20 mm) grupa pod sosnami, stare owocniki / 
| OwocnikFruitbody |   Kapelusz mięsistoczerwony, pomarańczowopłowy, czasem z łososiowym odcieniem, stare egzemplarze płowieją i nieco zielenieją, z 3-6 koncentrycznymi pręgowaniami, pręgi ciemniejsze, wyraźne; 50-(100)150 mm średnicy, płasko-wypukły, rozpościerający się, z czasem wklęśnięty, lejkowaty, brzeg długo podwinięty u starych egzemplarzy nawet wywinięty i pofalowany; powierzchnia gładka, sucha, w czasie wilgotnej pogody nieco śliski, początkowo grubo oszroniona, srebrzysta, potem naga.Blaszki jasnopomarańczowe, ochrowocieliste z pomarańczowym odcieniem, uszkodzone zielenieją; mieszane, dość gęste, wąskie, przyrośnięte i nieco zbiegające. Trzon jaśniejszy od kapelusza, delikatnie sinawo oszroniony, gładki, często z wieloma płytkimi pomarańczowymi jamkami, uszkodzony zielenieje; 50-70 x 10-25 mm, równogruby, często ze zwężoną podstawą; łamliwy, początkowo pełny z twardą i kruchą częścią korową i watowatym wnętrzem, szybko pusty. Mleczko niezmienne pomarańczowe, marchewkowe, powoli może jaśnieć lub rudzieć, po dobie zielenieć; łagodne, po chwili z gorzkim posmakiem. Miąższ dość gruby, kremowy, po kilkunastu godzinach szarzejący; smak łagodny, po dłuższej chwili gorzkawy; zapach przyjemny, owocowy. Pileus salmon, orange with 3-6 distinct concentric darker zones, fading in age and developing green tones and green spots; 50-(100)150 mm broad, convex, expanding in age, depressed at maturity; margin incurved, at maturity often upturned, undulating; surface glabrous, viscid when moist, first dense pruinose, becoming naked in age. Lamellae pale orange, ocher-orange, injured green; close, narrow; adnate to subdecurrent. Stipe orange but paler then pileus; 50-70 x 10-25 mm, equal, often with tapered base; fragile; surface pruinose, sometimes scrobiculate (with flattened pits), injured green; stuffed, soon hollow. Milk orange, carrot-like, for long time unchanging, slowly may change colour - paler or rusty, after 24h may become green; mild with bitter aftertaste. Flesh creme, becoming grayish; taste mild with bitter aftertaste; smell pleasant, fruity. |
| ZarodnikiSpores | Wysyp jasnoochrowy. Zarodniki owalne, faktura amyloidalna, siateczkowato-brodawkowata o łącznikach różnej grubości, 7-9 x 6-7 µm. Spore print creamy-buff. Spores broadly ellipsoid, with amyloid irregular reticulations, 7-9 x 6-7 µm. |
| Występowanie | Miejscami dość częsty. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, gromadnie pod sosnami, preferuje gleby piaszczyste, młode nasadzenia, obrzeża lasów, miejsca trawiaste. Common. Summer fall, gregarious under pine, prefer sandy soils, forest edges, grassy places. VIII1:00; IX3:01; X1:01; |
| WartośćImportance | Wysoko ceniony smaczny grzyb jadalny, o charakterystycznym, przyjemnym smaku. Rydz to nazwa potoczna obejmująca kilka biologicznych gatunków mleczajów o pomarańczowym mleczku. Są one związane z różnymi gatunkami drzew iglastych i znacznie różnią się wartością smakową. Opisany na tej stronie "rydz sosnowy" jest najsmaczniejszy z racji znikomej goryczki. Częsty, podobny mleczaj świerkowy (Lactarius deterrimus) nie dostarcza już takich przyjemności gastronomicznych ponieważ nawet po usmażeniu ma wyraźny, nieprzyjemny, gorzkawy posmak. Good edible and choice. With characteristic pleasant taste. Common, similar Lactarius deterrimus is not so tasty because of bitter aftertaste and lack of aroma. |
