; VIII1:01; IX3:02; X1:97; X2:97; XI1:97; | |||
| WartośćImportance | Jadalny i smaczny. Trzony nie nadają się do spożycia z powodu twardości zbliżonej do drewna. Należy zbierać niezbyt stare, jędrne egzemplarze. Z wiekiem mają bowiem tendencję do zamieniania się w niezbyt apetyczną maź. Przy przetwarzaniu miąższ przybiera czarną barwę. Edible, stipes are to tough and should be throw away. | |||
| UwagiRemarks | Koźlarze trudno pomylić z innymi trującymi lub niejadalnymi grzybami rurkowymi - charakterystyczna jest dla nich zadziorkowata faktura powierzchni trzonu. Dobrą cechą pomagającą w identyfikacji koźlarza babki (Leccinum scabrum) jest brak lub jedynie słabo czerwona reakcja miąższu z formaliną. Inne wymienione tu gatunki dają reakcję intensywnie czerwoną. Inne koźlarze o podobnie zabarwionym, brązowym, ochrowym lub szarym kapeluszu i z ciemnymi łuseczkami na trzonie to:
Koźlarz różnobarwny (Leccinum variicolor) (=Leccinum thalassinum?) rośnie pod brzozami w miejscach wilgotnych. Ma niebieskawozielony odcień trzonu, na cięciu, u pierwszego czerwienieje w przeciągu kilku godzin lub jest niezmienny (Leccinum thalassinum?).
Koźlarz grabowy (Leccinum carpini) - miąższ po nacięciu szybko przebarwia się fioletowo i następnie czernieje; owocniki wyrastają wyłącznie pod grabami; kapelusz w barwach ochrowobrązowych, o nierównej powierzchni, skórka kapelusza łatwo pęka. Koźlarz czarny (Leccinum melaneum) (=L. scabrum var. melaneum) ma kapelusz ciemnobrązowy do prawie czarnego i gęste czarne łuseczki na trzonie, miąższ jest bardziej zwarty. Koźlarz różowiejący (Leccinum oxydabile) podobny, ma ściślejszy miąższ, różowieje (czerwienieje) na przekroju, u nasady trzonu żółknie, jaśniejszy kapelusz, inna struktura skórki kapelusza; wyrasta pod brzozami.
Koźlarz topolowy (Leccinum duriusculum). Powierzchnia trzonu u podstawy zielenieje, miąższ w górnej części czerwienieje i czernieje na cięciu, wyrasta pod topolą osiką. Leccinum species are very characteristic and difficult to be missed with other mushrooms with pores. | |||
| W publikacjach po 2000 r. | Leccinum scabrum (Bull.) Gray - Basidiomycota Flisińska 2004, Ławrynowicz i in. 2001, Flisińska 2000, Bujakiewicz 2004, Zieliński i in. 2007, Łuszczyński 2001, Wojewoda i in. 2004, Wojewoda 2005, Celka 2002, Flisińska 2000a, Friedrich 2001, Friedrich i Orzechowska 2002, Stasińska 2008a, Szczepkowski i in. 2008, Mleczko 2004, Ławrynowicz 2001, Stasińska i Sotek 2003, Wilga 2004b, Kujawa i Kujawa 2008, Halama i Panek 2000, Łuszczyński 2000c, Ślusarczyk 2004, Lisiewska i Malinger 2001, Brzeg i Wika 2007, Adamczyk i in. 2008, Łuszczyński 2007, Ślusarczyk 2007 (as: Leccinum molle), Czarnecka i Janiec 2002, Flisińska 2002, Wilga 2004c, Flisińska 2000b, Łuszczyński 2008, Ławrynowicz 2000, Gierczyk i in. 2009, Gumińska 2006, Wojewoda 2008, Wilga 2000a, Wilga 2000b, Wilga 2001a, Wilga i Ciechanowski 2007, Fiedorowicz 2009, Kujawa 2009, Kujawa 2009a, | |||
| Literatura (REFERENCES) | Hagara, L., Antonin, V., Baier, J., 1999 - Houby. p.352 [49] Gminder A., Böhning T., 2009 - Jaki to grzyb? p.26 [133] - [] | |||
| W Internecie (LINKS) | Lista (10) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać. List of (10) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. | |||
| Fotografie 1:1 (Natural size photographs) |
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version |
| Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii: Selected collections. Click on small photo to see all pictures: | ||||
| ||||
|
