50 mm) grupa kilku owocników pod bukami / 
| OwocnikFruitbody |  Owocnik bardzo duży i masywny. Kapelusz średnicy 80-300 mm; barwy białej do białawej, bez koncentrycznych stref, może być żółtawo poplamiony; początkowo wypukły, szybko z wklęśniętym centrum; brzeg długo i silnie podwinięty; powierzchnia zamszowa, matowa, sucha; owocniki początkowo tworzą się płytko po powierzchnią ziemi, w miarę wzrostu wydostają się na powierzchnię - stąd zazwyczaj kapelusz jest zabrudzony ściółką i ziemią.Blaszki białe, z wiekiem żółknące do ochrowożółtych i brudnobrązowych. Początkowo gęste u dojrzałych owocników są rzadkie, wąskie i dość grube, prosto przyrośnięte do nieco zbiegających na trzon. Trzon krępy, krótki, 20-60 x 20-50 mm, równogruby, rzadziej zwężony ku podstawie; białawy, miejscami ochrowo poplamiony, powierzchnia początkowo filcowata, potem gładka, w miejscach uszkodzeń może przebarwiać się ochroworudo. Miąższ biały; bardzo twardy i ścisły; silnie piekący; z KOH brak reakcji. Sok mleczny obfity, biały, zapach słaby nieokreślony; oddzielony od miąższu nie jest natychmiast palący, a jedynie gorzki i drapiący. Fruitbody very large and robust. Pileus 80-300 mm in diameter; white to off-white, not concentrically zoned, can be yellowish stained; initally convex, quickly centrally depressed; margin incurved strongly and for a long time; surface suedelike, dry, dull; sporocarps at first formed shallowly under the ground, hence cap surface usually covered with litter and soil. Lamellae white, with age yellowing to ochre-yellow and grey-brown. Initially close, in mature sporocarps distant, narrow and quite thick, adnate to subdecurrent. Stipe squatty, short, 20-60 x 20-50 mm, equal, sporadically tapered towards the base; whitish , partly ochraceous stained, surface initially tomentose, later smooth, injured places may discolour ochre-rusty. Flesh white; very tough and compact; very stinging; with KOH lacks reaction. Latex profuse, white, odour weak, indefinite; separated from the flesh is not instantly stinging, but rather bitter and irritating. |
| ZarodnikiSpores | Wysyp zarodników biały. Zarodniki szerokoelipsoidalne, powierzchnia pokryta brodawkami połączonymi delikatnymi listewkami, 7.5-9.5 x 6.5-8.5 µm. Spore print white. Spores broadly ellipsoid, surface covered with verrucae interconnected by delicate ridges, 7.5-9.5 x 6.5-8.5 µm. |
| Występowanie | Pospolity. Owocniki wyrastają w grupach od sierpnia do listopada w lasach liściastych, pod bukami i dębami, rzadziej w śwerczynach. Common. Summer-fall, gregarious under beech and oak, also under spruce. IX2:98; IX3:01,97; X1:97; X2:98; |
| WartośćImportance | Niejadalny z powodu ostrego smaku. Tradycyjnie jest tu i ówdzie jadany po poddaniu przysmażeniu lub różnym macerującym zabiegom. Inedible because of hot taste. Eaten in some parts of Europe after proper treatment. |
| UwagiRemarks |  Bardzo podobny mleczaj bertyloński (Lactarius bertillonii) (fot. obok) jest o wiele rzadszy. Jego mleczko oddzielone od miąższu jest paląco ostre; z KOH reaguje żółto do czerwonopomarańczowego. Gołąbek smaczny (Russula delica) ma podobne, bardzo duże owocniki. Miąższ jednak nie wydziela mleka i jest łagodny, a blaszki mają delikatny niebieskawozielony połysk.Mleczaj biel (Lactarius piperatus)  Równie masywne owocniki ma mleczaj różowoblaszkowy (Lactarius controversus) (fot. obok), ten jednak ma różowe blaszki i karminoworóżowe przebarwienia kapelusza, wyrasta pod topolami, wierzbami, rzadziej dębami.Very similar Lactarius bertillonii (photo) is much rarer. Its latex separated from the flesh is stinging hot; with KOH reacts yellow to red-orange. Russula delica has similar, very large sporocarps. Its flesh by contrast does not exudes latex and is mild, and its lamellae have a delicate bluish-green gloss. Lactarius piperatus With similarly massy sporocarps Lactarius controversus (photo), differs in pink lamellae and carmine-pink pileal discolorations, it grows under poplars, willows, sporadically under oaks. |
| W publikacjach po 2000 r. | Lactarius vellereus (Fr.) Fr. - Basidiomycota Flisińska 2004, Szkodzik 2005, Ławrynowicz i in. 2001, Flisińska 2000, Bujakiewicz 2004, Łuszczyński 2000a, Łuszczyński 2001, Friedrich i Orzechowska 2002, , Szczepkowski i in. 2008, Ławrynowicz 2001, Wilga 2004b, Ławrynowicz 2001a, Halama i Panek 2000, Lisiewska 2000, Lisiewska i Malinger 2001, Adamczyk i in. 2008, Łuszczyński 2007, Flisińska 2000b, Łuszczyński 2008, Wilga 2005a, Ławrynowicz 2000, Gierczyk i in. 2009, Wilga 2000b, Wilga i Ciechanowski 2007, Wilga i Wantoch-Rekowski 2008a, Fiedorowicz 2009, Kujawa 2009a, |
| Literatura (REFERENCES) | Gerhardt, E., 1995 - Przewodnik grzyby. n.102 [1] Fluck, M., 1995 - Jaki to grzyb? n.187 [2] Garnweidner, E., 1994 - Encyklopedia kieszonkowa - Grzyby. n.278 [3] Wojewoda W., 1994 - Podręczny atlas grzybów. n.232 [4] Gumińska B., Wojewoda W., 1983 - Grzyby i ich oznaczanie. n.432 [5] Grünert, H. i R., 1995 - Grzyby. Leksykon przyrodniczy. n.170 [7] |
| W Internecie (LINKS) | Lista (12) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać. List of (12) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. |
| Fotografie 1:1 (Natural size photographs) |
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version |
Lactarius vellereus (Fr.) Fr.
mleczaj chrząstka