| OwocnikFruitbody |   Grzyb ten jest najczęściej dostrzegany dzięki charakterystycznym naroślom tworzącym się na pniu porażonego drzewa. Narośla są zbudowane z tkanek grzyba i ich średnica może osiągać do 500 mm; zewnętrzna powierzchnia narośla jest czarna i spękana na podobieństwo koksu; w miejscach swieżych pęknięć i w szczelinach można dojrzeć żółtą do rdzawobrązowej lub czerwonobrązowej grzybnię; wnętrze narośla tworzy zbita i bardzo twarda masa grzybni koloru żółtego do rdzawożółtego (z wiekiem ciemnieje) porozdzielana białawymi lub żóławobiałymi cętkowatymi przerostami jaśniejszej grzybni. Narośla rozrastają się w przeciągu wielu lat i nie produkują zarodników podstawkowych. Do połowy XX wieku uważano je za płonną formę czyrenia ogniowego (Phellinus igniarius). W sąsiedztwie narośla drewno silniej się rozrasta i pień może być rozszerzony.
Niemal całą grubość owocnika stanowią jednowarstowe rurki, ustawione skośnie w stosunku do powierzchni, 1-3 mm długie. Pory kanciasto-koliste lub wydłużone, 0.1-0.3 mm średnicy, 3-4 na mm; początkowo ich powierzchnia jasna, żółtawo-oliwkowo-brunatna, z białawym lub szarawym gęstym nalotem na gładkich lub ząbkowanych ostrzach; z wiekiem ciemniejąca do ciemnobrązowej (tabaczkowej). Przy krawędzi owocnika tkanka owocnika jest zgrubiała, jej grubość osiąga 2.5-4 mm. Tworzą się tam bardzo cienkie, białe twory, następnie ciemniejące i grubiejące, podważające korę i umożliwiające rozrost owocnika. Owocnik w miarę rozwoju rozczepia pień drzewa i poprzez powstałe szczeliny mogą wydostać się zarodniki. Miąższ świeżych owocników jest skórzasto-mięsisty, korkowaty, suchy twardy i łamliwy. The fungus is usually recognized due to characteristic cankers formed on the trunks of infected trees. The cankers are built of fungal tissue and can be up to 500 mm in diameter; outer surface of the canker is black and with coke-like cracks; in the places of new cracks and in the slits there is visible yellow to rusty-brown or red-brown mycelium; the inside of the canker consists of compact and very hard yellow to rusty-yellow (with age darkening) mycelial mass separated by whitish or yellowish-white speckled overgrowths of lighter-coloured mycelium. Cankers develop in the space of many years and do not produce basidiospores. Until mid-XXth century they were considered as sterile form of Hardwood Trunk Rot (Phellinus igniarius). There is an increased wood production around the canker and the trunk may be thicker. Mycelium develops in the wood and apart from forming perennial cankers on the surface of the trunk, it also develops annual sporocarps between the layers of wood or, more commonly, between the wood and the bark. No wonder that the sporocarps are often overlooked. Sporocarps are resupinate, from a couple of dozen centimetres and spanning over the trunk to a couple of metres; usually formed in proximity of the cankers. The fruiting body almost entirely consists of single-layered tubes, slanting onto the surface, 1-3 mm long. Pores polygonal-spherical or elongated, 0.1-0.3 in diameter, 3-4 per mm; initially their surface is light-coloured, yellowish-olive-russet, with whitish or greyish thick pruina on entire or dentate edges; with age becoming dark, dark brown (snuff-coloured). At the margin of the sporocarp its tissue is thickened, up to 2.5-4 mm thick. In those places very thin white formations are produced, which later grow dark, thicken and lift away the bark to enable the development of the sporocarp. The sporocarp as it grows splits the trunk of a tree enabling the release of spores through the cracks. Flesh in fresh sporocarps leathery-succulent, corky, when dry hard and brittle. | ||
| ZarodnikiSpores | Zarodniki elipsoidalne od jajowatych, z jedną lub kilkoma kroplami, nieamyloidalne, 8-10 × 5-7.5 µm. Spores ellipsoid to ovoid, with one or few drops, inamyloid, 8-10 × 5-7.5 µm. | ||
