| OwocnikFruitbody | Kapelusz ciemno-oliwkowobrunatny w różnych odcieniach: szarozielonawym, czarniawym (zwłaszcza w centrum), żółtawym, brunatnym, zwykle z okółkowo ułożonymi ciemniejszymi plamami; (50)80-100(200) mm średnicy, młody wypukły z wgłębionym środkiem, z długo podwiniętym brzegiem, stary płasko rozpostarty i nieco lejkowaty; powierzchnia za młodu na brzegu kapelusza wyraźnie filcowata, żółtozielona (czerwonawooliwkowa), w czasie wilgotnej pogody skórka lepka, śluzowata; gdy sucha lekko filcowata. Blaszki białe gdy młode, stare żółtawe lub z odcieniem ochrowym, uszkodzone barwią się brunatno; gęste, z międzyblaszkami, czasem rozwidlone; prosto przyrośnięte do trzonu lub zbiegające; na ostrzach często widoczne krople wod, zasychając zostawiają brudnooliwkowe i brązowe plamy. Trzon barwy kapelusza ale nieco jaśniejszy (oliwkowożółty) zwłaszcza w górnej partii; 30-80 x 10-25 mm, równogruby, krótki, często zwężony ku dołowi, rzadziej z grubszą podstawą; powierzchnia zwykle plamista lub z wklęśnięciami, w czasie wilgotnej pogody także lepka, gdy sucha błyszczący; pełny, z wiekiem z komorami. Miąższ biały, po długim leżeniu brunatnieje, zwarty lecz kruchy. W smaku początkowo łagodny, po chwili paląco ostry; zapach słaby, nieokreślony (żywiczny). Mleczko białe (wodnisto białe), obfite, bardzo ostre; szarzejące. Pileus dark olive-brown in various hues: grey-greenish, blackish (particularly centrally), yellowish, russet, usually zonate with darker spots; (50)80-100(200) mm in diameter, when young convex umbilicate, with a long incurved margin, when old flat and plane and somewhat infundibuliform; in young specimens surface on the pileal margin distinctively tomentose, yellow-green (reddish-olive), cuticle viscid when wet, mucous; when dry slightly tomentose. Lamellae white when young, old yellowish or with ochre tint, injured discolour russet; close, with subgills, sometimes forking; adnate or decurrent; on the edges often present KROPLE WODY (guttation drops?), which on drying leave grey-olive and brown spots. Stipe concolourous with the cap but slightly lighter-coloured (olive-yellow), particularly in the upper part; 30-80 x 10-25 mm, equal, short, often tapered towards the base, sporadically with enlarged base; surface usually spotty or scrobiculate, when wet also viscid, when dry glossy; solid, with age with chambers. Flesh white, slowly bruising russet, solid but fragile. Taste initially mild, after a while burning hot; smell faint, indefinite (resinous). Latex white (water-white), profuse, very hot; greying. |
| ZarodnikiSpores | Wysyp zarodników kremowobiały (żółtoochrowy). Zarodniki szerokoelipsoidalne, drobno brodawkowane, brodawki połączone liniami tworzącymi siateczkę, 7,5-8,5 x 6-7 µm. Spore print creamy-white (yellow-ochraceous). Spores broadly ellipsoid, finely verrucose, verrucae connected with lines to form reticulum, 7,5-8,5 x 6-7 µm. |
| Występowanie | Głównie pod świerkami, także pod brzozami, rzadko pod sosnami i w lasach liściastych na miejscach zatorfionych. Na glebach ubogich, kwaśnych, głównie na ściółce. Także wysoko w górach do granicy lasów. Pospolity. Owocniki od lipca do października. Common. Summer-fall, gregarious, usually under spruce and birch. VII3:98; IX3:98; X1:97; |
| WartośćImportance | Niejadalny. Inedible. |
| UwagiRemarks | Gatunek bardzo charakterystyczny i trudny do pomylenia. Species very characteristic and easy to distinguish. |
| W publikacjach po 2000 r. | Lactarius necator (J.F. Gmel.) Pers. - Basidiomycota wg. Index Fungorum: L. turpis (Weinm.) Fr. synonimy: L. plumbeus (Bull.) Gray (nom. dub.) ss. Quel., L. turpis (Weinm.) Fr. Flisińska 2004, Szkodzik 2005, Ławrynowicz i in. 2002, Ławrynowicz i in. 2001, Flisińska 2000, Bujakiewicz 2004, Łuszczyński 2001 (as: Lactarius turpis), Lisiewska i Strakulska 2002, Lisiewska i Marach 2002, Wojewoda 2002 (as: Lactarius turpis), Wojewoda i in. 2004, Flisińska 2000a, Friedrich i Orzechowska 2002 (as: Lactarius turpis), Stasińska 2008a, Szczepkowski i in. 2008, Ławrynowicz 2001, Wilga 2004b, Kujawa i Kujawa 2008, Ławrynowicz 2001a, Halama i Panek 2000, Adamczyk i in. 2008, Friedrich 2002, Łuszczyński 2007, Flisińska 2002, Flisińska 2000b, Łuszczyński 2008, Ławrynowicz 2000, Gierczyk i in. 2009, Wilga 2000b, Wilga 2001a, Wilga 2004f, Wilga i Ciechanowski 2007, Fiedorowicz 2009, Kujawa 2009, |
| Literatura (REFERENCES) | Garnweidner, E., 1994 - Encyklopedia kieszonkowa - Grzyby. n.284 [3] Wojewoda W., 1994 - Podręczny atlas grzybów. n.101 [4] Gumińska B., Wojewoda W., 1983 - Grzyby i ich oznaczanie. n.426 [5] Grünert, H. i R., 1995 - Grzyby. Leksykon przyrodniczy. n.178 [7] Fluck, M., 1995 - Jaki to grzyb? [2] |
| W Internecie (LINKS) | Lista (7) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać. List of (7) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. |
Lactarius turpis Fr. (1838)
mleczaj paskudnik