| UwagiRemarks |  mleczaj świerkowy (Lactarius deterrimus) (fot. obok) wyrasta pod świerkami, jest mniejszy, niewyraźnie strefowany, jego mleczko po 15 min. przebarwia się winnoczerwono. Mleczaj późnojesienny (Lactarius salmonicolor) wyrasta pod jodłami, niewyraźnie strefowany, mleczko pomarańczowe, pod kilkudziesięciu minutach winnoczerwone do pomarańczowobrązowego.Lactarius deterrimus (first photo in this paragraph) grows under spruce, is smaller, with indistinct zonated cap, milk is turning vinaceus-red after 15 minutes. Lactarius salmonicolor grows under fir, with indistinct zonated cap, milk is slowly turning vinaceus-red to orange-brown. |
| Fałszywy rydz |  Prosta reguła odnosząca się do mleczajów – te o pomarańczowym mleczku są jadalne, te o białym mogą być trujące a w większości przypadków są niejadalne. Zasada ta pozwala wykluczyć ze zbierania trującego „fałszywego rydza” mleczaja wełnianki (Lactarius torminosus) – ma on po prostu biały sok mleczny. Wełnianka jest związana z brzozą i jest bardzo często spotykana. Jego zjedzenie może wywoływać niedyspozycje żołądkowe. Chociaż z barwy kapelusza, na pierwszy rzut oka, może być dość podobny do rydza, to jednak pewnie odróżnia się od niego białym mleczkiem, paląco ostrym w smaku. Mleczaj rydz i pokrewne gatunki rydzów mają sok mleczny pomarańczowy. |
| Komentarz | Rady Tadeusza Ruchlewicza:Rydze zaliczam do I ligi, ale przede wszystkim smażone na maśle. Przepis na rydza jest jeden jedyny: Oczyszczone kapelusze kładzie się na roztopione masło i smaży powoli, aż uzyskają złoty kolor. Najpierw kładzie sie je na "grzbiecie", a potem na "brzuchu", czyli blaszkami w dół. Zapach i smak są niepowtarzalne. Oczywiście należy je posolić do smaku. Mozna od razu albo po usmażeniu. Ja wolę od razu, ale wiem ile soli dać. Trzeba jeść ciepłe. |
| W publikacjach po 2000 r. | Lactarius deliciosus (L.) Gray - Basidiomycota Flisińska 2004, Friedrich 2006, Ławrynowicz i in. 2002, Flisińska 2000, Bujakiewicz 2004, Lisiewska i Strakulska 2002, Ławrynowicz 2001, Wilga 2004a, Wilga 2002b, Wilga 2004b, Friedrich 2002, Łuszczyński 2007, Czarnecka i Janiec 2002, Flisińska 2002, Flisińska 2000b, Łuszczyński 2008, Kujawa 2008, Wilga 2004e, Wilga i Wantoch-Rekowski 2008, Wilga i Wantoch-Rekowski 2008a, Fiedorowicz 2009, Kujawa 2009, Kujawa 2009a, |
| Literatura (REFERENCES) | Skirgiełło A., 1998 - Flora Polska. Grzyby. Tom XXV. Mleczaj (Lactarius). n.29 [33] Gerhardt, E., 1995 - Przewodnik grzyby. p.94 [1] Gumińska B., Wojewoda W., 1983 - Grzyby i ich oznaczanie. p.421 [5] Fluck, M., 1995 - Jaki to grzyb? p.197 [2] Hagara, L., 1975 - Atlas hub. n.217 [24] |
| W Internecie (LINKS) | Lista (17) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać. List of (17) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. |
| Fotografie 1:1 (Natural size photographs) |
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version |
| Inne fotografie Additional photographs | ||||
|