| Występowanie |  W Polsce niezbyt częsty, zauważany głównie na brzozie, poza tym rzadko na innych drzewach liściastych jak klon, grab, buk, jarzębina, wiąz. Resupinatowe owocniki tworzą się na zamierających lub martwych drzewach, narośla już na żywych drzewach, szczególnie na brzozach, rzadziej na jarzębinie, grabie i olszy.In Poland rather rare, found mainly on birch, seldom on other hardwood trees, such as maple, hornbeam, beech, rowan-tree, elm. Resupinate fruitbodies are formed on decaying or dead trees, while the cankers already on living trees, particularly on birch, sporadically on rowan-tree, hornbeam and alder. IV2:07; VI3:09; IX1:02; X2:02; | ||
| WartośćImportance | Wywołuje zgniliznę drewna typu białego. Porażone drewno przybiera żółtawy kolor. Causes white soft-rots. Dacayed wood becomes yellowish. | ||
| UwagiRemarks | W tradycyjnych praktykach medycznych stosowany jako lekarstwo na raka w myśl magicznej reguły „podobne działa na podobne” – narośl na drzewie przywołuje skojarzenia z naroślą nowotworową. Narośla tworzone przez tego grzyba stosowane w ludowej medycynie wschodniej Europy w formie naparu jako lek na dolegliwości żołądkowe. Znany pod rosyjską nazwą czaga (zangielszczone na chaga) lub jako grzyb brzozowy (przez zbieżność nazw tradycyjnych wplątywany jest więc i porek brzozowy (Piptoporus betulinus)). Włóknouszek ukośny (Inonotus obliquus) ma też i swoją współczesną tradycję jako jeden z kilku "tradycyjnych i cudownych" preparatów na choroby nowotworowe. Dobrze, że współczesna medycyna konwencjonalna zaczyna dostrzegać rolę jaką w zwalczeniu choroby ma pełna wiara pacjenta i jego wewnętrzna absolutna pewność wyleczenia. Wszak niekoniecznie siła psychiczna leczącego się musi być budowana (w przypadkowy sposób) li tylko przy pomocy cudownych preparatów (i całej otoczki wątpliwych biznesów wokół tego). The cankers formed by this fungus are used in traditional medicine in Eastern Europe in the form of infusion as treatment for stomach trouble. Known under the Russian name of 'czaga'(englished to chaga) or as birch mushroom (due to similar traditional names it's mistaken also with Piptoporus betulinus). Sterile Conk Trunk Rot of Birch (Inonotus obliquus) has also its own more contemporary tradition as one of a couple "tradition and miracle" preparations for cancer. It is commendable that the modern conventional medicine begins to recognise the role of firm faith and an absolute inner assurance of a patient in the cure from a disease. After all, the psychological strength of a patient need not be derived solely from patent medicine (and all the dubious business involved). | ||
| W rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ) | Informacje o występowaniu tego gatunku obecnie nie są już przyjmowane do GREJ z uwagi na częste występowanie tego gatunku lub brak zagrożeń.
| ||
| W publikacjach po 2000 r. | Inonotus obliquus (Pers.) Pilat - Basidiomycota wg. Index Fungorum: I. obliquus (Ach. ex Pers.) Pilát Flisińska 2004, Friedrich 2006, Stasińska 2008a, Wilga 2004a, Wilga 2004b, Kujawa 2005, Łuszczyński 2000c, Fiedorowicz i in. 2000, Stasińska 2000, Friedrich 2002, Łuszczyński 2002, Łuszczyński 2007, Kujawa i Gierczyk 2007, Szczepkowski i Piętka 2008a, Szczepkowski 2008b, Narkiewicz 2005, Ratuszniak i Zduńczyk 2006, Fiedorowicz 2007, Łuszczyński 2008, Wójtowski i in. 2006, Fiedorowicz i in. 2009, Szczepkowski i Piętka 2009, Friedrich 2007, Friedrich 2006a, Friedrich i Łyczek 2006, Wilga i Ciechanowski 2007, Wilga i Wantoch-Rekowski 2008, Wilga i Wantoch-Rekowski 2008a, Fiedorowicz 2009, | ||
| Literatura (REFERENCES) | Domański S., 1965 - Flora Polska. Grzyby (Fungi). Tom II. Żagwiowate I (Polyporaceae I), Szczeciniakowate I (Mucronoporaceae I). p.210 [71] Breitenbach J., Kraenzlin F., 1986 - Fungi of Switzerland 2 - Non gilled fungi n.306 [26II] | ||
| W Internecie (LINKS) | Lista (2) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać. List of (2) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. | ||
| Fotografie 1:1 (Natural size photographs) |
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version |
| Inne fotografie Additional photographs | ||||
| ||||
| ||||
| ||||
|
| Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii: Selected collections. Click on small photo to see all pictures: | |
|